Ρετατρουτίδη: η μεγαλύτερη απώλεια βάρους που έχει καταγραφεί με φάρμακο

Η ρετατρουτίδη είναι το πρώτο φάρμακο που ενεργοποιεί ταυτόχρονα τρεις ορμονικούς υποδοχείς που ρυθμίζουν την όρεξη και τον μεταβολισμό. Από τον Δεκέμβριο του 2025 έως τον Σεπτέμβριο του 2026 ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα πέντε μεγάλων μελετών φάσης 3, με απώλεια βάρους που σε άτομα χωρίς διαβήτη ξεπέρασε κατά μέσο όρο το 28%. Το άρθρο συγκεντρώνει τι έδειξε κάθε μελέτη, πώς συγκρίνεται η ρετατρουτίδη με τη σεμαγλουτίδη και την τιρζεπατίδη, ποιες είναι οι ανεπιθύμητες ενέργειες και πότε αναμένεται στην Ελλάδα.

Τι είναι η ρετατρουτίδη

Η ρετατρουτίδη (κωδικός LY3437943) είναι πεπτίδιο που αναπτύσσει η Eli Lilly, η ίδια εταιρεία που παράγει την τιρζεπατίδη (Mounjaro). Χορηγείται με υποδόρια ένεση μία φορά την εβδομάδα. Μελετάται για την παχυσαρκία, τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και επιπλοκές της παχυσαρκίας, όπως η οστεοαρθρίτιδα γόνατος, η αποφρακτική άπνοια ύπνου και η μεταβολική στεατωτική ηπατοπάθεια (MASLD).

Τον Οκτώβριο του 2026 η ρετατρουτίδη δεν έχει εγκριθεί από καμία ρυθμιστική αρχή και δεν κυκλοφορεί σε καμία χώρα.

Πώς δρα: τρεις ορμόνες αντί για μία ή δύο

Τα φάρμακα αυτής της οικογένειας μιμούνται ορμόνες που παράγονται φυσιολογικά στο έντερο και στο πάγκρεας.

• GLP-1: μειώνει την όρεξη, επιβραδύνει την κένωση του στομάχου και αυξάνει την έκκριση ινσουλίνης όταν το σάκχαρο είναι υψηλό. Σε αυτή βασίζεται η σεμαγλουτίδη (Ozempic, Wegovy).
• GIP: ενισχύει τη δράση του GLP-1 στην όρεξη και στην ινσουλίνη και επηρεάζει τον λιπώδη ιστό. Η τιρζεπατίδη ενεργοποιεί GLP-1 και GIP.
• Γλυκαγόνη: αυξάνει την κατανάλωση ενέργειας και την καύση λίπους, κυρίως στο ήπαρ. Αυτή είναι η νέα προσθήκη της ρετατρουτίδης.

Η γλυκαγόνη από μόνη της ανεβάζει το σάκχαρο. Στη ρετατρουτίδη το αποτέλεσμα αυτό εξουδετερώνεται από τη δράση του GLP-1 και του GIP, ενώ μένει η αυξημένη κατανάλωση ενέργειας και η μείωση του ηπατικού λίπους. Γι’ αυτό η ρετατρουτίδη ονομάζεται «τριπλός αγωνιστής».

Όλες οι μελέτες φάσης 3 σε έναν πίνακα

Στη μελέτη φάσης 2 σε άτομα με παχυσαρκία, η δόση 12 mg μείωσε το βάρος κατά 24,2% σε 48 εβδομάδες. Σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 μείωσε την HbA1c κατά 2,02 μονάδες και το βάρος κατά 16,9% σε 36 εβδομάδες. Ακολούθησαν οι μεγαλύτερες και μακρύτερες μελέτες φάσης 3. Σε όλες η δόση ξεκινούσε από 2 mg και αυξανόταν κάθε 4 εβδομάδες μέχρι τη δόση στόχο (4, 9 ή 12 mg).

Οι τιμές του πίνακα αφορούν όσους συνέχισαν τη θεραπεία όπως προβλεπόταν (efficacy estimand). Όταν υπολογίζονται όλοι οι τυχαιοποιημένοι, ανεξάρτητα από διακοπές (treatment-regimen estimand), τα ποσοστά είναι λίγο χαμηλότερα, και αυτή η εκτίμηση πλησιάζει περισσότερο την καθημερινή πράξη. Τα αποτελέσματα των TRIUMPH-3 και TRIUMPH-4 προέρχονται από ανακοινώσεις της εταιρείας και δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό.

