JAMA, Ιούνιος 2025 – Δύο μεγάλες μελέτες από τον Καναδά απαντούν σε ένα διαχρονικό ερώτημα
Εισαγωγή
Επί χρόνια, οι γιατροί και οι ασθενείς αναρωτιούνται:
🕕 Είναι καλύτερο να παίρνω τα αντιυπερτασικά φάρμακά μου το πρωί ή πριν τον ύπνο;
Η νέα διπλή μελέτη BedMed και BedMed-Frail, δημοσιευμένη στο JAMA (Ιούνιος 2025) και JAMA Network Open (Μάιος 2025), δίνει πλέον σαφή απάντηση:
➡️ Δεν υπάρχει διαφορά στην αποτελεσματικότητα ή στην ασφάλεια, ανεξάρτητα από το αν η αγωγή λαμβάνεται το πρωί ή το βράδυ.
Λίγο ιστορικό: γιατί υπήρχε η διαφωνία
Το θέμα ξεκίνησε το 2019, όταν μια ισπανική μελέτη υποστήριξε ότι η βραδινή λήψη αντιυπερτασικών μείωνε τα καρδιαγγειακά επεισόδια κατά 45%.
Ωστόσο, επόμενες έρευνες από το Ηνωμένο Βασίλειο (Lancet, 2022) δεν επιβεβαίωσαν αυτά τα εντυπωσιακά αποτελέσματα.
Έτσι, η επιστημονική κοινότητα έμεινε με ένα ερώτημα:
👉 Μήπως τελικά η ώρα λήψης όντως κάνει τη διαφορά;
Η νέα μελέτη: BedMed και BedMed-Frail
Σχεδιασμός & πληθυσμός
- BedMed trial: 3.400 ενήλικες που ζούσαν ανεξάρτητα στην κοινότητα.
- BedMed-Frail trial: 800 ηλικιωμένοι σε μονάδες φροντίδας (πολλοί με άνοια).
- Σχεδιασμός: Τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες (randomized trials).
- Ομάδες:
- Πρωινή λήψη αντιυπερτασικών
- Βραδινή λήψη (πριν τον ύπνο)
⏱ Μέσος χρόνος παρακολούθησης:
- 4,6 χρόνια για την κοινότητα
- 1,1 έτη για τους ηλικιωμένους
Αποτελέσματα
Και στις δύο μελέτες, δεν υπήρχε καμία στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες για:
- Θνησιμότητα από όλα τα αίτια
- Εγκεφαλικό επεισόδιο
- Οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (έμφραγμα)
- Καρδιακή ανεπάρκεια
Επιπλέον, δεν υπήρξαν διαφορές σε θέματα ασφάλειας:
- Πτώσεις ή κατάγματα
- Γνωστική έκπτωση
- Παρενέργειες σχετιζόμενες με την ώρα λήψης
Σύνοψη αποτελεσμάτων σε αριθμούς
| Παράμετρος | Πρωινή λήψη | Βραδινή λήψη | Διαφορά |
|---|---|---|---|
| Θνησιμότητα (5 έτη) | 12.3% | 12.1% | Μη σημαντική |
| Εγκεφαλικά επεισόδια | 3.5% | 3.6% | Μη σημαντική |
| Έμφραγμα / Στεφανιαία νόσος | 4.2% | 4.1% | Μη σημαντική |
| Πτώσεις / κατάγματα | 2.9% | 3.0% | Μη σημαντική |
📊 Καμία από τις διαφορές δεν ήταν στατιστικά σημαντική (p > 0.05).
Πρακτικό Σχόλιο
Η ώρα λήψης δεν επηρεάζει την αποτελεσματικότητα των αντιυπερτασικών φαρμάκων. Το σημαντικότερο είναι η συνεπής καθημερινή λήψη, όχι η ώρα.
Αυτό συμφωνεί με τα αποτελέσματα της μελέτης TIME (Lancet, 2022), που επίσης έδειξε μηδενική διαφορά.
Τι σημαίνει αυτό για τους ασθενείς
✅ Το πιο σημαντικό: συνέπεια, όχι ώρα
Η αντιυπερτασική θεραπεία πρέπει να λαμβάνεται κάθε μέρα, την ίδια ώρα, αλλά η ώρα (πρωί ή βράδυ) μπορεί να καθορίζεται με βάση τον τρόπο ζωής και τις συνήθειες του κάθε ασθενούς.
