💊 Τραμαδόλη (Tramadol): Οι κίνδυνοι ξεπερνούν τα οφέλη στη χρόνια αντιμετώπιση πόνου, σύμφωνα με νέα μελέτη

Τι είναι η τραμαδόλη (Tramadol) και γιατί χρησιμοποιείται τόσο συχνά

Η τραμαδόλη είναι ένα συνθετικό οπιοειδές αναλγητικό, που χρησιμοποιείται ευρέως για την αντιμετώπιση του μέτριου έως σοβαρού πόνου.
Τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει φήμη ως “πιο ασφαλές” και “λιγότερο εθιστικό” σε σχέση με άλλα οπιοειδή, γι’ αυτό και η συνταγογράφησή  του έχει αυξηθεί σημαντικά.

Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα ανατρέπουν αυτή την εντύπωση.

Η νέα μελέτη: Τα οφέλη είναι μικρά και αβέβαια

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό BMJ Evidence-Based Medicine (2025) από τον Dr. Jehad Ahmad Barakji και την ερευνητική ομάδα του Rigshospitalet στη Δανία.

Πρόκειται για μετα-ανάλυση 19 τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών με συνολικά 6.506 ασθενείς, που συνέκριναν τη δράση του tramadol με placebo σε διάφορους τύπους χρόνιου πόνου:

• Νευροπαθητικός πόνος

• Χρόνιος πόνος στη μέση

• Οστεοαρθρίτιδα

• Ινομυαλγία

Η διάρκεια των μελετών κυμαινόταν από 2 έως 16 εβδομάδες, με παρακολούθηση έως 15 εβδομάδες.

Αποτελέσματα: Περιορισμένη αποτελεσματικότητα

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι:

• Το tramadol είχε μόλις “ελαφρά επίδραση” στη μείωση του χρόνιου πόνου.

• Η μέση βελτίωση στην κλίμακα έντασης πόνου (NRS) ήταν μόλις 0,93 μονάδες, κάτω από το προκαθορισμένο όριο κλινικής σημασίας (1 μονάδα).

Με απλά λόγια:
👉 Το tramadol προσφέρει μικρή ανακούφιση που δεν θεωρείται κλινικά σημαντική για τους περισσότερους ασθενείς.

Ανεπιθύμητες ενέργειες: Από ναυτία έως καρδιακά επεισόδια

Σύμφωνα με την ανάλυση, το tramadol συνδέθηκε με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο σοβαρών παρενεργειών.

⚠️ Σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες

• Καρδιακά συμβάματα: στηθάγχη, στεφανιαία νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια

• Νεοπλασίες: καρκίνος προστάτη, μαστού, θυρεοειδούς

• Περισσότερο από διπλάσιος κίνδυνος εμφάνισης σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών (OR = 2,13)

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αιτιώδης σχέση με την εμφάνιση καρκίνου δεν είναι αποδεδειγμένη, καθώς οι μελέτες είχαν βραχυπρόθεσμη διάρκεια (έως 12 εβδομάδες).

😣 Ήπιες παρενέργειες (συχνές)

Το tramadol αύξησε τον κίνδυνο για:

• Ναυτία, εμετό, ξηροστομία

• Ζάλη, κόπωση, υπνηλία ή αϋπνία

• Φαγούρα, εφίδρωση, ανησυχία και δυσκοιλιότητα

Η συχνότητα αυτών των συμπτωμάτων ήταν έως 8 φορές υψηλότερη σε σχέση με το placebo.

Ποιότητα των στοιχείων: Περιορισμένη αξιοπιστία

Αξίζει να σημειωθεί ότι:

• 17 από τις 19 μελέτες θεωρήθηκαν υψηλού κινδύνου μεροληψίας, δηλαδή πιθανόν να υπερεκτιμούν τα οφέλη και να υποτιμούν τους κινδύνους.

• Οι περισσότερες δεν ανέφεραν λεπτομερώς τον τύπο των σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών.

Αυτό καθιστά τα ευρήματα προσεγγιστικά, αλλά αρκετά ισχυρά ώστε να προειδοποιούν την κλινική πράξη.

Τι σημαίνει αυτό για την κλινική πράξη

Το tramadol δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως θεραπεία πρώτης γραμμής για τον χρόνιο πόνο. Οι ιατροί οφείλουν να προτιμούν πιο ασφαλείς εναλλακτικές και να το χορηγούν μόνο όταν τα αναμενόμενα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων.

Γιατί το tramadol χρησιμοποιείται τόσο ευρέως

Η εκρηκτική αύξηση της χρήσης του tramadol οφείλεται σε:

• Την αντίληψη ότι είναι ασφαλέστερο από τα άλλα οπιοειδή

• Την πεποίθηση ότι προκαλεί μικρότερο εθισμό

• Τη χαμηλή κανονιστική επιτήρηση σε σχέση με ισχυρότερα αναλγητικά

Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι το tramadol ενέχει παρόμοιο ή και υψηλότερο κίνδυνο εθισμού και μακροχρόνιας εξάρτησης.

Ποιες είναι οι ασφαλέστερες εναλλακτικές

Για ασθενείς με χρόνιο πόνο, οι ειδικοί προτείνουν πολυπαραγοντική προσέγγιση που περιλαμβάνει:

• Φυσικοθεραπεία και άσκηση

• Γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT)

• Αντικαταθλιπτικά (π.χ. duloxetine) για νευροπαθητικό πόνο

• Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ) σε επιλεγμένες περιπτώσεις

• Τοπικές θεραπείες (π.χ. επιθέματα λιδοκαΐνης ή καψαϊκίνης)

Η ολιστική αντιμετώπιση αποφέρει καλύτερα και ασφαλέστερα αποτελέσματα μακροπρόθεσμα.

Συμπέρασμα

Η νέα ανάλυση στο BMJ Evidence-Based Medicine (2025) επιβεβαιώνει ότι το tramadol προσφέρει ελάχιστο όφελος και σημαντικό κίνδυνο σε ασθενείς με χρόνιο πόνο.

Οι ιατροί πρέπει να επανεξετάσουν τη χρήση του, επιλέγοντας μη οπιοειδείς, πιο ασφαλείς θεραπείες, και οι ασθενείς να αποφεύγουν την παρατεταμένη χρήση χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Το άρθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία

Βιβλιογραφία

• Barakji JA, et al. Tramadol for chronic pain: a systematic review and meta-analysis. BMJ Evidence-Based Medicine. 2025; doi:10.1136/bmjebm-2025-114101.

• Rigshospitalet Center for Clinical Intervention Research, Denmark.

• Healio Primary Care, 2025 Interview with Dr. Jehad A. Barakji.