Η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος και η παχυσαρκία συχνά συνυπάρχουν. Το επιπλέον βάρος επιβαρύνει την άρθρωση, ενώ ο πόνος δυσκολεύει το περπάτημα και την άσκηση, κάνοντας ακόμη δυσκολότερη την απώλεια βάρους. Μια νέα δημοσίευση στο New England Journal of Medicine, στις 8 Νοεμβρίου 2026, παρουσιάζει αποτελέσματα από δύο μελέτες φάσης 3 για τη ρετατρουτίδη, ένα υπό ανάπτυξη φάρμακο για την παχυσαρκία.
Το βασικό εύρημα: σε συνδυαστική ανάλυση των μελετών, περίπου 7 στους 10 ασθενείς που έλαβαν 9 mg ρετατρουτίδης είχαν μείωση του πόνου στο γόνατο κατά τουλάχιστον 50%, έναντι περίπου 4 στους 10 με εικονικό φάρμακο. Η απώλεια βάρους έφτασε κατά μέσο όρο σχεδόν το 25% με την υψηλότερη δόση σε μία από τις μελέτες. Το όφελος, όμως, συνοδεύτηκε από ανεπιθύμητες ενέργειες, και το φάρμακο δεν έχει ακόμη εγκριθεί.
Γιατί το βάρος επηρεάζει τόσο το γόνατο
Στο περπάτημα, το γόνατο δέχεται δυνάμεις πολύ μεγαλύτερες από το βάρος του σώματος. Σε μελέτη ατόμων με οστεοαρθρίτιδα, κάθε κιλό απώλειας βάρους συνδέθηκε με μείωση περίπου τεσσάρων κιλών στο φορτίο που δέχεται η άρθρωση ανά βήμα. Παράλληλα, ο λιπώδης ιστός παράγει ουσίες που μπορεί να συμβάλλουν στη φλεγμονή και στην επιβάρυνση των αρθρώσεων.
Γι’ αυτό η απώλεια βάρους, όταν υπάρχει αυξημένο βάρος ή παχυσαρκία, και η κατάλληλη άσκηση αποτελούν βασικούς άξονες αντιμετώπισης. Η δυσκολία είναι ότι αρκετοί ασθενείς δεν επιτυγχάνουν ή δεν διατηρούν μεγάλη απώλεια βάρους μόνο με αλλαγές στη διατροφή.
Τι είναι η ρετατρουτίδη
Η ρετατρουτίδη είναι ένα ερευνητικό φάρμακο που χορηγείται με υποδόρια ένεση μία φορά την εβδομάδα. Ενεργοποιεί τρεις διαφορετικούς ορμονικούς υποδοχείς: του GLP-1, του GIP και της γλυκαγόνης. Η σεμαγλουτίδη δρα στον υποδοχέα GLP-1, ενώ η τιρζεπατίδη στους υποδοχείς GLP-1 και GIP.
Η ρετατρουτίδη δεν έχει ακόμη εγκριθεί από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές και δεν διατίθεται στην Ελλάδα.
Ποιους ασθενείς περιέλαβαν οι δύο μελέτες
Οι δύο τυχαιοποιημένες μελέτες, TRIUMPH-4 και TRIUMPH-1-OA, περιέλαβαν συνολικά 1.019 ενήλικες χωρίς διαβήτη, με οστεοαρθρίτιδα γόνατος, τουλάχιστον μέτριο πόνο και δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) 27 ή μεγαλύτερο. Άρα συμμετείχαν τόσο άτομα με παχυσαρκία όσο και ορισμένα υπέρβαρα άτομα, αν και η μεγάλη πλειονότητα είχε σημαντική παχυσαρκία.
- TRIUMPH-4: 445 συμμετέχοντες, 68 εβδομάδες θεραπείας, 9 ή 12 mg ρετατρουτίδης έναντι εικονικού φαρμάκου.
- TRIUMPH-1-OA: 574 συμμετέχοντες από τη μεγαλύτερη μελέτη TRIUMPH-1, 80 εβδομάδες, 4, 9 ή 12 mg έναντι εικονικού φαρμάκου.