💊 Πρακτικές οδηγίες:
- Διουρητικά (π.χ. υδροχλωροθειαζίδη): Πάντα πρωί, για αποφυγή νυκτουρίας.
- Άλλες κατηγορίες (ACEi, ARB, CCB, β-αναστολείς): Μπορούν να λαμβάνονται είτε πρωί είτε βράδυ.
- Συνδυαστικά σκευάσματα: Προτίμησε την ώρα που σε βοηθά στη συμμόρφωση.
- Για τη μέγιστη συμμόρφωση στη θεραπεία: όλα τα αντιυπερτασικά μαζί πρωί ή βράδυ. Οι ασθενείς πρέπει να παίρνουν τα φάρμακά τους τη στιγμή της ημέρας που μπορούν να είναι πιο συνεπείς.
Πριν ή μετά το φαγητό;
- Τα περισσότερα αντιυπερτασικά (αμλοδιπίνη, σαρτάνες, ραμιπρίλη, νεμπιβολόλη) λαμβάνονται ανεξάρτητα από το φαγητό. Εξαίρεση η καπτοπρίλη, που απορροφάται καλύτερα με άδειο στομάχι.
- Σημασία έχει η σταθερή ώρα κάθε μέρα, όχι το γεύμα.
- Έναρξη δράσης: ώρες για τα περισσότερα, πλήρες αποτέλεσμα σε 2 έως 4 εβδομάδες.
Κλινικό takeaway για γιατρούς και ασθενείς
| Τι γνωρίζαμε | Τι μάθαμε τώρα |
|---|---|
| Υπήρχε υπόνοια ότι η βραδινή λήψη μειώνει τα καρδιαγγειακά επεισόδια. | Οι μεγάλες, αξιόπιστες μελέτες (2022–2025) δείχνουν καμία διαφορά. |
| Οι ασθενείς με άνοια ή ηλικιωμένοι δεν είχαν μελετηθεί. | Η μελέτη BedMed-Frail επιβεβαιώνει ίδιο όφελος και ασφάλεια. |
| Ορισμένοι ανησυχούσαν για πτώσεις τη νύχτα. | Δεν παρατηρήθηκαν περισσότερες πτώσεις ή κατάγματα με βραδινή λήψη. |
Συμπέρασμα
Η λήψη των αντιυπερτασικών το πρωί ή το βράδυ δεν κάνει διαφορά στα καρδιαγγειακά αποτελέσματα ή στην επιβίωση.
🔹 Η καλύτερη ώρα είναι αυτή που μπορείς να τηρείς σταθερά κάθε μέρα.
🔹 Η συμμόρφωση είναι πιο σημαντική από την «ιδανική» ώρα.
Για τους περισσότερους ασθενείς, η πρωινή λήψη παραμένει πιο πρακτική, ενώ η βραδινή μπορεί να είναι εναλλακτική αν προκαλούνται συμπτώματα ή αν ο γιατρός το συστήσει.
Το άρθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
📚 Βιβλιογραφία
- Garrison SR, et al. Antihypertensive medication timing and cardiovascular events and death: The BedMed randomized clinical trial. JAMA. 2025 Jun 17; 333:2061.
DOI: 10.1001/jama.2025.4390 - Garrison SR, et al. Bedtime vs morning antihypertensive medications in frail older adults: The BedMed-Frail randomized clinical trial. JAMA Network Open. 2025 May 12; 8:e2513812.
DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2025.13812 - Mackenzie IS, et al. TIME Study: Chronotherapy in Hypertension—Results from the UK Randomized Trial. Lancet. 2022;400(10361):1417–1426.
DOI: 10.1016/S0140-6736(22)01712-0 - Hermida RC, et al. Bedtime Hypertension Treatment Improves Cardiovascular Risk Reduction: The Hygia Chronotherapy Trial. European Heart Journal. 2020;41(48):4565–4576.
DOI: 10.1093/eurheartj/ehz754 - Whelton PK, Carey RM, et al. 2024 International Society of Hypertension Global Practice Guidelines for the Management of Arterial Hypertension. Journal of Hypertension. 2024;42(7):1125–1188.
