Γρίπη: σκοτώνει περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε — και το εμβόλιο υψηλής δόσης προστατεύει και την καρδιά

Η γρίπη συχνά αντιμετωπίζεται ως ένα «βαρύτερο κρυολόγημα». Δύο σημαντικές μελέτες που δημοσιεύθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες δείχνουν ότι αυτή η αντίληψη είναι επικίνδυνα λανθασμένη — ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους και τους καρδιοπαθείς.

Μελέτη 1η: Η γρίπη σκοτώνει σιωπηλά

Ισπανοί ερευνητές παρουσίασαν τα αποτελέσματα μιας πρωτότυπης έρευνας στο διεθνές συνέδριο ESCMID Global στο Μόναχο (17–21 Απριλίου 2026). Η ομάδα του Δρ. Jesús Castilla από το Public Health Institute της Ναβάρα μελέτησε 857 ασθενείς που πέθαναν σε διάστημα τεσσάρων χειμερινών περιόδων γρίπης (2016–2020), παίρνοντας ρινοφαρυγγικά δείγματα εντός 24 ωρών από τον θάνατο.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά:

• Το 11% των αποθανόντων είχε ενεργό λοίμωξη από ιό γρίπης κατά τον θάνατο.
• Όμως μόνο το 17% από αυτούς είχε διαγνωστεί όσο ζούσε.
• Και η γρίπη αναφέρθηκε ως αιτία θανάτου σε μόλις 1,4% των περιπτώσεων.

Δεν ήταν μόνο η γρίπη που «κρυβόταν». Οι ερευνητές βρήκαν ότι και οι λοιμώξεις από ρινοϊό, ανθρώπινους κορονοϊούς και αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) διέφευγαν συστηματικά της κλινικής διάγνωσης.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Στους ηλικιωμένους και σε όσους έχουν χρόνια νοσήματα, τα συμπτώματα της γρίπης είναι συχνά ηπιότερα ή «κρύβονται» πίσω από επιδείνωση μιας προϋπάρχουσας πάθησης — μιας καρδιακής ανεπάρκειας, μιας ΧΑΠ, ενός σακχαρώδη διαβήτη. Ο ασθενής μπαίνει στο νοσοκομείο για «καρδιακή απορρύθμιση» ή «πνευμονία» και ο πραγματικός εκλυτικός παράγοντας — ο ιός — δεν αναγνωρίζεται ποτέ.

Η μελέτη αναδεικνύει ότι ο ρόλος των ιογενών λοιμώξεων στην πυροδότηση και επιδείνωση χρόνιων νοσημάτων υποτιμάται σοβαρά — και ότι ο διαγνωστικός έλεγχος είναι συχνά ανεπαρκής, ιδιαίτερα στις περιόδους αιχμής.

Μελέτη 2η: Το εμβόλιο υψηλής δόσης προστατεύει και την καρδιά

Παράλληλα, στο περιοδικό Circulation δημοσιεύθηκε μια εξαιρετικά σημαντική μελέτη — η FLUNITY-HD pooled analysis — που έδωσε απάντηση σε ένα ερώτημα που απασχολεί καρδιολόγους και παθολόγους εδώ και χρόνια: μπορεί το εμβόλιο γρίπης υψηλής δόσης να προστατεύσει όχι μόνο από τη γρίπη, αλλά και από τα καρδιαγγειακά επεισόδια που η γρίπη πυροδοτεί;

Η ανάλυση συνδύασε δεδομένα από δύο μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες με συνολικά σχεδόν 470.000 ηλικιωμένους (μέση ηλικία 73 ετών), από τους οποίους το 25% είχε ήδη γνωστή καρδιαγγειακή νόσο. Οι συμμετέχοντες έλαβαν είτε το συμβατικό εμβόλιο γρίπης είτε το εμβόλιο υψηλής δόσης (που περιέχει τετραπλάσια ποσότητα αντιγόνου και είναι σχεδιασμένο ειδικά για άτομα άνω των 65 ετών).

Τα αποτελέσματα:

• 21% μείωση στις νοσηλείες για καρδιακή ανεπάρκεια
• 7% μείωση στις συνολικές νοσηλείες για καρδιαγγειακή νόσο
• 32% μείωση στις νοσηλείες για επιβεβαιωμένη γρίπη
• 9% μείωση στις νοσηλείες για γρίπη ή πνευμονία

Σημαντικό εύρημα: τα οφέλη ήταν παρόμοια τόσο σε όσους είχαν προϋπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσο όσο και σε όσους δεν είχαν. Με άλλα λόγια, το όφελος δεν αφορά μόνο τους ήδη καρδιοπαθείς.

