Σημείωση: Ενημερωμένη και επεκταμένη έκδοση παλαιότερου άρθρου του medweb.gr (Μάιος 2020) — εμπλουτισμένη με τα νεότερα δεδομένα έως τον Απρίλιο 2026, την κλίμακα Fazekas, τη σύνδεση με νοητική έκπτωση και άνοια, και πρακτικές οδηγίες για τους ασθενείς.

Περίληψη — τα 7 κύρια σημεία

Οι αλλοιώσεις της λευκής ουσίας του εγκεφάλου (white matter lesions, WML) είναι πολύ συχνά ευρήματα στη μαγνητική τομογραφία ηλικιωμένων.
ΔΕΝ είναι αθώες: συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, νοητικής έκπτωσης και άνοιας.
Οφείλονται κυρίως σε βλάβη μικρών αγγείων του εγκεφάλου (small vessel disease).
Οι κύριοι παράγοντες κινδύνου είναι υπέρταση, διαβήτης, κάπνισμα, χοληστερίνη, κολπική μαρμαρυγή και η ηλικία.
Η κλίμακα Fazekas βαθμολογεί τη σοβαρότητα από 0 έως 3 — μην ανησυχείτε υπερβολικά για τις βαθμίδες 1-2.
Είναι εν μέρει αναστρέψιμες — με σωστό έλεγχο της πίεσης και των άλλων παραγόντων κινδύνου, μπορούν να σταθεροποιηθούν ή και να μειωθούν.
Δεν υπάρχει «θαυματουργό φάρμακο». Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη και εστιάζει στους τροποποιήσιμους παράγοντες.

Ένα πολύ συχνό σενάριο

Είστε 60+ ετών. Πήγατε για μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου επειδή είχατε ζάλη, πονοκεφάλους ή απλά για προληπτικό έλεγχο. Στο πόρισμα διαβάζετε φράσεις που σας πανικοβάλλουν:

«Αλλοιώσεις της λευκής ουσίας»
«Λευκοαραίωση» ή «Leukoaraiosis»
«Σιωπηλά έμφρακτα» ή «lacunar infarcts»
«Microvascular ischemic changes»
«Fazekas σκορ 1, 2, ή 3»

Ο πανικός είναι κατανοητός. Όμως, σχεδόν πάντα, ο γιατρός σας θα σας πει: «Μην ανησυχείτε, είναι από την ηλικία». Είναι όντως έτσι; Όχι ακριβώς. Σύγχρονα δεδομένα δείχνουν ότι αυτές οι αλλοιώσεις δεν είναι αθώες — αλλά δεν είναι και «καταδίκη». Είναι ένα σημαντικό μήνυμα που πρέπει να αξιολογήσετε σωστά.

Τι είναι η λευκή ουσία του εγκεφάλου

Ο εγκέφαλος αποτελείται από δύο βασικά συστατικά:

Φαιά ουσία (gray matter): Περιέχει τα κυτταρικά σώματα των νευρώνων. Είναι ο «επεξεργαστής» — εδώ γίνεται η σκέψη, η μνήμη, η συναισθηματική επεξεργασία.

Λευκή ουσία (white matter): Περιέχει τα καλώδια που συνδέουν τους νευρώνες μεταξύ τους — τους νευράξονες, οι οποίοι περιβάλλονται από την ασπριδερή ουσία μυελίνη. Είναι η «καλωδίωση» του εγκεφάλου, η οποία επιτρέπει την ταχεία επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών περιοχών.

Όταν η καλωδίωση αυτή φθαρεί ή τραυματιστεί, η επικοινωνία επιβραδύνεται ή διακόπτεται. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε:

Επιβράδυνση σκέψης
Δυσκολία συγκέντρωσης
Μειωμένη μνήμη
Διαταραχές βάδισης (ισορροπία)
Συναισθηματικές μεταπτώσεις

Τι ακριβώς συμβαίνει στις «αλλοιώσεις λευκής ουσίας»

Οι αλλοιώσεις της λευκής ουσίας στις μαγνητικές τομογραφίες εμφανίζονται ως λευκές περιοχές με αυξημένο σήμα σε ορισμένες ακολουθίες (T2, FLAIR). Αντιστοιχούν σε:

Ισχαιμικές βλάβες (μικροεμφράκτα) από βλάβη μικρών αγγείων
Απομυελίνωση (καταστροφή της μυελίνης)
Διαστολή των περιαγγειακών χώρων
Σπανιότερα: φλεγμονώδεις διεργασίες ή δευτεροπαθείς βλάβες

Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων (>90%) σε ηλικιωμένους, η αιτία είναι νόσος των μικρών αγγείων του εγκεφάλου (cerebral small vessel disease, CSVD). Η ίδια διαδικασία που προκαλεί αθηρωμάτωση στις στεφανιαίες αρτηρίες, συμβαίνει και στα μικρά αγγεία του εγκεφάλου.

