Προληπτική ιατρική: ποιές είναι οι εξετάσεις που πρέπει να κάνετε, πότε και πόσο συχνά;
Σήμερα οι περισσότερες προληπτικές εξετάσεις γίνονται εύκολα και είναι σχετικά φθηνές. Όμως, για πολλούς λόγους δεν είναι σωστό να γίνουν όλες οι διαθέσιμες προληπτικές εξετάσεις. Για παράδειγμα, η αξονική τομογραφία όλου του σώματος θα μπορούσε θεωρητικά να ανιχνεύει έγκαιρα πολλά νοσήματα. Όμως, κατ' αρχήν δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι αν εφαρμοσθεί αυτό στον γενικό πληθυσμό θα έχει αποτελέσματα, η ακτινοβολία που θα χορηγηθεί θα είναι επιζήμια και το κόστος θα είναι δυσανάλογα μεγάλο. Επίσης, το υπερηχογράφημα γεννητικών οργάνων σε όλες τις γυναίκες θα μπορούσε να διαγνώσει έγκαιρα καρκίνους των ωοθηκών. Όμως, από την άλλη θα βρεθούν και πολλοί καλοήθεις όγκοι, οι οποίοι αναγκαστικά θα οδηγήσουν σε περισσότερες λαπαροσκοπικές επεμβάσεις για την αφαίρεσή τους, με συνέπεια περισσότερη ταλαιπωρία για πολλές γυναίκες χωρίς λόγο.
Συνιστώμενες προληπτικές εξετάσεις για τα φυσιολογικά ενήλικα άτομα
Εξέταση ή παρέμβαση |
Ηλικία έναρξης |
Κάθε πότε |
Μέτρηση αρτηριακής πίεσης, ύψους και βάρους |
18 ετών |
Περιοδικά |
Χοληστερίνη |
Άνδρες στα 35 έτη |
Κάθε 5 χρόνια |
|
Γυναίκες στα 45 έτη |
Κάθε 5 χρόνια |
Κατάθλιψη |
18 ετών |
Περιοδικά |
Διαβήτης |
45 ετών ή και νωρίτερα αν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος |
Κάθε 3 χρόνια |
Pap test |
3 χρόνια από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας ή 21-65 ετών |
Κάθε 1-3 χρόνια |
Χλαμύδια |
Γυναίκες 18-24 ετών |
Κάθε 1-2 χρόνια |
Μαστογραφία |
Γυναίκες άνω των 50 ετών |
Κάθε 2 χρόνια |
Κολονοσκόπηση για καρκίνο παχέος εντέρου |
50 ετών |
Κάθε 10 χρόνια |
Μέτρηση οστικής πυκνότητας για οστεοπώρωση |
Γυναίκες 65 ετών ή 60 αν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος |
Περιοδικά |
Υπερηχογράφημα για έλεχο ανευρύσματος κοιλιακής αορτής |
Άνδρες 65-75 ετών που κάποτε υπήρξαν καπνιστές |
1 φορά |
Έλεγχος για λήψη αλκοόλ |
18 ετών |
Περιοδικά |
Εξέταση όρασης, ακοής |
65 ετών |
Περιοδικά |
Εμβόλια ενηλίκων |
|
|
|
Τετάνου διφθερίτιδας |
18 ετών |
Κάθε 10 χρόνια |
|
Ανεμευλογιά |
18 ετών μόνο όσοι κινδυνεύουν |
2 δόσεις |
|
Τριπλό MMR (ιλαρά παρωτίτιδα ερυθρά) |
Γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας |
1 δόση |
|
Πνευμονιοκόκκου |
65 ετών |
1 δόση |
|
Γρίπης |
50 ετών |
Κάθε χρόνο |
|
HPV (Κονδυλωμάτων) |
Μέχρι τα 26 έτη |
1 φορά |
Σημειώσεις
Ο έλεγχος πρέπει να αρχίζει νωρίτερα και να γίνεται συχνότερα σε εκείνες τις περιπτώσεις που υπάρχει αυξημένος κίνδυνος. Για παράδειγμα εάν υπήρχε σε συγγενή καρκίνος μαστού, παχέος εντέρου ή προστάτου, η προληπτική εξέταση θα πρέπει να αρχίζει 10 χρόνια νωρίτερα από την ηλικία του συγγενή που παρουσίασε τον καρκίνο.
Η εξέταση PSA αίματος είναι ικανή να ανιχνεύει τον καρκίνο του προστάτη σε πρώιμο στάδιο, αλλά οι μέχρι τώρα μελέτες δεν αποδεικνύουν ότι συμβάλλει στη βελτίωση της υγείας του γενικού πληθυσμού. Οι λόγοι είναι πολλοί: προκειται για ένα καρκίνο με βραδεία εξέλιξη, τα ψευδώς θετικά αποτελέσματα οδηγούν σε ανησυχία και περιττές χειρουργικές επεμβάσεις, οι επεμβάσεις και η ακτινοβολία έχουν επιπλοκές κλπ. Γι' αυτό δε συμπεριλαμβάνεται στις παραπάνω συστάσεις, αντίθετα με άλλες ιατρικές εταιρείες. Η εξέταση εναπόκειται στην κρίση του θεράποντος ιατρού μετά από συζήτηση με τον ασθενή.
Οι ανωτέρω συστάσεις προέρχονται από την ειδική επιτροπή προληπτικής ιατρικής των Η.Π.Α. (U.S. Preventive Services Task Force). Υπάρχουν συστάσεις από άλλες ιατρικές εταιρείες που έχουν διαφoρές από τα ανωτέρω και ως προς τις συνιστώμενες εξετάσεις, αλλά και ως προς το χρόνο που πρέπει να γίνουν.
Ποιό είναι το κέρδος από τις προληπτικές εξετάσεις;
Στον παρακάτω πίνακα μπορείτε να δείτε πόσο αυξάνει η επιβίωση του γενικού πληθυσμού αό την κάθε προληπτική εξέταση
Εξέταση ή παρέμβαση |
Αύξηση της επιβίωσης |
Μαστογραφία |
|
|
Γυναίκες 40-50 ετών |
0-5 ημέρες |
|
Γυναίκες 50-70 ετών |
1 μήνας |
Pap test |
2-3 μήνες |
PSA και δακτυλική εξέταση σε άνδρα 50 ετών και άνω |
2 εβδομάδες |
Διακοπή του καπνίσματος σε 35χρονο |
3-5 χρόνια |
Έναρξη τακτικής άσκησης σε 40χρονο (30 λεπτά 3 φορές την εβδομάδα) |
9 μήνες - 2 χρόνια |
Καλές είναι λοιπόν και οι προληπτικές εξετάσεις, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε πόσο σημαντικό είναι να ζούμε υγιεινά.