Γιατί η γρίπη βλάπτει την καρδιά

Η σύνδεση γρίπης – καρδιακών επεισοδίων είναι πλέον καλά τεκμηριωμένη. Η οξεία λοίμωξη:

• Προκαλεί έντονη συστηματική φλεγμονή που αποσταθεροποιεί τις αθηρωματικές πλάκες των στεφανιαίων αρτηριών.
• Αυξάνει την πηκτικότητα του αίματος, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφράγματος και εμβολικού επεισοδίου.
• Επιβαρύνει το μυοκάρδιο μέσω του πυρετού, της ταχυκαρδίας και της υποξυγοναιμίας.
• Μπορεί να πυροδοτήσει απορρύθμιση καρδιακής ανεπάρκειας ή κολπικής μαρμαρυγής.

Μελέτες έχουν δείξει ότι ο κίνδυνος εμφράγματος του μυοκαρδίου μπορεί να εξαπλασιαστεί την πρώτη εβδομάδα μετά από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.

Τι σημαίνουν αυτά για εσάς

Συνδυάζοντας τα δύο ευρήματα προκύπτει ένα ξεκάθαρο μήνυμα:

1. Η γρίπη είναι σοβαρότερη από όσο φαίνεται. Πολλοί θάνατοι που αποδίδονται σε καρδιακή ή αναπνευστική «επιδείνωση» έχουν τη γρίπη ως κρυφό εκλυτικό αίτιο.
2. Ο εμβολιασμός σώζει ζωές — και η επιλογή του εμβολίου έχει σημασία. Στους ενήλικες άνω των 65 ετών (και ειδικά σε όσους έχουν καρδιαγγειακή νόσο, σακχαρώδη διαβήτη, ΧΑΠ ή νεφρική ανεπάρκεια), το εμβόλιο υψηλής δόσης προσφέρει σημαντικά μεγαλύτερη προστασία τόσο από την ίδια τη γρίπη όσο και από τις σοβαρές καρδιαγγειακές επιπλοκές της.
3. Ο εμβολιασμός κατά της γρίπης πρέπει να θεωρείται μέρος της καρδιαγγειακής πρόληψης, στο ίδιο επίπεδο σημασίας με τη χορήγηση στατίνης, αντιυπερτασικής αγωγής ή ασπιρίνης σε όσους έχουν ένδειξη.

Πρακτικές συμβουλές

• Άνω των 65 ετών: Ζητήστε από τον γιατρό σας το εμβόλιο γρίπης υψηλής δόσης. Στην Ελλάδα κυκλοφορεί και αποζημιώνεται μέσω του ΕΟΠΥΥ.
• Καρδιαγγειακοί ασθενείς οποιασδήποτε ηλικίας: Ο ετήσιος εμβολιασμός κατά της γρίπης είναι κρίσιμος. Ισχυρές διεθνείς οδηγίες (ESC, AHA) τον συστήνουν ως μέτρο δευτερογενούς πρόληψης.
• Ιδανική περίοδος εμβολιασμού: Από αρχές Νοεμβρίου έως μέσα Δεκεμβρίου, πριν την κορύφωση της εποχής γρίπης.
• Αν έχετε συμπτώματα γρίπης (πυρετός, μυαλγίες, βήχας, εξάντληση): Επικοινωνήστε σύντομα με τον γιατρό σας — ιδιαίτερα αν είστε άνω των 65 ή έχετε χρόνιο νόσημα. Τα αντιικά φάρμακα (όπως η οσελταμιβίρη) είναι αποτελεσματικότερα όταν χορηγούνται εντός των πρώτων 48 ωρών.

Συμπερασματικά

Δύο διαφορετικές μελέτες, δύο διαφορετικές οπτικές, ένα κοινό συμπέρασμα: η γρίπη είναι πολύ σοβαρότερη απειλή από όσο νομίζαμε, και ο εμβολιασμός — με την κατάλληλη μορφή εμβολίου για κάθε ηλικιακή ομάδα — αποτελεί ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέτρα δημόσιας υγείας που έχουμε στη διάθεσή μας.

Αν είστε άνω των 65 ετών ή έχετε καρδιαγγειακό πρόβλημα, μη βλέπετε το εμβόλιο γρίπης ως «προαιρετικό». Για εσάς, είναι μέρος της θεραπείας σας.

Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060

Βιβλιογραφία

1. Argente L, et al. Prevalence of influenza and other respiratory viral infections in deceased persons: a population-based observational study over four influenza seasons. Abstract O0014. Presented at: ESCMID Global; April 17–21, 2026; Munich.
2. Trobajo-Sanmartín C, et al. Clin Microbiol Infect 2026; doi:10.1016/j.cmi.2025.11.019.
3. Johansen ND, et al. High-dose versus standard-dose influenza vaccine and cardiovascular outcomes in older adults: The FLUNITY-HD prespecified pooled analysis. Circulation 2026; 153:798. DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.125.077801
4. Kwong JC, et al. Acute myocardial infarction after laboratory-confirmed influenza infection. N Engl J Med 2018; 378:345–353.
5. Visseren FLJ, et al. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. Eur Heart J 2021; 42:3227–3337.