Σιωπηλά έμφρακτα — τι σημαίνει η ονομασία;

Ο όρος «σιωπηλό έμφρακτο» (silent infarct) δηλώνει ένα μικρό εγκεφαλικό επεισόδιο που:

Δεν προκάλεσε εμφανή κλινικά συμπτώματα όταν συνέβη
Ανακαλύφθηκε τυχαία σε μαγνητική τομογραφία αργότερα

Η ονομασία είναι παραπλανητική. Παρόλο που δεν προκάλεσε εμφανή σύμπτωμα τη στιγμή που συνέβη, έχει αφήσει σημάδι στον εγκέφαλο. Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι:

Άτομα με σιωπηλά έμφρακτα έχουν 2-3 φορές αυξημένο κίνδυνο για κανονικό (κλινικά εκδηλωμένο) εγκεφαλικό επεισόδιο
Έχουν σταδιακή νοητική έκπτωση συγκριτικά με όσους δεν έχουν
Ο ετήσιος κίνδυνος εμφάνισης κανονικού εγκεφαλικού είναι 2-4% (έναντι <1% στον γενικό πληθυσμό)

Πόσο συχνές είναι;

Οι αλλοιώσεις της λευκής ουσίας αυξάνονται δραματικά με την ηλικία:

<50 ετών: σπάνιες (5-10%)
60-69 ετών: ~50%
70-79 ετών: ~70-80%
>80 ετών: >90%

Σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου (διαβητικοί, υπερτασικοί, καπνιστές, ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή), τα ποσοστά είναι ακόμη υψηλότερα και οι αλλοιώσεις είναι εκτενέστερες.

Σε επιδημιολογική μελέτη του 2020, οι αλλοιώσεις λευκής ουσίας εμφανίζονταν στο 10,4% όσων είχαν υψηλό σκορ INTERHEART (καρδιαγγειακού κινδύνου), έναντι μόνο 3,7% σε χαμηλού κινδύνου άτομα — μια τριπλάσια συσχέτιση.

Η κλίμακα Fazekas — τι σημαίνει η βαθμολογία

Στη μαγνητική τομογραφία, οι αλλοιώσεις λευκής ουσίας βαθμολογούνται με τη διεθνή κλίμακα Fazekas (από 0 έως 3) σε δύο περιοχές:

Περικοιλιακές (γύρω από τις κοιλίες του εγκεφάλου)

Fazekas 0: Καμία αλλοίωση
Fazekas 1: «Caps» ή λεπτή υποήχωση (φυσιολογικό για ηλικία)
Fazekas 2: Λεία υπερσήμανση «halo»
Fazekas 3: Ανώμαλες, εκτενείς αλλοιώσεις (ανησυχητικό)

Στη βαθιά λευκή ουσία

Fazekas 0: Καμία αλλοίωση
Fazekas 1: Διάσπαρτες κουκκίδες (συχνό μετά τα 60)
Fazekas 2: Συρρέουσες αλλοιώσεις (μέτρια σοβαρότητα)
Fazekas 3: Μεγάλες, εκτενείς συρρέουσες αλλοιώσεις

Πρακτικά

Fazekas 0-1: Συνηθισμένο εύρημα στην ηλικία σας. Δεν χρειάζεται πανικός — αλλά οπωσδήποτε σωστή αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου.
Fazekas 2: Μέτρια σοβαρότητα. Χρειάζεται ενεργός έλεγχος όλων των παραγόντων κινδύνου.
Fazekas 3: Σοβαρή νόσος μικρών αγγείων. Απαιτείται επιθετική αντιμετώπιση και τακτική παρακολούθηση.