Οι μελέτες χρηματοδοτήθηκαν από την εταιρεία που αναπτύσσει το φάρμακο. Ο πόνος αξιολογήθηκε με την κλίμακα WOMAC από 0 έως 10, όπου το 0 σημαίνει απουσία πόνου και το 10 τον μέγιστο πόνο. Στην αρχή των μελετών η μέση βαθμολογία ήταν περίπου 6.
Πόσο μειώθηκε ο πόνος στο γόνατο
| Μέση μείωση πόνου (κλίμακα 0–10) | 4 mg | 9 mg | 12 mg | Εικονικό φάρμακο |
|---|---|---|---|---|
| TRIUMPH-4, 68 εβδομάδες | Δεν μελετήθηκε | 3,96 | 3,74 | 2,12 |
| TRIUMPH-1-OA, 80 εβδομάδες | 3,22 | 3,48 | 3,64 | 1,87 |
Σε συνδυαστική ανάλυση, τουλάχιστον κατά 50% μείωση του πόνου πέτυχε το 69,6% με 9 mg και το 63,2% με 12 mg, σε σύγκριση με 37,8% με εικονικό φάρμακο. Βελτιώθηκε επίσης η λειτουργικότητα, όπως η δυνατότητα για περπάτημα, ανέβασμα σκάλας και έγερση από την καρέκλα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι και όσοι έλαβαν εικονικό φάρμακο παρουσίασαν σημαντική βελτίωση. Η επιπλέον μέση ανακούφιση από τη ρετατρουτίδη ήταν περίπου 1,4 έως 1,8 μονάδες στην κλίμακα 0–10 για τις δόσεις 9 και 12 mg, ανάλογα με τη μελέτη. Πρόκειται για ουσιαστική διαφορά, όχι όμως για εξαφάνιση του πόνου σε όλους.
Οι παραπάνω τιμές του πίνακα προέρχονται από την προκαθορισμένη κύρια ανάλυση των ερευνητών. Όταν εφαρμόστηκε διαφορετική ανάλυση που συνεκτιμούσε όλους τους τυχαιοποιημένους σύμφωνα με την αρχική κατανομή τους, οι διαφορές ήταν σε ορισμένες περιπτώσεις μικρότερες, αλλά παρέμειναν στατιστικά σημαντικές.
Πόσο βάρος έχασαν οι συμμετέχοντες
Στην TRIUMPH-4, στις 68 εβδομάδες, η μέση απώλεια βάρους ήταν 20,0% με 9 mg και 23,7% με 12 mg, έναντι 4,6% με εικονικό φάρμακο. Σε μια εναλλακτική ανάλυση της εκτιμώμενης αποτελεσματικότητας κατά τη θεραπεία, οι αντίστοιχες μειώσεις έφτασαν το 26,4% και το 28,7%. Αυτά τα μεγαλύτερα ποσοστά δεν πρέπει να συγχέονται με την κύρια ανάλυση.
Στην TRIUMPH-1-OA, στις 80 εβδομάδες, η απώλεια βάρους κυμάνθηκε από 17,5% έως 24,8% στις ομάδες του φαρμάκου, έναντι 4,3% με εικονικό φάρμακο. Για έναν άνθρωπο 113 κιλών, η απώλεια του 24% αντιστοιχεί σε περίπου 27 κιλά. Πρόκειται για μέσο αποτέλεσμα ομάδας και όχι για εγγύηση ότι κάθε ασθενής θα χάσει τόσο βάρος.
Ποιες ήταν οι ανεπιθύμητες ενέργειες
Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ναυτία, διάρροια, δυσκοιλιότητα και έμετοι, ιδιαίτερα κατά την αύξηση της δόσης. Δεν ήταν όλες ήπιες ούτε συνέχισαν όλοι τη θεραπεία.
- Διακοπή λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών: στην TRIUMPH-4, περίπου 13% με 9 mg και 18,2% με 12 mg, έναντι 4,0% με εικονικό φάρμακο.
- Σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα: 9,5% με 9 mg και 10,8% με 12 mg, έναντι 2,0% με εικονικό φάρμακο στην ίδια μελέτη. Τα ποσοστά περιλαμβάνουν σοβαρά συμβάντα που καταγράφηκαν στη διάρκεια της μελέτης, όχι μόνο όσα αποδείχθηκε ότι προκλήθηκαν από το φάρμακο.