TRIUMPH-1: παχυσαρκία χωρίς διαβήτη

Η TRIUMPH-1 είναι η βασική μελέτη για την ένδειξη της παχυσαρκίας. Συμμετείχαν 2.339 ενήλικες με παχυσαρκία ή υπέρβαρο και τουλάχιστον μία συνοδό πάθηση, χωρίς διαβήτη. Ο μέσος αρχικός ΔΜΙ ήταν 40,0 kg/m².

Με τη δόση 12 mg, το 65,3% των συμμετεχόντων έφτασε σε ΔΜΣ κάτω από 30, δηλαδή δεν πληρούσε πλέον τα κριτήρια παχυσαρκίας, και η περιφέρεια μέσης μειώθηκε κατά 24,1 cm. Απώλεια 30% του βάρους είναι τάξη μεγέθους που μέχρι σήμερα συνδεόταν μόνο με τη βαριατρική χειρουργική. Σε υποομάδα με μέσο ΔΜΣ 42,8 που συνέχισε έως τις 104 εβδομάδες, η απώλεια έφτασε 27,9% έως 30,3%. Η μελέτη περιλάμβανε επίσης υποομάδες με πόνο από οστεοαρθρίτιδα γόνατος και με μέτρια έως σοβαρή αποφρακτική άπνοια ύπνου, όπου καταγράφηκε βελτίωση.

Αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμη και η μικρότερη δόση των 4 mg, που φτάνεται με ένα μόνο βήμα αύξησης, έδωσε απώλεια 19,0%, δηλαδή στο επίπεδο της μέγιστης δόσης τιρζεπατίδης.

TRIUMPH-4: οστεοαρθρίτιδα γόνατος

Ήταν η πρώτη μελέτη φάσης 3 που ανακοινώθηκε, τον Δεκέμβριο του 2025. Σε άτομα με παχυσαρκία και πόνο από οστεοαρθρίτιδα γόνατος, η ρετατρουτίδη 12 mg μείωσε το βάρος κατά 28,7% σε 68 εβδομάδες και βελτίωσε σημαντικά τον πόνο και τη λειτουργικότητα του γόνατος. Η απώλεια βάρους μειώνει το φορτίο στην άρθρωση, και η οστεοαρθρίτιδα γόνατος είναι από τις επιπλοκές της παχυσαρκίας που ωφελούνται περισσότερο.

TRIUMPH-3: καρδιαγγειακή νόσος

Συμμετείχαν 1.949 ενήλικες με ΔΜΙ 35 ή μεγαλύτερο και εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο, δηλαδή ιστορικό εμφράγματος, εγκεφαλικού ή περιφερικής αρτηριοπάθειας. Στις 80 εβδομάδες η απώλεια βάρους ήταν 21,6% με 9 mg και 22,6% με 12 mg, έναντι 3,2% με εικονικό φάρμακο.

Η μελέτη αφορά το βάρος. Δεν έχει σχεδιαστεί για να δείξει αν η ρετατρουτίδη μειώνει τα εμφράγματα ή τα εγκεφαλικά. Αυτό θα το απαντήσει η μελέτη TRIUMPH-Outcomes, που βρίσκεται σε εξέλιξη. Για τη σεμαγλουτίδη το όφελος αυτό έχει ήδη αποδειχθεί (μελέτη SELECT), για τη ρετατρουτίδη όχι ακόμη.

TRANSCEND-T2D-1: διαβήτης τύπου 2

Η TRANSCEND-T2D-1 ήταν η πρώτη μελέτη φάσης 3 με κύριο στόχο τη ρύθμιση του σακχάρου. Συμμετείχαν 537 ενήλικες με διαβήτη τύπου 2 που δεν έπαιρναν αντιδιαβητικά φάρμακα, με μέση HbA1c 7,9%, μέσο ΔΜΙ 35,8 και μέση διάρκεια διαβήτη 2,5 έτη.

• HbA1c: μείωση 1,7, 2,0 και 1,9 μονάδες με 4, 9 και 12 mg, έναντι 0,8 με εικονικό φάρμακο.
• Βάρος: μείωση 11,5% έως 16,8%, έναντι 2,5%. Η απώλεια δεν είχε σταθεροποιηθεί στις 40 εβδομάδες.
• Έως 46% των συμμετεχόντων έφτασαν σε φυσιολογική HbA1c.
• Τριγλυκερίδια έως −39,6%, non-HDL χοληστερόλη έως −19,8%, συστολική πίεση έως −6,4 mmHg, περιφέρεια μέσης έως −12,4 cm.

