📰 Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την οξεία ρινοκολπίτιδα: Λιγότερα αντιβιοτικά, καλύτερη φροντίδα

Η οξεία ρινοκολπίτιδα (ή «ιγμορίτιδα») αποτελεί έναν από τους συχνότερους λόγους επίσκεψης σε γιατρό — και δυστυχώς, έναν από τους πιο συχνούς λόγους αχρείαστης χρήσης αντιβιοτικών. Στις ΗΠΑ, 1 στα 5 αντιβιοτικά που συνταγογραφούνται σε ενήλικες αφορούν τη ρινοκολπίτιδα, παρότι μόνο το 2% των περιπτώσεων είναι πραγματικά βακτηριακό.

Οι νέες οδηγίες της American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS) στοχεύουν στη μείωση της υπερκατανάλωσης αντιβιοτικών, στη σωστή διάγνωση και στη βελτίωση της αντιμετώπισης της νόσου.

🔍 Πότε είναι ιγμορίτιδα και πότε… όχι;

Οι περισσότερες οξείες ρινοκολπίτιδες είναι ιογενείς, όπως ένα απλό κρυολόγημα, και βελτιώνονται σε 7–10 ημέρες.

Για να θεωρηθεί βακτηριακή ρινοκολπίτιδα (ABRS) απαιτούνται:

✔️ Τρία βασικά κριτήρια:

1. Πυώδης (κίτρινη/πράσινη) ρινική καταρροή

2. Ρινική απόφραξη

3. Πίεση ή πόνος στο πρόσωπο/ιγμόρεια

Και ΕΝΑ από τα παρακάτω:

• Συμπτώματα >10 ημέρες χωρίς βελτίωση

• “Διπλή επιδείνωση”: βελτίωση και ξαφνική επιδείνωση μέσα σε 10 ημέρες

• Σοβαρά συμπτώματα: υψηλός πυρετός >39°C και έντονος πόνος ≥3 ημέρες

❌ Τι ΔΕΝ βοηθά στη διάγνωση

• Ακτινογραφία ή CT παραρρινίων

• Καλλιέργεια ρινικής βλέννας

• Η παρουσία πυρετού τις πρώτες ημέρες (συχνό σε ιογενή λοίμωξη)

💊 Πότε χρειάζονται αντιβιοτικά — και ποια;

Οι οδηγίες συνιστούν:

🟡 Watchful waiting (παρακολούθηση 3–5 ημερών)

Εφόσον:

• τα συμπτώματα δεν είναι σοβαρά

• δεν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου για επιπλοκές

Ο γιατρός μπορεί να δώσει συνταγή “εφεδρική” που θα χρησιμοποιηθεί μόνο αν δεν υπάρξει βελτίωση.

🟢 Όταν απαιτούνται αντιβιοτικά:

1η επιλογή:

• Αμοξικιλλίνη 500 mg x3 ή 875 mg x2
  ή

• Αμοξικιλλίνη–κλαβουλανικό (Augmentin) 500/125 mg x3 ή 875/125 mg x2

Υψηλή δόση Augmentin (2 g/125 mg x2) σε:

• ηλικία >65

• σοβαρή νόσο

• πρόσφατη νοσηλεία

• αντιβιοτικά τελευταίου μήνα

• ανοσοκαταστολή

Για αλλεργία σε πενικιλίνη:

• Δοξυκυκλίνη

• Σε μη-αναφυλακτική αλλεργία: κεφαλοσπορίνες (cefpodoxime, cefixime ± clindamycin)

❌ Ποια ΔΕΝ συνιστώνται:

• Μακρολίδες (azithromycin)

• TMP-SMX

🌿 Τι άλλο βοηθάει; (Ανακουφιστική θεραπεία)

✔️ Χρήσιμα

• Ενδορρινικά κορτικοστεροειδή

• Ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό

• Αναλγητικά (παρακεταμόλη/ΜΣΑΦ)

👉 Μελέτες δείχνουν ότι τα κορτικοστεροειδή βελτιώνουν τα ποσοστά ίασης όταν συνδυάζονται με αντιβιοτικά.

❌ Αποφύγετε

• Αποσυμφορητικά ρινικά >3 ημέρες (κίνδυνος rhinitis medicamentosa)

• Fenylephrine από το στόμα (μη αποδοτικό σύμφωνα με FDA)

🧠 Πρακτικά σημεία για γιατρούς & ασθενείς

• Οι περισσότερες περιπτώσεις ΔΕΝ χρειάζονται αντιβιοτικά

• Η διάρκεια >10 ημερών και η “διπλή επιδείνωση” είναι κλειδιά

• Οι απλές εικόνες και CT δεν βοηθούν στη διάγνωση

• Η υπερσυνταγογράφηση αντιβιοτικών αυξάνει τον κίνδυνο αντοχής και ανεπιθύμητων ενεργειών

• Η στοχευμένη χρήση τους προστατεύει και τους ασθενείς και τη δημόσια υγεία

Το άρθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060

📚 Βιβλιογραφία

1. American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery. Clinical Practice Guideline: Adult Sinusitis.

2. Chow AW et al. IDSA Clinical Practice Guideline for Acute Bacterial Rhinosinusitis. Clin Infect Dis.

3. Gwaltney JM et al. CT Findings in Common Cold. N Engl J Med. 1994.

4. FDA Advisory Committee Report on Oral Phenylephrine, 2024.