Τι είναι η Β12
Η βιταμίνη Β12 (κοβαλαμίνη) είναι απαραίτητη για παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων και την υγεία του νευρικού συστήματος. Το σώμα την προσλαμβάνει κυρίως από ζωικά προϊόντα και τη «ρουφά» μέσω του ενδογενούς παράγοντα στο στομάχι.
Κύρια συμπτώματα έλλειψης της Β12
• Κόπωση, ωχρότητα, δύσπνοια στην κόπωση
• Μουδιάσματα/αιμωδίες στα άκρα, αίσθημα «καψίματος», αστάθεια βάδισης
• Διαταραχή μνήμης/συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα, κατάθλιψη
• Γλωσσίτιδα, άφθες, απώλεια όρεξης, απώλεια βάρους
• Εργαστηριακά: μεγαλοβλαστική αναιμία (αυξημένο MCV), αλλά μπορεί να υπάρχει έλλειψη χωρίς αναιμία
Συχνότερα αίτια
• Διατροφή: αυστηρή φυτοφαγία χωρίς εμπλουτισμένες τροφές/συμπλήρωμα
• Φάρμακα: μετφορμίνη, αναστολείς αντλίας πρωτονίων (PPI), H2 αναστολείς, Ν2Ο αναισθησία
• Δυσαπορρόφηση: κοιλιοκάκη, νόσος Crohn/ειλεός, βαριατρική/γαστρική παράκαμψη
• Αυτοάνοσο: κακοήθης αναιμία (anti-IF/anti-parietal)
• Ηλικία: υποχλωρυδρία, ατροφική γαστρίτιδα
Πότε να κάνω εξετάσεις
• Συμπτώματα νευροπάθειας ή/και μακροκυττάρωση (αυξημένο MCV ερυθρών)
• Μακροχρόνια λήψη μετφορμίνης ή PPI
• Μετά από βαριατρική επέμβαση ή σε κοιλιοκάκη/φλεγμονώδη νόσο εντέρου
• Αυστηρή φυτοφαγία χωρίς τεκμηριωμένο συμπλήρωμα
• Ηλικιωμένοι με πτώσεις/γνωστικές διαταραχές
Ποιες εξετάσεις βοηθούν
• Β12 ορού (προσοχή: «γκρίζα ζώνη» σε οριακές τιμές)
• Μεθυλμαλονικό οξύ (MMA) και ομοκυστεΐνη: αυξημένα ενισχύουν τη διάγνωση λειτουργικής έλλειψης
• Αίματος: Γενικήαίματος, MCV, LDH, χολερυθρίνη (αιμολυτικά στοιχεία), φερριτίνη/σίδηρος για συνεκτίμηση
• Αντισώματα ενδογενούς παράγοντα/τοιχωματικών κυττάρων όταν υποπτευόμαστε κακοήθη αναιμία
Θεραπεία: τι, πώς και για πόσο
• Από του στόματος κυανοκοβαλαμίνη: αποτελεσματική στις περισσότερες περιπτώσεις (π.χ. 1000 μg/ημέρα αρχικά, έπειτα συντήρηση), εφόσον δεν υπάρχει σοβαρή δυσαπορρόφηση
• Ενέσιμη υδροξυκοβαλαμίνη/κυανοκοβαλαμίνη: προτιμάται σε σοβαρή έλλειψη, νευρολογικά συμπτώματα, κακοήθη αναιμία ή μετεγχειρητική δυσαπορρόφηση
• Παρακολούθηση: επανέλεγχος συμπτωμάτων, Β12 και αιματολογικών σε 6–8 εβδομάδες, κατόπιν ανά 3–6 μήνες
• Διάρκεια: ανάλογα με το αίτιο· σε κακοήθη αναιμία/μετά βαριατρική, συχνά ισόβια
Διατροφή: πηγές Β12
• Πλούσιες πηγές: κρέας, ψάρια/θαλασσινά, αυγά, γαλακτοκομικά
• Φυτοφαγία: απαραίτητα εμπλουτισμένα προϊόντα (φυτικά γάλατα/δημητριακά) ή συμπλήρωμα σύμφωνα με οδηγίες
Red flags – ζητήστε άμεσα ιατρό
• Προοδευτικά νευρολογικά συμπτώματα (μούδιασμα, αδυναμία, αστάθεια)
• Έντονη αναιμία, ίκτερος, ταχυκαρδία, δύσπνοια
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους, δυσπεψία/επιμένουσα γλωσσίτιδα
• Μετεγχειρητική κατάσταση ή γνωστή δυσαπορρόφηση με συμπτώματα
Πρακτικό πλάνο 4 βημάτων
Εξέταση αίματος: Β12 ± MMA/ομοκυστεΐνη, Γενικήαίματος, φερριτίνη
Εντοπισμός αιτίας (δίαιτα, φάρμακα, γαστρεντερικό)
Έναρξη θεραπείας (per os ή ενέσιμη) και διατροφικό πλάνο
Επανέλεγχος σε 6–8 εβδομάδες, ρύθμιση δόσης/διάρκειας και πρόληψη υποτροπής
Συμπέρασμα
Η έλλειψη Β12 είναι συχνότερη από όσο νομίζουμε και συχνά υποδιαγιγνώσκεται. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία προλαμβάνει μόνιμες νευρολογικές βλάβες και βελτιώνει θεαματικά την ενέργεια και τη λειτουργικότητα.
Το άρθρο επιμελήθηκε ο Ηρακλής Αβραμόπουλος
Παθολόγος – Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής, ΥΓΕΙΑ
Leave a Reply