- Δυσαισθησία: ασυνήθιστο κάψιμο, μυρμήγκιασμα ή υπερευαισθησία του δέρματος. Αναφέρθηκε στο 8,8% με 9 mg και στο 20,9% με 12 mg, έναντι 0,7% με εικονικό φάρμακο. Παρόμοιες διαταραχές αισθητικότητας έχουν καταγραφεί και με άλλα φάρμακα αυτής της ευρύτερης κατηγορίας.
Η υψηλότερη δόση οδήγησε σε μεγαλύτερη απώλεια βάρους, αλλά δεν αποδείχθηκε ότι παρέχει αναλογικά μεγαλύτερη ανακούφιση από τον πόνο σε σύγκριση με τα 9 mg. Η επιλογή δόσης θα πρέπει να συνεκτιμήσει τόσο το όφελος όσο και την ανεκτικότητα, εφόσον το φάρμακο εγκριθεί.
Είναι καλύτερη από τη σεμαγλουτίδη;
Η σεμαγλουτίδη έχει επίσης μελετηθεί στην οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Στη μελέτη STEP 9, με 407 συμμετέχοντες και διάρκεια 68 εβδομάδων, η μέση απώλεια βάρους ήταν 13,7% έναντι 3,2% με εικονικό φάρμακο. Ο πόνος μειώθηκε κατά 41,7 έναντι 27,5 μονάδων σε κλίμακα 0–100, δηλαδή κατά περίπου 1,4 μονάδες περισσότερο στην κλίμακα 0–10.
Η ρετατρουτίδη φαίνεται να επιτυγχάνει μεγαλύτερη απώλεια βάρους, ενώ η επιπλέον βελτίωση του πόνου έναντι του εικονικού φαρμάκου ήταν παρόμοιας τάξης μεγέθους. Δεν μπορεί όμως να ειπωθεί ότι το ένα φάρμακο είναι καλύτερο από το άλλο για το γόνατο, επειδή δεν έχει πραγματοποιηθεί άμεση συγκριτική μελέτη και οι πληθυσμοί και οι μέθοδοι διαφέρουν.
Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα για τον ασθενή σήμερα
Η ρετατρουτίδη αποτελεί μια ελπιδοφόρα υπό ανάπτυξη θεραπεία για άτομα με αυξημένο βάρος και επώδυνη οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Ωστόσο, τα δεδομένα δεν δείχνουν ότι αναγεννά τον χόνδρο, επιβραδύνει τη φθορά της άρθρωσης ή μειώνει την ανάγκη για μελλοντική αρθροπλαστική. Επίσης, δεν είναι ακόμη επαρκώς γνωστές η μακροχρόνια ασφάλεια και η διατήρηση του οφέλους μετά τη διακοπή της θεραπείας.
Μέχρι να εγκριθεί, η αντιμετώπιση βασίζεται στην εξατομικευμένη απώλεια βάρους, στη θεραπευτική άσκηση και, όπου χρειάζεται, στις υπόλοιπες συντηρητικές ή χειρουργικές επιλογές. Η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη είναι ήδη εγκεκριμένες για τη διαχείριση του βάρους σε κατάλληλα επιλεγμένα άτομα, ύστερα από ιατρική αξιολόγηση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν την ίδια τεκμηρίωση ή ειδική ένδειξη για την οστεοαρθρίτιδα.
Η ενδυνάμωση των μυών των μηρών, η κατάλληλη φυσικοθεραπεία και η διατήρηση της μυϊκής μάζας παραμένουν σημαντικές ακόμη και όταν χρησιμοποιούνται φάρμακα για το βάρος. Εάν υπάρχει ήδη σαφής ένδειξη για αρθροπλαστική, η επέμβαση δεν πρέπει να αναβάλλεται αυτόματα μέχρι να επιτευχθεί ένα συγκεκριμένο βάρος. Η απόφαση λαμβάνεται μαζί με τον ορθοπαιδικό, με βάση τον πόνο, τη λειτουργικότητα και τους χειρουργικούς κινδύνους.
Συχνές ερωτήσεις
Η ρετατρουτίδη ξαναφτιάχνει τον χόνδρο;
Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι αναγεννά τον φθαρμένο χόνδρο ή σταματά την εξέλιξη της οστεοαρθρίτιδας. Οι μελέτες έδειξαν λιγότερο πόνο και καλύτερη λειτουργικότητα, όχι αποκατάσταση της δομής της άρθρωσης.