Τι σημαίνουν για τον εγκέφαλο και τη νοητική λειτουργία

Παρόλο που η συντριπτική πλειοψηφία των ατόμων με αλλοιώσεις λευκής ουσίας δεν εμφανίζει συμπτώματα, μεγάλες μελέτες έχουν δείξει σαφή συσχέτιση με:

1. Νοητική έκπτωση και άνοια

Άτομα με εκτενείς αλλοιώσεις λευκής ουσίας έχουν 2 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας
Η συσχέτιση είναι ιδιαίτερα ισχυρή για αγγειακή άνοια (vascular dementia)
Συχνά συνυπάρχουν αλλοιώσεις με Alzheimer — επιδεινώνοντας την κλινική πορεία
Ασθενείς με μέτρια-σοβαρή νόσο μικρών αγγείων εμφανίζουν: μειωμένη ταχύτητα επεξεργασίας, διαταραχές εκτελεστικών λειτουργιών (planning, organizing), επηρεασμένη μνήμη εργασίας

2. Εγκεφαλικά επεισόδια

Διπλάσιος έως τριπλάσιος κίνδυνος ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου
Αυξημένος κίνδυνος ενδοεγκεφαλικής αιμορραγίας

3. Διαταραχές βάδισης και πτώσεις

Ασταθή βάδιση, μικρά βήματα, μειωμένη ταχύτητα
Αυξημένος κίνδυνος πτώσεων

4. Συναισθηματικές διαταραχές

Αυξημένος κίνδυνος κατάθλιψης, ιδίως μετά τα 65
«Vascular depression syndrome»

5. Διαταραχές ούρησης

Επιτακτικότητα ούρησης και ακράτεια

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου

Οι αλλοιώσεις λευκής ουσίας δεν είναι μόνο θέμα ηλικίας. Οι κύριοι τροποποιήσιμοι παράγοντες είναι:

Καρδιαγγειακοί (οι πιο σημαντικοί)

Αρτηριακή υπέρταση — ο #1 παράγοντας. Ακόμη και «μέτρια» υπέρταση (140-150 mmHg) σε βάθος ετών προκαλεί σημαντικές βλάβες
Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 — προκαλεί επιδεινούμενη βλάβη μικρών αγγείων
Δυσλιπιδαιμία — υψηλή LDL, χαμηλή HDL, υψηλά τριγλυκερίδια
Κάπνισμα — πολλαπλασιάζει τις βλάβες
Παχυσαρκία και μεταβολικό σύνδρομο
Κολπική μαρμαρυγή — αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο σιωπηλών εμφράκτων
Καρδιακή ανεπάρκεια

Άλλοι

Ηλικία — ο πιο ισχυρός μη τροποποιήσιμος παράγοντας
Γενετική προδιάθεση (CADASIL, MELAS — σπάνια σύνδρομα)
Χρόνια νεφρική νόσος
Αποφρακτική υπνική άπνοια
Χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα
Έλλειψη βιταμίνης B12
Υπερομοκυστεϊναιμία
Καθιστική ζωή και κοινωνική απομόνωση

Πώς ανακαλύπτονται

Οι αλλοιώσεις της λευκής ουσίας σχεδόν ποτέ δεν προκαλούν τα συμπτώματα που οδήγησαν στη μαγνητική. Συνήθως ανακαλύπτονται:

Σε μαγνητική για διερεύνηση πονοκεφάλου ή ζάλης
Σε μαγνητική μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο (τυχαία)
Σε προληπτική απεικόνιση (συχνότερα τελευταία)
Σε αξονική τομογραφία για άλλο λόγο

Η μαγνητική τομογραφία (MRI), ιδιαίτερα η ακολουθία FLAIR, είναι η εξέταση εκλογής. Η αξονική τομογραφία είναι λιγότερο ευαίσθητη και ανιχνεύει μόνο σοβαρές αλλοιώσεις.

Τι μπορείτε να κάνετε — η καλή είδηση

Παρόλο που δεν υπάρχει «θαυματουργό φάρμακο» για τις αλλοιώσεις λευκής ουσίας, πολλά μπορούν να γίνουν:

1. Αυστηρή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης

Είναι το πιο σημαντικό μέτρο. Στόχος συστολικής πίεσης συνήθως <130 mmHg (σε ορισμένους ασθενείς και χαμηλότερα).

