Καρδιαγγειακή Πρόληψη στον Διαβήτη: Ο Πλήρης Οδηγός 2025 (SGLT-2, GLP-1, Στατίνες, ΑΠ)

🫀 Γιατί ο διαβήτης προσβάλλει την καρδιά

Η Καρδιαγγειακή Πρόληψη στον Διαβήτη είναι κρίσιμη, γιατί ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) διπλασιάζει τον κίνδυνο εμφράγματος/εγκεφαλικού. Η χρόνια υπεργλυκαιμία, η ινσουλινοαντίσταση, η φλεγμονή και η δυσλιπιδαιμία αθηρογόνου τύπου (↑τριγλυκερίδια, ↓HDL, μικρά-πυκνά LDL) επιταχύνουν την αθηροσκλήρωση και απορρυθμίζουν το ενδοθήλιο.

🧱 Τα 4 θεμέλια: τρόπος ζωής, λιπίδια, ΑΠ, γλυκόζη

1. Μεσογειακή διατροφή, απώλεια 5–10% βάρους, 150’/εβδομάδα άσκηση.

2. LDL-C στον χαμηλότερο εφικτό στόχο με στατίνες ± μη στατίνες.

3. Αρτηριακή πίεση κάτω από 130/80 mmHg (εξατομίκευση).

4. Αντιδιαβητική αγωγή με αποδεδειγμένο καρδιονεφρικό όφελος.

🧮 Εκτίμηση κινδύνου

• Χρησιμοποιούμε ASCVD risk και κλινικούς επιβαρυντές: ΧΝΝ, λευκωματουρία, ΚΑ, μακρο-/μικροαγγειοπάθειες.

• ΗΚΓ, υπέρηχος καρδιάς/BNP σε ύποπτα συμπτώματα, ABI σε ύποπτη ΠΑΝ (περιφερική αρτηριοπάθεια).

• Παραπομπή σε καρδιολόγο αν: τυπική στηθάγχη, παθολογικό ΗΚΓ, ανεξήγητη δύσπνοια, συχνές υπογλυκαιμίες σε ασθενή με καρδιοπάθεια.

🎯 Στόχοι LDL-C & στρατηγική υπολιπιδαιμικής αγωγής

Σημείωση: Ελέγχουμε CK/τρανσαμινάσες κατά την έναρξη/τιτλοποίηση όπου ενδείκνυται· στοχεύουμε μέγιστη ανεκτή δόση.

⏲️ Αρτηριακή Πίεση: στόχοι & φάρμακα

• Γενικός στόχος: κάτω από 130/80 mmHg.

• Πρώτη γραμμή σε ΣΔ: ACEi/ARB (ιδίως με λευκωματουρία/ΧΝΝ).

• Συνδυασμοί: ACEi/ARB + διυδροπυριδινικός CCB ± θειαζιδικό/διουρητικό.

• Παρακολούθηση καλίου/κρεατινίνης μετά από τιτλοποίηση RAAS.

🧪 Γλυκαιμική στρατηγική με καρδιονεφρικό όφελος

• SGLT-2: μειώνουν ΚΑ νοσηλείες, προστατεύουν νεφρούς, ωφελούν και χωρίς διαβήτη σε ΧΝΝ/ΚΑ. Έναρξη συχνά με eGFR ≥20 mL/min/1.73 m².

• GLP-1 RA (με αποδεδειγμένα MACE οφέλη): μειώνουν έμφραγμα/εγκεφαλικό/ΚV θάνατο, βοηθούν στην απώλεια βάρους.

• HbA1c στόχος γύρω στο ≤7% (εξατομίκευση), αλλά η επιλογή φαρμάκου δεν βασίζεται μόνο στην HbA1c· δίνουμε προτεραιότητα στο καρδιονεφρικό προφίλ.

Οι SGLT-2 αναστολείς που αναφέρονται εδώ έχουν ισχυρή ένδειξη και στη θεραπεία της καρδιακής ανεπάρκειας.

🤝 Συνδυασμοί SGLT-2 + GLP-1

Ιδανικοί για:

• Πολύ υψηλό καρδιαγγειακό/νεφρικό κίνδυνο,

• Παχυσαρκία με ανάγκη μεγάλης απώλειας βάρους,

• Ασθενείς με ΚΑ (SGLT-2) και/ή τεκμηριωμένη ASCVD (GLP-1 RA).
  Συνήθως καλά ανεκτοί· παρακολούθηση για υπογλυκαιμίες αν συνυπάρχει ινσουλίνη/σουλφονυλουρία.

🩹 Αντιαιμοπεταλιακά/Αντιπηκτικά

• Δευτερογενής πρόληψη (τεκμηριωμένη ASCVD): ασπιρίνη χαμηλής δόσης εκτός αν αντενδείκνυται.

• Πρωτογενής πρόληψη: όχι ρουτίνα· μόνο σε πολύ υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο και χαμηλό αιμορραγικό.

• Κολπική μαρμαρυγή: αντιπηκτικό (DOAC/βαρφαρίνη) βάσει CHA₂DS₂-VASc.

⚖️ Βάρος & Παχυσαρκία

• Στόχος απώλειας ≥7–10% σε άτομα με ΣΔ + παχυσαρκία.

• GLP-1 RA και νεότερες πολυ-αγωνιστικές θεραπείες βοηθούν ουσιαστικά.

• Συνδυάζουμε με διατροφολόγο και πρόγραμμα αντιστάσεων + cardio.

