Η σιδηροπενική αναιμία είναι ο συχνότερος τύπος αναιμίας. Προκαλείται όταν τα αποθέματα σιδήρου στο σώμα μειωθούν και δεν επαρκούν για την παραγωγή υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων. Συνήθως διορθώνεται εύκολα, αρκεί να βρεθεί και να αντιμετωπιστεί η αιτία.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
• Κόπωση, υπνηλία, δυσκολία συγκέντρωσης
• Ωχρότητα, εύκολη δύσπνοια στην προσπάθεια, ταχυκαρδία
• Πονοκέφαλοι, τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια
• Επιθυμία για πάγο/χώμα (pica) σε προχωρημένη έλλειψη σιδήρου
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
• Γυναίκες με βαριές περιόδους
• Έφηβοι, εγκυμοσύνη/θηλασμός
• Άτομα με χαμηλή πρόσληψη σιδήρου (μονοφαγικές δίαιτες)
• Γαστρεντερικές απώλειες αίματος (έλκη, πολύποδες/καρκίνος παχέος εντέρου)
• Νόσοι δυσαπορρόφησης (κοιλιοκάκη), χειρουργικές επεμβάσεις στο στομάχι/έντερο
Πότε αξίζει να κάνω εξετάσεις;
• Συμπτώματα αναιμίας ή χρόνια κόπωση
• Βαριές/παρατεταμένες εμμηνορρυσίες
• Μαύρα κόπρανα, αίμα στα κόπρανα ή ανεξήγητη απώλεια βάρους
• Έγκυες, παιδιά/έφηβοι σε φάση ανάπτυξης
Ποιες εξετάσεις χρειάζονται και πώς ερμηνεύονται;
• Γενική αίματος: χαμηλή αιμοσφαιρίνη (Hb), μικρά ερυθρά (χαμηλό MCV), αυξημένο RDW
• Φερριτίνη: ο καλύτερος δείκτης αποθήκης σιδήρου — συνήθως <30 ng/mL δηλώνει έλλειψη (προσοχή: ανεβαίνει ψευδώς σε φλεγμονή)
• Σίδηρος/τρανσφερρίνη/κορεσμός τρανσφερρίνης: βοηθούν στην εκτίμηση
• Διαφορική διάγνωση: θαλασσαιμία ετερόζυγη (στίγμα) έχει χαμηλό MCV αλλά συχνά φυσιολογική/υψηλή RBC
Βρίσκουμε την αιτία
• Νεαρές γυναίκες: συχνότερη αιτία οι εμμηνορρυσιακές απώλειες (γυναικολογική εκτίμηση)
• Άνδρες και μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες: διερεύνηση για πιθανή γαστρεντερική απώλεια (συχνά απαιτείται γαστροσκόπηση/κολονοσκόπηση)
• Δυσαπορρόφηση: έλεγχος για κοιλιοκάκη, φλεγμονώδη νόσο εντέρου
Διατροφή & συνήθειες που βοηθούν
• Τρόφιμα πλούσια σε σίδηρο: κόκκινο κρέας/συκώτι, θαλασσινά, όσπρια, πράσινα φυλλώδη, ταχίνι
• Βελτίωση απορρόφησης: συνδυάστε με βιταμίνη C (λεμόνι, πορτοκάλι)
• Αποφύγετε μαζί με σίδηρο: τσάι/καφές, ασβέστιο/γαλακτοκομικά, ολικής με πίτουρο — μειώνουν την απορρόφηση
• Τακτικά, ισορροπημένα γεύματα
Συμπληρώματα σιδήρου: πώς τα παίρνω σωστά;
• Συνήθεις δόσεις: 40–65 mg στοιχειακού σιδήρου ανά δόση, συχνά ανά ημέρα ή μέρα παρά μέρα — σύμφωνα με ιατρική οδηγία
• Πάρτε τα με άδειο στομάχι για καλύτερη απορρόφηση (αν ενοχλεί το στομάχι, με μικρό γεύμα)
• Πιθανές ενοχλήσεις: ναυτία, δυσκοιλιότητα/διάρροια, σκουρόχρωμα κόπρανα — συνήθως υποχωρούν
• Επανέλεγχος: αναμένεται άνοδος Hb ~1–2 g/dL σε 2–4 εβδομάδες
• Συνεχίζουμε 2–3 μήνες μετά την ομαλοποίηση της αιμοσφαιρίνης για να γεμίσουν οι αποθήκες (φερριτίνη >50 ng/mL)
Πότε χρειάζεται ενδοφλέβιος σίδηρος;
• Δυσανεξία ή αποτυχία από του στόματος σιδήρου
• Δυσαπορρόφηση (π.χ. κοιλιοκάκη, γαστρικό bypass)
• Μεγάλη αναιμία που χρειάζεται γρήγορη αποκατάσταση ή χρόνια νεφρική νόσος
• Απόφαση πάντα μετά από ιατρική αξιολόγηση
Πότε να επικοινωνήσω άμεσα με γιατρό;
• Μαύρα κόπρανα, αίμα στα κόπρανα ή έντονοι κοιλιακοί πόνοι
• Ζάλη/λιποθυμική τάση, θωρακικό άλγος, δύσπνοια στην ηρεμία
• Αν δεν βελτιώνεται η αναιμία παρά τη θεραπεία
Συμπέρασμα: Η σιδηροπενική αναιμία είναι συχνή και αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά όταν εντοπίζουμε την αιτία και ακολουθούμε σωστά τη θεραπεία. Μιλήστε με τον ιατρό σας για εξατομικευμένο πλάνο.
Το άρθρο επιμελήθηκε ο Ηρακλής Αβραμόπουλος
Παθολόγος – Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής, ΥΓΕΙΑ