Πρόσφατες μελέτες (όπως η SPRINT MIND substudy) έδειξαν ότι εντατικός έλεγχος της πίεσης μπορεί:

Να μειώσει την επιδείνωση των αλλοιώσεων
Να μειώσει τον κίνδυνο νοητικής έκπτωσης
Σε σπάνιες περιπτώσεις, ακόμη και να βελτιώσει ορισμένες από τις αλλοιώσεις

2. Ρύθμιση διαβήτη/προδιαβήτη

Στόχος HbA1c συνήθως <7% (εξατομικευμένα)
Νεότερα φάρμακα (GLP-1 αγωνιστές, SGLT2 αναστολείς) έχουν επιπρόσθετη νευροπροστατευτική δράση

3. Διαχείριση χοληστερίνης

Στόχος LDL <70-100 mg/dL ανάλογα με τον κίνδυνο
Στατίνες — ναι, ακόμη και αν έχετε ήδη αλλοιώσεις
Σε ορισμένες μελέτες, οι στατίνες μειώνουν την εξέλιξη των αλλοιώσεων

4. Διακοπή καπνίσματος

Απόλυτα κρίσιμη. Δεν υπάρχει «ασφαλής» αριθμός τσιγάρων. Η διακοπή αρχίζει να προστατεύει τον εγκέφαλο εντός εβδομάδων.

5. Έλεγχος κολπικής μαρμαρυγής

Αν υπάρχει, χρειάζεται ορθή αντιπηκτική αγωγή για πρόληψη εμφράκτων.

6. Φυσική δραστηριότητα

Τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκησης την εβδομάδα
Η συστηματική άσκηση προστατεύει τον εγκέφαλο και βελτιώνει τη νοητική λειτουργία
Η ποικιλία δραστηριοτήτων είναι ευεργετική

7. Μεσογειακή διατροφή

Πλούσια σε:

Ελαιόλαδο
Λιπαρά ψάρια (ω-3)
Ξηρούς καρπούς
Λαχανικά και φρούτα
Όσπρια
Δημητριακά ολικής άλεσης

Φτωχή σε:

Επεξεργασμένα τρόφιμα
Κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας
Ζάχαρη και αναψυκτικά
Τηγανητά

8. Κοινωνική και νοητική δραστηριότητα

Ανάγνωση
Παζλ, σταυρόλεξα
Παιχνίδια στρατηγικής
Κοινωνική επαφή
Νέες δεξιότητες (γλώσσες, μουσικά όργανα)

Όλα αυτά χτίζουν «νοητική αποθεματική» που προστατεύει από τη νοητική έκπτωση.

9. Έλεγχος βιταμινών

Βιταμίνη B12 — αν είναι χαμηλή, αναπληρώνεται
Βιταμίνη D — επίσης
Φυλλικό οξύ
Ομοκυστεΐνη — αν είναι αυξημένη, διορθώνεται

10. Επαρκής και ποιοτικός ύπνος

7-8 ώρες/νύχτα
Διερεύνηση και θεραπεία αποφρακτικής υπνικής άπνοιας

Είναι αναστρέψιμες;

Η ερώτηση που κάνουν όλοι: «Μπορούν να εξαφανιστούν;»

Η ειλικρινής απάντηση:

Πλήρης αναστροφή είναι σπάνια — οι περισσότερες υπάρχουσες αλλοιώσεις παραμένουν
Η εξέλιξη μπορεί να επιβραδυνθεί δραματικά με σωστό έλεγχο
Η εξέλιξη μπορεί να σταματήσει εντελώς σε ορισμένες περιπτώσεις
Μερική βελτίωση ορισμένων αλλοιώσεων έχει παρατηρηθεί σε εντατικά ελεγχόμενους ασθενείς

Επομένως, ο ρεαλιστικός στόχος δεν είναι «να εξαφανιστούν», αλλά:

✅ Να μην επιδεινωθούν ✅ Να μην προκαλέσουν εγκεφαλικό ✅ Να μη δημιουργηθούν νέες ✅ Να μη φτάσουμε σε νοητική έκπτωση

Όλα αυτά είναι εφικτά με σωστή φροντίδα.

Πότε πρέπει να ανησυχήσετε

Αν στη μαγνητική σας υπάρχουν:

⚠️ Fazekas 3 (σοβαρές, εκτενείς αλλοιώσεις) ⚠️ Πολλαπλά σιωπηλά έμφρακτα ⚠️ Microbleeds (μικροαιμορραγίες) ⚠️ Εκτενής λευκοαραίωση σε σχετικά νέα ηλικία (<60 ετών)

Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται:

Επιθετικός έλεγχος όλων των παραγόντων κινδύνου
Νευρολογική εκτίμηση (κατάλληλη για μερικά κέντρα)
Διερεύνηση πιθανών σπανιότερων αιτίων (CADASIL, αγγειίτιδες)
Συχνότερη παρακολούθηση