Πότε θα κυκλοφορήσει στην Ελλάδα;
Έως τις 12 Νοεμβρίου 2026 δεν έχει εγκριθεί και δεν υπάρχει ανακοινωμένη ημερομηνία διάθεσης στην Ελλάδα. Η αξιολόγηση από τις ρυθμιστικές αρχές θα βασιστεί στο σύνολο των στοιχείων αποτελεσματικότητας και ασφάλειας. Προϊόντα που διαφημίζονται στο διαδίκτυο ως «ρετατρουτίδη» δεν αποτελούν εγκεκριμένα φάρμακα και μπορεί να είναι επικίνδυνα.
Βοηθά και όσους έχουν μόνο λίγα παραπάνω κιλά;
Στις μελέτες μπορούσαν να συμμετάσχουν άτομα με ΔΜΣ από 27 και πάνω, αλλά οι περισσότεροι είχαν ΔΜΣ τουλάχιστον 35. Επομένως, τα δεδομένα αφορούν κυρίως άτομα με σημαντική παχυσαρκία. Δεν είναι γνωστό αν το όφελος και οι κίνδυνοι είναι ίδιοι για κάποιον με μικρή αύξηση βάρους, και το φάρμακο δεν προορίζεται για αδυνάτισμα χωρίς ιατρική ένδειξη.
Μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή του χειρουργείου;
Η μείωση του βάρους και του πόνου μπορεί να βελτιώσει αισθητά την καθημερινότητα, όμως οι συγκεκριμένες μελέτες δεν απέδειξαν ότι η ρετατρουτίδη αποτρέπει ή καθυστερεί την αρθροπλαστική. Η απόφαση για χειρουργείο εξαρτάται από τη συνολική κατάσταση της άρθρωσης και τον βαθμό περιορισμού της ζωής του ασθενούς.
Διαβάστε επίσης
Το άρθρο επιμελήθηκε ο Ηρακλής Αβραμόπουλος
Παθολόγος – Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής, ΥΓΕΙΑ
Ιατρείο Νεαπόλεως 9, 15123 Μαρούσι,
τηλ. 2106867060, 6944881577
Βιβλιογραφία
- Schnitzer TJ, Hunter DJ, Conaghan PG, Sharma AM, Pedersen SD, Chen K, et al. Retatrutide once weekly in adults with knee osteoarthritis pain and obesity. N Engl J Med. 2026. doi: 10.1056/NEJMoa2610676.
- Jastreboff AM, Kaplan LM, Davies MJ, Wilding JPH, Ahmad NN, Murray M, et al. Retatrutide, a triple hormone receptor agonist, for treatment of obesity. N Engl J Med. 2026;395:1781–1793. doi: 10.1056/NEJMoa2604169.
- Bliddal H, Bays H, Czernichow S, Uddén Hemmingsson J, Hjelmesæth J, Hoffmann Morville T, et al. Once-weekly semaglutide in persons with obesity and knee osteoarthritis. N Engl J Med. 2024;391:1573–1583. doi: 10.1056/NEJMoa2403664.
- Messier SP, Gutekunst DJ, Davis C, DeVita P. Weight loss reduces knee-joint loads in overweight and obese older adults with knee osteoarthritis. Arthritis Rheum. 2005;52:2026–2032. doi: 10.1002/art.21139.
- Kolasinski SL, Neogi T, Hochberg MC, et al. 2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation guideline for the management of osteoarthritis of the hand, hip, and knee. Arthritis Care Res (Hoboken). 2020;72:149–162. doi: 10.1002/acr.24131.
- Hannon CP, Goodman SM, Austin MS, et al. 2023 American College of Rheumatology and American Association of Hip and Knee Surgeons clinical practice guideline for the optimal timing of elective hip or knee arthroplasty. J Arthroplasty. 2023;38:2193–2201. doi: 10.1016/j.arth.2023.09.003.
- Medsafe. GLP-1 receptor agonists and altered skin sensations: a touchy subject. Prescriber Update. 2026;47(1):16–17. Διαθέσιμο ηλεκτρονικά.