TRIUMPH-2: παχυσαρκία και διαβήτης

Η TRIUMPH-2 παρουσιάστηκε στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για τη Μελέτη του Διαβήτη (EASD) στο Μιλάνο, τον Σεπτέμβριο του 2026, και δημοσιεύθηκε ταυτόχρονα στο The Lancet. Συμμετείχαν 1.152 ενήλικες με ΔΜΣ 27 ή μεγαλύτερο και διαβήτη τύπου 2 με HbA1c 6,5% έως 10,5%, σε σταθερή αγωγή με έως τρία αντιδιαβητικά δισκία. Η μέση ηλικία ήταν 55,1 έτη και ο μέσος ΔΜΙ 38,2.

Η HbA1c μειώθηκε κατά 1,38, 1,50 και 1,45 μονάδες, έναντι 0,45 με εικονικό φάρμακο, και έως 40% των συμμετεχόντων έφτασαν σε φυσιολογική HbA1c. Σε άτομα με διαβήτη η απώλεια βάρους είναι πάντα μικρότερη από ό,τι σε άτομα χωρίς διαβήτη. Αυτό ισχύει για όλα τα φάρμακα της κατηγορίας και δεν αποτελεί αδυναμία της ρετατρουτίδης.

Σύγκριση με σεμαγλουτίδη και τιρζεπατίδη

Καμία μελέτη δεν έχει συγκρίνει μέχρι σήμερα απευθείας τη ρετατρουτίδη με τη σεμαγλουτίδη ή την τιρζεπατίδη (Mounjaro). Η άμεση σύγκριση με την τιρζεπατίδη γίνεται στη μελέτη TRIUMPH-5, που βρίσκεται σε εξέλιξη. Μέχρι τότε, η σύγκριση μπορεί να γίνει μόνο έμμεσα, ανάμεσα σε μελέτες με παρόμοιο πληθυσμό, και με την ίδια μέθοδο υπολογισμού (όλοι οι τυχαιοποιημένοι).

Η τάση είναι σαφής: κάθε επιπλέον ορμονικός στόχος προσθέτει περίπου 4 έως 6 ποσοστιαίες μονάδες απώλειας βάρους. Οι μελέτες όμως διαφέρουν σε διάρκεια, αρχικό βάρος και πληθυσμό, οπότε οι αριθμοί δεν αντιστοιχούν σε άμεση σύγκριση. Επίσης, η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη έχουν πολυετή εμπειρία στην πράξη και, για τη σεμαγλουτίδη, αποδεδειγμένη μείωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων.

Πίεση, λιπίδια, ήπαρ και φλεγμονή

Πέρα από το βάρος, η ρετατρουτίδη βελτίωσε σταθερά όλους τους καρδιομεταβολικούς δείκτες. Στην TRIUMPH-2, με τη δόση 12 mg:

• Η συστολική πίεση μειώθηκε κατά 9,7 mmHg, έναντι 2,7 mmHg με εικονικό φάρμακο.
• Τα τριγλυκερίδια μειώθηκαν κατά 35,6% και η non-HDL χοληστερόλη κατά 16,5%.
• Η υψηλής ευαισθησίας C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (hsCRP), δείκτης φλεγμονής που συνδέεται με καρδιαγγειακό κίνδυνο, μειώθηκε κατά 56,1%.
• Η περιφέρεια μέσης μειώθηκε κατά 15,4 cm.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το ήπαρ. Λόγω της δράσης της γλυκαγόνης, στη μελέτη φάσης 2 η ρετατρουτίδη μείωσε το λίπος του ήπατος σε άτομα με λιπώδες ήπαρ σε ποσοστό που δεν έχει καταγραφεί με άλλο φάρμακο, με την πλειονότητα να φτάνει σε φυσιολογικά επίπεδα ηπατικού λίπους σε 48 εβδομάδες. Το πρόγραμμα SYNERGY μελετά τώρα αν αυτό μεταφράζεται σε υποχώρηση της ηπατικής φλεγμονής και της ίνωσης.

Ανεπιθύμητες ενέργειες και ασφάλεια

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες μοιάζουν με εκείνες της σεμαγλουτίδης και της τιρζεπατίδης.