Πότε δεν χρειάζεται πανικός

Σε αλλοιώσεις Fazekas 1, ηλικίας >60 ετών, χωρίς συμπτώματα και χωρίς άλλους σοβαρούς παράγοντες κινδύνου, η πρόγνωση είναι σχετικά καλή — αρκεί να εφαρμοστεί η σωστή πρόληψη.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Στη μαγνητική γράφει «αλλοιώσεις λευκής ουσίας ηλικιακού τύπου». Είναι σοβαρό; Σημαίνει ότι ο ακτινολόγος θεωρεί τις αλλοιώσεις συμβατές με την ηλικία σας. Συνήθως είναι Fazekas 1-2. Δεν είναι αθώο εύρημα — αλλά είναι διαχειρίσιμο. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για να δείτε τους παράγοντες κινδύνου σας.

Η μαγνητική έδειξε «σιωπηλά έμφρακτα». Έχω πάθει εγκεφαλικό χωρίς να το ξέρω; Ουσιαστικά ναι, αλλά πρόκειται για πολύ μικρά εγκεφαλικά που δεν προκάλεσαν εμφανή συμπτώματα. Δεν είναι λόγος πανικού, αλλά είναι σαφές μήνυμα ότι χρειάζεται επιθετικότερος έλεγχος των παραγόντων κινδύνου.

Έχω αλλοιώσεις λευκής ουσίας. Θα πάθω άνοια; Όχι αναγκαστικά. Ο κίνδυνος είναι αυξημένος, αλλά δεν είναι βέβαιος. Με σωστό έλεγχο, νοητική δραστηριότητα και υγιεινό τρόπο ζωής, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν εμφανίζουν άνοια.

Πρέπει να πάρω ασπιρίνη; Όχι αυτόματα. Η ασπιρίνη χορηγείται σε ασθενείς με σαφή ένδειξη (γνωστή αθηρωμάτωση, στεφανιαία νόσο, προηγούμενο κλινικό εγκεφαλικό). Σε άτομα με μόνο τυχαία ευρήματα στη μαγνητική δεν συνιστάται συστηματικά. Εξατομικευμένη απόφαση.

Ποια εξέταση χρειάζομαι για παρακολούθηση; Συνήθως μαγνητική επανέλεγχου σε 1-2 χρόνια, και στη συνέχεια ανάλογα με τα ευρήματα. Πιο σημαντικό από την επαναλαμβανόμενη μαγνητική είναι ο τακτικός έλεγχος των παραγόντων κινδύνου (πίεση, σάκχαρο, χοληστερίνη).

Υπάρχει φάρμακο για τη βελτίωση των αλλοιώσεων; Ειδικό φάρμακο δεν υπάρχει. Ωστόσο:

Στατίνες — βοηθούν σε ορισμένους ασθενείς
Αντιυπερτασικά — η πιο σημαντική φαρμακευτική παρέμβαση
Νεότερα φάρμακα διαβήτη (GLP-1, SGLT2) — δείχνουν νευροπροστατευτική δράση
Ασπιρίνη — μόνο σε ειδικές περιπτώσεις

Η άσκηση πραγματικά βοηθάει; Ναι, και μάλιστα είναι από τις πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις. Μελέτες δείχνουν ότι η συστηματική αερόβια άσκηση:

Βελτιώνει τη ροή αίματος στον εγκέφαλο
Επιβραδύνει την εξέλιξη των αλλοιώσεων
Βελτιώνει τη νοητική λειτουργία ακόμη και σε άτομα με υπάρχουσες αλλοιώσεις

Είμαι 75 ετών. Έχει νόημα να φροντίζω για όλα αυτά; Απολύτως ναι. Ποτέ δεν είναι αργά. Ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία, η σωστή φροντίδα μπορεί:

Να καθυστερήσει τη νοητική έκπτωση
Να μειώσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού
Να βελτιώσει την ποιότητα ζωής και την αυτονομία

Έχω αλλοιώσεις και η μνήμη μου είναι κάπως μειωμένη. Είναι από αυτές; Πιθανότατα συνεισφέρουν. Όμως η μνήμη επηρεάζεται και από πολλούς άλλους παράγοντες (κατάθλιψη, ύπνος, φάρμακα, στρες). Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για ολοκληρωμένη εκτίμηση.

