Μια μετανάλυση υποδηλώνει ότι η εκρίζωση του H. pylori μειώνει τη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του στομάχου κατά περίπου 40%.
Τι είναι το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού
Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, παλαιότερα γνωστό ως Campylobacter pylori, είναι ένα αρνητικό κατά Gram, μαστιγωτό, ελικοειδές βακτήριο. Ενώ υπήρχαν πολλές προηγούμενες αναφορές για μια συσχέτιση μεταξύ βακτηρίων και του έλκους, μόλις το 1983 το βακτήριο περιγράφηκε επίσημα για πρώτη φορά στην αγγλόφωνη δυτική βιβλιογραφία ως ο αιτιολογικός παράγοντας των γαστρικών ελκών από τους Αυστραλούς γιατρούς-επιστήμονες Barry Marshall και Robin Warren. Το 2005, το ζευγάρι τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής για την ανακάλυψή τους.
Η μόλυνση του στομάχου με H. pylori δεν προκαλεί απαραίτητα νόσο: πάνω από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού είναι αποικισμένο, αλλά τα περισσότερα άτομα είναι ασυμπτωματικά. Ο επίμονος αποικισμός με πιο λοιμώδη στελέχη μπορεί να προκαλέσει μια σειρά από γαστρικές και μη γαστρικές διαταραχές. Οι γαστρικές διαταραχές που οφείλονται σε λοίμωξη ξεκινούν με γαστρίτιδα ή φλεγμονή του βλεννογόνου του στομάχου. Όταν η λοίμωξη είναι επίμονη, η παρατεταμένη φλεγμονή θα γίνει χρόνια γαστρίτιδα. Αρχικά, πρόκειται για μη ατροφική γαστρίτιδα, αλλά η βλάβη που προκαλείται στο βλεννογόνο του στομάχου μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη ατροφικής γαστρίτιδας και ελκών εντός του ίδιου του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου (το πλησιέστερο μέρος του εντέρου). Σε αυτό το στάδιο, ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του στομάχου είναι υψηλός. Ωστόσο, η ανάπτυξη έλκους του δωδεκαδακτύλου συνεπάγεται συγκριτικά χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου. Το Helicobacter pylori είναι καρκινογόνο βακτήριο και οι πιθανοί καρκίνοι περιλαμβάνουν το γαστρικό λέμφωμα MALT και τον καρκίνο του στομάχου. Η μόλυνση με H. pylori ευθύνεται για περίπου 89% όλων των καρκίνων του στομάχου και συνδέεται με την ανάπτυξη του 5,5% όλων των περιπτώσεων καρκίνου παγκοσμίως. Το H. pylori είναι το μόνο βακτήριο που είναι γνωστό ότι προκαλεί καρκίνο.
Η λοίμωξη του στομάχου λοιπόν με Helicobacter pylori προκαλεί αλλαγές στον γαστρικό βλεννογόνο που μπορούν να εξελιχθούν σε αδενοκαρκίνωμα του στομάχου. Δύο νέες δημοσιεύσεις διευρύνουν την κατανόησή μας για την επίδραση της εξάλειψης του H. pylori στην ανάπτυξη καρκίνου του στομάχου.
Η μετανάλυση
Οι ερευνητές διεξήγαγαν μια μετανάλυση 11 τυχαιοποιημένων μελετών και 13 μελετών κοόρτης οι οποίες συνέκριναν τα αποτελέσματα σε ενήλικες θετικούς στο H. pylori που έλαβαν θεραπεία και σε μη θεραπευμένους. Και στις δύο ομάδες μελετών, η συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του στομάχου ήταν 40% χαμηλότερη σε άτομα που υποβλήθηκαν σε εξάλειψη του H. pylori. Όλες εκτός από δύο από αυτές τις μελέτες προέρχονταν από την ανατολική Ασία.
Σε μια αναδρομική μελέτη από σκανδιναβικές χώρες (Δανία, Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία και Ισλανδία), οι ερευνητές παρακολούθησαν τα αποτελέσματα μεταξύ 700.000 ατόμων που έλαβαν θεραπεία για H. pylori. Η συχνότητα εμφάνισης γαστρικού καρκινώματος ήταν διπλάσια από αυτή του γενικού πληθυσμού τα πρώτα 5 χρόνια μετά τη θεραπεία, πιθανώς αντανακλώντας την καρκινογένεση που σχετίζεται με το H. pylori που βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη, αλλά μετά από 11 χρόνια, η συχνότητα εμφάνισης μειώθηκε σε αυτή του γενικού πληθυσμού και παρέμεινε εκεί.
Μαζί, αυτές οι δύο αναφορές παρέχουν πρόσθετα στοιχεία ότι η εξάλειψη του H. pylori μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του στομάχου, όχι μόνο σε ασιατικές χώρες με υψηλή συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του στομάχου, αλλά και σε μη ασιατικούς πληθυσμούς.
Συμπέρασμα
Γενικά, δεν συνιστάται ο τακτικός έλεγχος για καρκίνο του στομάχου ή λοίμωξη από H. pylori. Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί συνιστούν τον έλεγχο — με εξετάσεις αντιγόνου κοπράνων, δοκιμασία αναπνοής με ουρία ή ενδοσκόπηση — σε ασυμπτωματικά άτομα υψηλού κινδύνου, όπως άτομα από χώρες με υψηλή συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του στομάχου και άτομα που έχουν συγγενείς πρώτου βαθμού με καρκίνο του στομάχου. Οι κλινικοί γιατροί θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι όλοι οι ασθενείς θετικοί στο H. pylori λαμβάνουν επαρκή θεραπεία εκρίζωσης.
Βιβλιογραφία
Ford AC et al. Eradication therapy to prevent gastric cancer in Helicobacter pylori–positive individuals: Systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials and observational studies. Gastroenterology 2025 Aug; 169:261.
Wiklund A-K et al. Risk of gastric adenocarcinoma after eradication of Helicobacter pylori.Gastroenterology 2025 Aug; 169:244.
Shah SC et al. AGA clinical practice update on screening and surveillance in individuals at increased risk for gastric cancer in the United States: Expert review. Gastroenterology 2025 Feb; 168:405.
