Γιατί χρειάζεται προεγχειρητικός έλεγχος
Στόχος είναι να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος από την αναισθησία/χειρουργείο και να μπει σχέδιο για τα φάρμακα και τη μετεγχειρητική πορεία. Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς όλα τα τεστ. Οι εξετάσεις προσαρμόζονται ανάλογα με ηλικία, νόσους και τύπο επέμβασης.
Τι εξετάσεις μπορεί να ζητηθούν (ανά προφίλ)
Βασικές αιματολογικές/βιοχημικές: γενική αίματος, ουρία/κρεατινίνη, ηλεκτρολύτες, γλυκόζη, ηπατικά ένζυμα όπου ενδείκνυται.
Πήξη: INR/PTT μόνο αν υπάρχει λήψη αντιπηκτικών/ιστορικό διαταραχής πήξης/ηπατοπάθειας.
ΗΚΓ: συνήθως άτομα άνω των 40–50 ετών ή με καρδιαγγειακούς παράγοντες/συμπτώματα ή σε μέτρια/υψηλού κινδύνου επεμβάσεις.
Ακτινογραφία θώρακος: όχι ρουτίνα· ανά συμπτώματα/ηλικία/χειρουργείο θώρακος.
Εξέταση ούρων: όπου επηρεάζει το πλάνο (ουροποιητικό, προσθετικές αρθρώσεις κ.ά.).
Καρδιολογική εκτίμηση/echo: όταν υπάρχουν συμπτώματα ή γνωστή καρδιοπάθεια, ή απαιτείται από τον αναισθησιολόγο.
Αξιολόγηση κινδύνου (απλά)
ASA Class (I–IV): δείχνει συνολική κατάσταση υγείας.
Λειτουργική ικανότητα (METs): αν περπατάς/ανεβαίνεις σκάλες χωρίς συμπτώματα, συνήθως ο κίνδυνος είναι χαμηλός.
Ο τύπος επέμβασης (χαμηλού/μέσου/υψηλού κινδύνου) επηρεάζει το πλάνο.
Φάρμακα: τι συνεχίζω και τι αλλάζει
Αντιυπερτασικά: συνήθως συνεχίζονται (προσοχή στους αναστολείς ΜΕΑ/ARB που συχνά παραλείπονται την ημέρα επέμβασης—ακολουθήστε τις ιατρικές οδηγίες).
Β-αποκλειστές: συνεχίζονται οπωσδήποτε αν ήδη λαμβάνονται.
Διουρητικά: εξατομίκευση (κίνδυνος αφυδάτωσης/ηλεκτρολυτών).
Αντιδιαβητικά
Μετφορμίνη: διακόπτεται την ημέρα επέμβασης (± 48 ώρες σε σκιαγραφικά/νεφρική δυσλειτουργία).
Σουλφονυλουρίες/ινσουλίνη: τροποποίηση δόσεων — ατομικό πλάνο.
GLP-1/SGLT-2: ειδικές οδηγίες (SGLT-2 διακόπτονται αρκετές ημέρες πριν λόγω κινδύνου ευγλυκαιμικής κετοξέωσης όπως και τα GLP-1 λόγω της γαστροπάρεσης).
Αντιπηκτικά/αντιαιμοπεταλιακά
DOACs/βαρφαρίνη: διακοπή με βάση νεφρική λειτουργία/αιμορραγικό κίνδυνο επέμβασης· ± γεφύρωση με ηπαρίνη σε επιλεγμένους.
Ασπιρίνη/κλοπιδογρέλη: ανάλογα με το stent/ένδειξη και τον αιμορραγικό κίνδυνο — απαιτείται συντονισμός με καρδιολόγο/χειρουργό.
Συμπληρώματα/βότανα (ginkgo, σκόρδο, ginseng, κουρκουμάς κ.λπ.): διακόπτονται 7–10 ημέρες πριν.
Ρυθμίσεις πριν την επέμβαση
Νηστεία: στερεά μέχρι 6 ώρες πριν, διαυγή υγρά μέχρι 2 ώρες (εκτός αν δοθούν διαφορετικές οδηγίες).
Κάπνισμα/αλκοόλ: διακοπή — έστω και λίγες ημέρες βοηθά.
Λοιμώξεις/δόντια: αναφέρετε δόντια κινητά/γέφυρες και τυχόν φλεγμονές (ιδίως σε ορθοπεδικά/καρδιοχειρουργικά).
Άσκηση αναπνοής/φυσικοθεραπεία όπου ενδείκνυται (χειρουργεία θώρακα/άνω κοιλίας).
Τι φέρνω μαζί μου
Λίστα φαρμάκων (όνομα–δόση–ώρα), αλλεργίες, ιατρικό ιστορικό.
Πρόσφατες εξετάσεις/απεικονίσεις, δελτίο βηματοδότη/ICD αν υπάρχει.
Στοιχεία επικοινωνίας συνοδού.
Μετά το χειρουργείο (βασικά)
Πόνος: πλάνο αναλγησίας, αποφυγή αντιφλεγμονωδών (ΜΣΑΦ) αν αντενδείκνυνται.
Κινητοποίηση νωρίς για πρόληψη θρομβώσεων (όπου επιτρέπεται).
Επανέναρξη αντιπηκτικών/αντιαιμοπεταλιακών σύμφωνα με τον χειρουργό/αναισθησιολόγο.
Προσοχή σε πυρετό, δύσπνοια, αιμορραγία, έντονο πόνο — επικοινωνία άμεσα.
Συχνές απορίες
Χρειάζομαι πάντα καρδιολόγο πριν από μικρό χειρουργείο; Όχι απαραίτητα. Αποφασίζεται από συμπτώματα/ιστορικό/τύπο επέμβασης.
Γιατί να διακόψω βότανα/συμπληρώματα; Μπορεί να επηρεάσουν πήξη ή αναισθησία.
Μπορώ να πάρω τα πρωινά φάρμακα; Μόνο όσα επιτρέπονται, με λίγο νερό — θα λάβεις ακριβείς οδηγίες.
Check-list ασθενούς (48 ώρες πριν)
Επιβεβαίωσα ημερομηνία/ώρα/νηστεία.
Έχω γραπτές οδηγίες για φάρμακα (ιδίως αντιπηκτικά/αντιδιαβητικά).
Διευθέτησα μεταφορά/συνοδό.
Πήρα μαζί μου εξετάσεις και λίστα φαρμάκων.
Έκοψα βότανα/συμπληρώματα όπως υποδείχθηκε.
Συμπέρασμα
Ο προεγχειρητικός έλεγχος είναι εξατομικευμένος. Με σωστή εκτίμηση κινδύνου, στοχευμένες εξετάσεις και καθαρές οδηγίες για φάρμακα/νηστεία, το χειρουργείο γίνεται ασφαλέστερο και η ανάρρωση ταχύτερη.
Το άρθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