Μπορεί να είναι από κάτι άλλο εκτός από αγγειακή βλάβη; Σπάνια αλλά ναι. Άλλες αιτίες περιλαμβάνουν: σκλήρυνση κατά πλάκας, μετα-φλεγμονώδεις βλάβες, μεταβολικά νοσήματα, σπάνια γενετικά σύνδρομα (CADASIL, MELAS), τοξικές βλάβες. Σε άτυπες περιπτώσεις ο νευρολόγος θα κρίνει αν χρειάζεται επιπλέον διερεύνηση.

Πότε να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας

Δείτε τον γιατρό σας σύντομα εάν:

Στη μαγνητική αναφέρθηκαν «εκτενείς» ή «πολλαπλές» αλλοιώσεις
Έχετε σαφή νοητική έκπτωση (μνήμη, συγκέντρωση, οργάνωση)
Παρουσιάζετε διαταραχές βάδισης ή ισορροπίας
Έχετε νέα συμπτώματα: πρόσκαιρη απώλεια όρασης, μούδιασμα, αδυναμία (ψάξτε επείγοντα!)
Δεν έχετε ελέγξει την πίεση/σάκχαρο/χοληστερίνη πρόσφατα
Είστε καπνιστής και δεν έχετε διακόψει

Συμπερασματικά

Οι αλλοιώσεις της λευκής ουσίας του εγκεφάλου και τα σιωπηλά έμφρακτα είναι ευρήματα που δεν πρέπει να αγνοούνται. Δεν είναι «μόνο από την ηλικία» — είναι το αποτέλεσμα χρόνιας βλάβης μικρών αγγείων που ξεκίνησε χρόνια πριν.

Τα καλά νέα είναι ότι:

✅ Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι διαχειρίσιμες ✅ Η εξέλιξή τους μπορεί να επιβραδυνθεί ή να σταματήσει ✅ Τα εργαλεία που χρειάζεστε υπάρχουν: έλεγχος πίεσης, σακχάρου, χοληστερίνης, διακοπή καπνίσματος, μεσογειακή διατροφή, άσκηση, νοητική δραστηριότητα ✅ Ποτέ δεν είναι αργά να ξεκινήσετε

Αν στη μαγνητική σας αναφέρονται «αλλοιώσεις λευκής ουσίας», μην το αγνοήσετε. Είναι το καμπανάκι που ο εγκέφαλός σας χτυπάει για να σας ζητήσει φροντίδα. Συμβουλευτείτε τον παθολόγο ή τον νευρολόγο σας για εξατομικευμένη αξιολόγηση και πλάνο πρόληψης.

Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060

Βιβλιογραφία

Fazekas F, Chawluk JB, Alavi A, et al. MR signal abnormalities at 1.5 T in Alzheimer’s dementia and normal aging. AJR Am J Roentgenol 1987; 149:351–356.
Wardlaw JM, Smith EE, Biessels GJ, et al. Neuroimaging standards for research into small vessel disease and its contribution to ageing and neurodegeneration. Lancet Neurol 2013; 12:822–838.
Debette S, Schilling S, Duperron MG, et al. Clinical significance of magnetic resonance imaging markers of vascular brain injury: a systematic review and meta-analysis. JAMA Neurol 2019; 76:81–94.
Williamson JD, Pajewski NM, Auchus AP, et al. Effect of intensive vs standard blood pressure control on probable dementia: SPRINT MIND randomized clinical trial. JAMA 2019; 321:553–561.
Nasrallah IM, Pajewski NM, Auchus AP, et al. Association of intensive vs standard blood pressure control with cerebral white matter lesions. JAMA 2019; 322:524–534.
Smith EE, Markus HS. New treatment approaches to modify the course of cerebral small vessel diseases. Stroke 2020; 51:38–46.
Pasi M, Cordonnier C. Clinical relevance of cerebral small vessel diseases. Stroke 2020; 51:47–53.
Hachinski V, Einhäupl K, Ganten D, et al. Preventing dementia by preventing stroke: the Berlin Manifesto. Alzheimers Dement 2019; 15:961–984.
Anand SS, Tu JV, Awadalla P, et al. Cardiovascular risk scoring and magnetic resonance imaging detected subclinical cerebrovascular disease. Eur Heart J Cardiovasc Imaging 2020; 21:692–700.
Schmidt R, Schmidt H, Haybaeck J, et al. Heterogeneity in age-related white matter changes. Acta Neuropathol 2011; 122:171–185.
Markus HS, de Leeuw FE. Cerebral small vessel disease: recent advances and future directions. Int J Stroke 2023; 18:4–14.