• Γαστρεντερικές: ναυτία, διάρροια, δυσκοιλιότητα, έμετος. Είναι οι συχνότερες, κυρίως ήπιες έως μέτριες, και εμφανίζονται κυρίως κατά την περίοδο αύξησης της δόσης.
• Διακοπή θεραπείας: στην TRIUMPH-2 το 3,8% (4 mg), 11,6% (9 mg) και 7,7% (12 mg) διέκοψε λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών, έναντι 4,9% με εικονικό φάρμακο.
• Αύξηση καρδιακής συχνότητας: καταγράφηκε ήδη από τη φάση 2, όπως και με τα άλλα φάρμακα της κατηγορίας.
• Δυσαισθησία: παράδοξες αισθήσεις στο δέρμα, όπως μυρμήγκιασμα ή ευαισθησία στο άγγιγμα. Έχει περιγραφεί και με τη σεμαγλουτίδη.
• Υπόταση: αναμενόμενη σε άτομα που παίρνουν ήδη αντιυπερτασικά, καθώς η πίεση πέφτει με την απώλεια βάρους. Μπορεί να χρειαστεί μείωση της αντιυπερτασικής αγωγής.
• Παγκρεατίτιδα: σπάνια. Στην TRIUMPH-2 επιβεβαιώθηκε σε τρεις από τους περίπου 860 συμμετέχοντες που πήραν ρετατρουτίδη.

Στην TRIUMPH-2 τα μείζονα καρδιαγγειακά συμβάντα ήταν ισάριθμα με το εικονικό φάρμακο (3 έως 4 ανά ομάδα) και κανένας από τους επτά θανάτους δεν σχετίστηκε με το φάρμακο. Τα δεδομένα ασφάλειας πέρα από τα δύο χρόνια είναι ακόμη περιορισμένα.

Όπως με κάθε μεγάλη απώλεια βάρους, ένα μέρος της αφορά μυϊκή μάζα. Η άσκηση με αντιστάσεις και η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης είναι απαραίτητες, ιδιαίτερα σε άτομα μέσης και τρίτης ηλικίας.

Πότε έρχεται στην Ελλάδα

Η Eli Lilly έχει ανακοινώσει υποβολή αιτήματος έγκρισης στον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) το πρώτο τρίμηνο του 2027. Η αξιολόγηση από τον FDA διαρκεί συνήθως 10 έως 12 μήνες. Για την Ευρώπη απαιτείται έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA), για την οποία δεν έχει ανακοινωθεί χρονοδιάγραμμα. Μετά την έγκριση του EMA ακολουθούν στην Ελλάδα η τιμολόγηση και η απόφαση για αποζημίωση από τον ΕΟΠΥΥ.

Με βάση την πορεία της σεμαγλουτίδης και της τιρζεπατίδης, η κυκλοφορία της ρετατρουτίδης στην Ελλάδα δεν αναμένεται πριν από το 2028. Πρόκειται για εκτίμηση, όχι για ανακοινωμένη ημερομηνία.

Ρετατρουτίδη από το διαδίκτυο: γιατί είναι επικίνδυνη

Στο διαδίκτυο πωλείται «ρετατρουτίδη» ως «πεπτίδιο για έρευνα» ή «όχι για ανθρώπινη χρήση». Δεν πρόκειται για το φάρμακο που δοκιμάστηκε στις μελέτες. Η περιεκτικότητα, η καθαρότητα και η στειρότητα αυτών των προϊόντων είναι άγνωστες, και έχουν καταγραφεί προϊόντα με λάθος δόση, άλλη ουσία ή μικροβιακή επιμόλυνση. Επιπλέον, οι μελέτες έγιναν με σταδιακή αύξηση της δόσης υπό ιατρική παρακολούθηση, κάτι που δεν μπορεί να γίνει με σκευάσματα άγνωστης σύστασης.

Όσοι χρειάζονται φαρμακευτική θεραπεία για την παχυσαρκία ή τον διαβήτη έχουν σήμερα εγκεκριμένες και αποτελεσματικές επιλογές, όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη, με συνταγή και παρακολούθηση από γιατρό.

Συχνές ερωτήσεις

Σε τι διαφέρει η ρετατρουτίδη από το Ozempic και το Mounjaro;

Το Ozempic (σεμαγλουτίδη) ενεργοποιεί έναν υποδοχέα (GLP-1), το Mounjaro (τιρζεπατίδη) δύο (GLP-1 και GIP) και η ρετατρουτίδη τρεις (GLP-1, GIP και γλυκαγόνη). Στις μελέτες η ρετατρουτίδη έδωσε μεγαλύτερη απώλεια βάρους, αλλά δεν έχει ακόμη συγκριθεί απευθείας με τα άλλα δύο.

