Το πρήξιμο (οίδημα) στα πόδια είναι συχνό και συνήθως οφείλεται σε φλεβική στάση μετά από πολλή ορθοστασία ή ζέστη. Μερικές φορές όμως υποδηλώνει κάποια υποκείμενη πάθηση που χρειάζεται έλεγχο.
Συχνές αιτίες (σε απλά λόγια)
Φλεβική ανεπάρκεια: βάρος, κάψιμο, χειρότερα το απόγευμα, βελτίωση με ανύψωση των ποδιών.
Λεμφοίδημα: σκληρό/«βαμβακερό» οίδημα, δεν υποχωρεί εύκολα, δέρμα παχύ.
Φάρμακα: ανταγωνιστές ασβεστίου, αντιφλεγμονώδη ΜΣΑΦ, ορμόνες, γλιταζόνες.
Καρδιά/νεφρά/συκώτι: συμμετρικό οίδημα με δύσπνοια, αύξηση βάρους, ασκίτη κ.λπ.
Υποθυρεοειδισμός: διάχυτο πρήξιμο/κόπωση.
Θρόμβωση (DVT): μονόπλευρο, επώδυνο, ζεστό πόδι — επείγουσα κατάσταση.
«Κόκκινα» σημάδια — αναζητήστε άμεσα ιατρό
Αιφνίδιο μονόπλευρο πρήξιμο με πόνο/ερυθρότητα/θερμότητα (ύποπτο DVT)
Δύσπνοια, πόνος στο στήθος, ταχυκαρδία (υποψία πνευμονικής εμβολής)
Ταχεία αύξηση βάρους/οίδημα σε λίγες μέρες, οίδημα μαζί με ίκτερο ή νεφρικά συμπτώματα
Πληγές, δέρμα που «τρέχει» υγρό ή φλεγμονή και ερυθρότητα (ερυσίπελας)
Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου (εφόσον δεν υπάρχουν red flags)
Ανύψωση ποδιών: 15–20 εκ. πάνω από την καρδιά, 2–3 φορές/ημέρα, επί 20–30 λεπτά.
Κίνηση μυών: περπάτημα, «αντλία» γαστροκνημίας (καθιστός: άρση φτερνών/δακτύλων).
Κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης (αν δεν αντενδείκνυται από αρτηριακές παθήσεις) — σωστό μέγεθος.
Μειωμένο αλάτι και υγρά ισορροπημένα (όχι υπερβολές).
Απώλεια βάρους, αποφυγή πολύωρης ορθοστασίας/καθιστικής στάσης.
Δερματική φροντίδα: ενυδάτωση, προσοχή σε μικροτραυματισμούς (κυτταρίτιδα).
Προσοχή στα διουρητικά: μην ξεκινάς μόνος σου. Μπορούν να κρύψουν την αιτία ή να προκαλέσουν ηλεκτρολυτικές διαταραχές.
Πότε χρειάζεται ιατρική εκτίμηση/εξετάσεις
Επίμονο ή προοδευτικό οίδημα επί 2–4 εβδομάδες
Μονόπλευρο οίδημα χωρίς προφανή αιτία
Συνοδά: δύσπνοια, νυχτερινή ούρηση/ορθόπνοια, υπέρταση εκτός ελέγχου, νεφρικά ευρήματα
Πιθανές εξετάσεις: Doppler φλεβών, αιματολογικός/βιοχημικός (νεφρά/ήπαρ/θυρεοειδής/αλβουμίνη), γενική ούρων, καρδιολογική εκτίμηση.
Τι βοηθά στη φλεβική ανεπάρκεια
Τακτικό περπάτημα, αποφυγή θερμότητας (σάουνα/ζεστά μπάνια)
Κάλτσες κατά τη μέρα, ανύψωση τη νύχτα
Απώλεια βάρους, ασκήσεις γαστροκνημίας
Τοπικά φλεβοτονικά έχουν μικρό/συμπτωματικό όφελος — προτεραιότητα στα μη φαρμακευτικά μέτρα
Λεμφοίδημα — βασικά
Διάγνωση κλινική/απεικονιστική (λεμφοσπινθηρογράφημα όπου χρειάζεται)
Αποσυμφορητική θεραπεία: χειρομασάζ, συμπίεση, ειδική γυμναστική
Συντήρηση με ένδυμα συμπίεσης και φροντίδα δέρματος
Πρακτικό πλάνο 2 εβδομάδων
Ημερολόγιο: βάρος, περίμετρος αστραγάλου/κνήμης, ώρες ορθοστασίας.
Ρουτίνα: ανύψωση 2–3 φορές/ημέρα + 30 λεπτά περπάτημα ημερησίως.
Κάλτσες τις ώρες ορθοστασίας, σωστό νούμερο.
Διατροφή: μειωμένο αλάτι, μειωμένα επεξεργασμένα τρόφιμα, υγρά ισορροπημένα.
Αν δεν βελτιώνεται ή αν εμφανιστούν red flags → ιατρός για έλεγχο.
Συμπέρασμα
Το πρήξιμο στα πόδια συνήθως αντιμετωπίζεται με απλά μέτρα, αλλά μερικές φορές είναι σήμα για παθήσεις καρδιάς/νεφρών/συκωτιού ή θρόμβωσης. Αναγνώρισε τα προειδοποιητικά σημάδια και ζήτησε έγκαιρη ιατρική εκτίμηση.
Το άρθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