🛌 Τρόπος ζωής που «μετράει»

• Κάπνισμα: οριστική διακοπή (φαρμακολογική/συμβουλευτική υποστήριξη).

• Ύπνος: 7–8 ώρες, αντιμετώπιση άπνοιας ύπνου.

• Άσκηση: 150’/εβδομάδα μέτριας έντασης + 2–3 συνεδρίες αντιστάσεων.

• Μεσογειακή διατροφή: ελαιόλαδο, ψάρια, όσπρια, ξηροί καρποί, λίγα επεξεργασμένα.

👥 Ειδικοί πληθυσμοί

• Ηλικιωμένοι/εύθραυστοι: ηπιότεροι στόχοι ΑΠ/HbA1c, αποφυγή υπογλυκαιμιών/ορθοστατικών επεισοδίων.

• ΧΝΝ: προτεραιότητα SGLT-2, έλεγχος κάλιο/κρεατινίνης.

• Καρδιακή ανεπάρκεια: SGLT-2 πρώτης γραμμής ανεξαρτήτως HbA1c.

• Κύηση: ειδικά πρωτόκολλα — αποφυγή ορισμένων κατηγοριών (π.χ. RAAS blockers).

🔀 Αλγόριθμος κλινικής απόφασης

Βήμα 1: Κατάταξη κινδύνου (ASCVD, ΧΝΝ, ΚΑ, ηλικία, καπνός).
Βήμα 2: Στόχοι LDL/ΑΠ → έναρξη υψηλής έντασης στατίνης + RAAS βάση.
Βήμα 3: Επιλογή αντιδιαβητικού με όφελος (SGLT-2/GLP-1) ανεξαρτήτως HbA1c, με βάση προφίλ.
Βήμα 4: Επανεκτίμηση σε 6–12 εβδομάδες (LDL, ΑΠ, συμπτώματα, νεφρική).
Βήμα 5: Ενίσχυση (ezetimibe/PCSK9, προσθήκη/τιτλοποίηση αντιυπερτασικών, συνδυασμός SGLT-2 + GLP-1).
Βήμα 6: Διατήρηση τρόπου ζωής + διακοπή καπνίσματος, συστηματική παρακολούθηση.

🧾 Πίνακες «τσέπης»

Στόχοι-κλειδιά

Φαρμακοθεραπεία-πλαίσιο (ενδεικτικά)

❓ FAQ — 10 Συχνές Ερωτήσεις

1) Πρέπει όλοι οι διαβητικοί να παίρνουν στατίνη;
Σχεδόν όλοι οι ενήλικες με ΣΔ επωφελούνται· η δόση βάσει κινδύνου.

2) SGLT-2 ή GLP-1 πρώτα;
Εξαρτάται: ΚΑ/ΧΝΝ → SGLT-2 προτεραιότητα· τεκμηριωμένη ASCVD/ανάγκη απώλειας βάρους → GLP-1 RA.

3) Μπορώ να συνδυάσω SGLT-2 + GLP-1;
Ναι, συχνά προσθετικό καρδιονεφρικό/μεταβολικό όφελος.

4) Αρκεί να ρίξω τη γλυκοζυλιωμένη HbA1c;
Όχι — θέλουμε σωστά φάρμακα με σκληρά οφέλη (MACE/ΚΑ/ΧΝΝ).

5) Τι κάνω με τα αυξημένα τριγλυκερίδια;
Διατροφή/βάρος/γλυκόζη· σκέψου ιχθυέλαια υψηλής καθαρότητας σε επιλεγμένους.

6) Αν έχω χαμηλή LDL αλλά υψηλό Lp(a);
Στόχος ακόμη χαμηλότερη LDL· συζήτηση για PCSK9.

7) Ανεβάζουν τα αντιδιαβητικά φάρμακα την πίεση;
Τα SGLT-2 συνήθως τη μειώνουν ελαφρά.

8) Χρειάζομαι ασπιρίνη προληπτικά;
Μόνο σε πολύ υψηλό κίνδυνο και χαμηλό αιμορραγικό· αλλιώς όχι.

9) Πόσο γρήγορα να επανεκτιμώ;
LDL/ΑΠ: 6–12 εβδομάδες μετά από αλλαγή· HbA1c: 3 μήνες.

10) Ποιος είναι ο πιο σημαντικός στόχος;
Όλοι — αλλά LDL/ΑΠ και επιλογή SGLT-2/GLP-1 αλλάζουν σκληρά συμβάματα.

🧾 Συμπέρασμα

Η Καρδιαγγειακή Πρόληψη στον Διαβήτη κερδίζεται με πολυπαραγοντική στρατηγική: επιθετικός έλεγχος LDL και ΑΠ, ενσωμάτωση SGLT-2/GLP-1 πέρα από την HbA1c, σταθερός τρόπος ζωής και συστηματική επανεκτίμηση. Με σωστή εφαρμογή, μειώνουμε ουσιαστικά έμφραγμα, εγκεφαλικό, ΚΑ και θνητότητα.

Το άρθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060

📚 Βιβλιογραφία / Εξωτερικοί Σύνδεσμοι

• American Diabetes Association — Standards of Care in Diabetes 2025: Cardiovascular Disease & Risk Management.

• ESC/EAS — Dyslipidaemia Guidelines.

• KDIGO/Consortia — CKD & cardio-renal risk.
  🔗 Χρήσιμος πόρος: https://www.escardio.org