Πόσα κιλά χάνει κανείς με τη ρετατρουτίδη;

Σε άτομα χωρίς διαβήτη, με τη δόση 12 mg, κατά μέσο όρο 28,3% του βάρους σε 80 εβδομάδες. Για άτομο 110 κιλών αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 31 κιλά. Σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 η απώλεια είναι περίπου 19% έως 21%. Η απάντηση κάθε ατόμου διαφέρει.

Πότε θα κυκλοφορήσει στην Ελλάδα;

Όχι πριν από την έγκριση από τον EMA. Η υποβολή στον FDA προγραμματίζεται για το πρώτο τρίμηνο του 2027, και η κυκλοφορία στην Ελλάδα δεν αναμένεται πριν από το 2028.

Τα κιλά ξαναέρχονται αν σταματήσει η θεραπεία;

Για τη ρετατρουτίδη δεν υπάρχουν ακόμη δεδομένα διακοπής. Με τη σεμαγλουτίδη και την τιρζεπατίδη, η διακοπή οδηγεί σε επανάκτηση μεγάλου μέρους του βάρους μέσα σε ένα χρόνο. Είναι πιθανό το ίδιο να ισχύει και για τη ρετατρουτίδη, γιατί η παχυσαρκία είναι χρόνια νόσος.

Ποιοι δεν θα πρέπει να πάρουν ρετατρουτίδη;

Οι αντενδείξεις θα οριστούν με την έγκριση. Με βάση την κατηγορία, αναμένεται να μην χορηγείται σε εγκυμοσύνη, σε άτομα με προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό μυελοειδούς καρκίνου του θυρεοειδούς ή συνδρόμου MEN2 και με προσοχή σε ιστορικό παγκρεατίτιδας.

Μπορεί κανείς να την προμηθευτεί σήμερα;

Νόμιμα όχι, εκτός από τη συμμετοχή σε κλινική μελέτη. Ό,τι πωλείται σήμερα στο διαδίκτυο ως ρετατρουτίδη δεν είναι ελεγμένο φάρμακο και η χρήση του ενέχει σοβαρό κίνδυνο.

Το άρθρο επιμελήθηκε ο Ηρακλής Αβραμόπουλος
Παθολόγος – Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής, ΥΓΕΙΑ
Ιατρείο Νεαπόλεως 9, 15123 Μαρούσι,
τηλ. 2106867060, 6944881577

Βιβλιογραφία

1. Jastreboff AM, Kaplan LM, Frías JP, et al. Triple-hormone-receptor agonist retatrutide for obesity: a phase 2 trial. N Engl J Med. 2023;389(6):514-26.
2. Rosenstock J, Frias J, Jastreboff AM, et al. Retatrutide, a GIP, GLP-1 and glucagon receptor agonist, for people with type 2 diabetes: a randomised, double-blind, placebo and active-controlled, parallel-group, phase 2 trial conducted in the USA. Lancet. 2023;402(10401):529-44.
3. Sanyal AJ, Kaplan LM, Frias JP, et al. Triple hormone receptor agonist retatrutide for metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease: a randomized phase 2a trial. Nat Med. 2024;30(7):2037-48.
4. [TRIUMPH-1]. N Engl J Med. 2026.
5. [TRANSCEND-T2D-1]. Lancet. 2026.
6. Bellido V, le Roux CW, Ekinci EI, et al. Retatrutide in adults with obesity and type 2 diabetes (TRIUMPH-2): a double-blind, parallel-group, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet. 2026. doi:10.1016/S0140-6736(26)01861-1
7. Eli Lilly and Company. Retatrutide TRIUMPH-4 phase 3 topline results [δελτίο τύπου]. Indianapolis: Eli Lilly; Δεκέμβριος 2025.
8. Eli Lilly and Company. Retatrutide TRIUMPH-2 and TRIUMPH-3 phase 3 topline results [δελτίο τύπου]. Indianapolis: Eli Lilly; 23 Ιουλίου 2026.
9. Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, et al. Once-weekly semaglutide in adults with overweight or obesity. N Engl J Med. 2021;384(11):989-1002.
10. Davies M, Færch L, Jeppesen OK, et al. Semaglutide 2·4 mg once a week in adults with overweight or obesity, and type 2 diabetes (STEP 2): a randomised, double-blind, double-dummy, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet. 2021;397(10278):971-84.
11. Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN, et al. Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity. N Engl J Med. 2022;387(3):205-16.
12. Garvey WT, Frias JP, Jastreboff AM, et al. Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity in people with type 2 diabetes (SURMOUNT-2): a double-blind, randomised, multicentre, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet. 2023;402(10402):613-26.