«Γράψτε μου και καρκινικούς δείκτες, για σιγουριά». Είναι ένα συχνό αίτημα στο ιατρείο. Όμως, σε ανθρώπους χωρίς συμπτώματα και χωρίς ειδική ένδειξη, οι εξετάσεις CEA, CA 125, CA 19-9 και CA 15-3 δεν συνιστώνται ως γενικός προληπτικός έλεγχος για καρκίνο. Μπορεί να είναι φυσιολογικές ενώ υπάρχει καρκίνος ή αυξημένες για καλοήθεις λόγους, προκαλώντας περιττές εξετάσεις και άγχος. [1,2,5,7]
Τα νεότερα τεστ που αναζητούν πολλούς καρκίνους με μία αιμοληψία χρησιμοποιούν διαφορετικές τεχνολογίες. Η μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη NHS-Galleri, της οποίας η κύρια δημοσίευση εμφανίστηκε στο New England Journal of Medicine στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, έδωσε σημαντικά δεδομένα. Δεν τεκμηρίωσε, όμως, τον επιδιωκόμενο περιορισμό των διαγνώσεων προχωρημένου καρκίνου στο κύριο καταληκτικό σημείο της. [11]
Τι είναι οι καρκινικοί δείκτες
Στην καθημερινή πράξη, με τον όρο «καρκινικοί δείκτες» εννοούμε συνήθως ουσίες που μετρώνται στο αίμα, όπως οι παραπάνω δείκτες. Παράγονται από καρκινικά κύτταρα, αλλά και από φυσιολογικούς ιστούς. Ο ευρύτερος όρος περιλαμβάνει επίσης μοριακούς και γενετικούς δείκτες, οι οποίοι έχουν διαφορετικές χρήσεις. [1]
Η αξία των συμβατικών δεικτών βρίσκεται κυρίως στην παρακολούθηση συγκεκριμένων, ήδη διαγνωσμένων καρκίνων και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, στη διερεύνηση ύποπτων ευρημάτων. Ένας δείκτης που βοηθά να εκτιμηθεί η ανταπόκριση στη θεραπεία δεν είναι αυτομάτως κατάλληλος για να αναζητηθεί καρκίνος σε έναν ασυμπτωματικό άνθρωπο.
Γιατί δεν προσφέρουν τη σιγουριά που περιμένουμε
Ένας χρήσιμος προσυμπτωματικός έλεγχος πρέπει να εντοπίζει εγκαίρως σημαντική νόσο και να οδηγεί σε καλύτερη έκβαση, με αποδεκτές επιβαρύνσεις. Δεν αρκεί να βρίσκει περισσότερους καρκίνους ή να τους ονομάζει νωρίτερα. Πρέπει να εκτιμώνται και τα ψευδώς θετικά αποτελέσματα, οι επιπλοκές της διερεύνησης και η υπερδιάγνωση: η ανίχνευση καρκίνων που δεν θα προκαλούσαν ποτέ συμπτώματα ή θάνατο στη διάρκεια της ζωής. [1,4]
Φυσιολογικός δείκτης δεν αποκλείει καρκίνο. Αυξημένος δείκτης δεν αποτελεί διάγνωση καρκίνου. Αυτός είναι ο βασικός λόγος που ένα «πακέτο καρκινικών δεικτών» δεν μπορεί να λειτουργήσει ως γενικός έλεγχος ασφάλειας.
CEA
Το καρκινοεμβρυικό αντιγόνο χρησιμοποιείται κυρίως στην παρακολούθηση ασθενών με καρκίνο του παχέος εντέρου, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη. Στον πρώιμο καρκίνο μπορεί να παραμένει φυσιολογικό, ενώ μπορεί να αυξηθεί με το κάπνισμα και σε ορισμένες καλοήθεις παθήσεις. Η ASCO δεν το συνιστά για προσυμπτωματικό έλεγχο. Το CEA δεν αντικαθιστά την κολονοσκόπηση ή τον κατάλληλο έλεγχο κοπράνων. [2,14]
CA 125
Το CA 125 έχει μελετηθεί εκτενώς για την ανίχνευση καρκίνου των ωοθηκών. Στη μελέτη PLCO, 78.216 γυναίκες τυχαιοποιήθηκαν σε οργανωμένο έλεγχο με CA 125 και διακολπικό υπερηχογράφημα ή σε συνήθη φροντίδα. Δεν διαπιστώθηκε μείωση της θνησιμότητας από τη νόσο. Από 3.285 γυναίκες με ψευδώς θετικά αποτελέσματα, 1.080 υποβλήθηκαν σε χειρουργική διερεύνηση και 163 παρουσίασαν τουλάχιστον μία σοβαρή επιπλοκή. Τα δεδομένα αυτά αφορούν το συνολικό πρόγραμμα ελέγχου, όχι το CA 125 μεμονωμένα. [3]
Η βρετανική UKCTOCS, με 202.638 γυναίκες που τυχαιοποιήθηκαν και διάμεση παρακολούθηση 16,3 ετών, επίσης δεν έδειξε σημαντική μείωση των θανάτων, παρά την πρωιμότερη διάγνωση σε μία από τις ομάδες ελέγχου. Η USPSTF συνιστά να μη γίνεται έλεγχος για καρκίνο των ωοθηκών σε ασυμπτωματικές γυναίκες χωρίς γνωστό κληρονομικό σύνδρομο υψηλού κινδύνου. [4,5]
Το CA 125 μπορεί να αυξηθεί και σε μη κακοήθεις καταστάσεις, όπως η ενδομητρίωση και η έμμηνος ρύση. Η παρουσία ασκίτη ή πλευριτικής συλλογής μπορεί επίσης να συνοδεύεται από αύξηση, χωρίς αυτή να αποδεικνύει κακοήθεια. Σε γυναίκες με συμπτώματα ή ύποπτη μάζα στην περιοχή της ωοθήκης, η χρήση του έχει διαφορετικό σκοπό και αξιολογείται μαζί με τα υπόλοιπα ευρήματα.
CA 19-9
Το CA 19-9 δεν συνιστάται για προληπτική αναζήτηση καρκίνου του παγκρέατος στον γενικό πληθυσμό. Σε κορεατική μελέτη 70.940 ασυμπτωματικών ατόμων, 1.063 είχαν αυξημένο CA 19-9 και μόνο τέσσερις διαγνώστηκαν με καρκίνο του παγκρέατος. [2,6]
Ο δείκτης μπορεί να αυξηθεί σε χολόσταση και παγκρεατίτιδα. Αντίστροφα, σε ορισμένους ανθρώπους η παραγωγή του είναι πολύ χαμηλή ή απούσα λόγω γενετικών χαρακτηριστικών που σχετίζονται με το αντιγόνο Lewis. Επομένως, ούτε ένα αυξημένο ούτε ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα αρκεί για διάγνωση ή αποκλεισμό καρκίνου.
CA 15-3
Το CA 15-3 δεν συνιστάται για προσυμπτωματικό έλεγχο, διάγνωση ή σταδιοποίηση του καρκίνου του μαστού. Δεν αποτελεί επίσης εξέταση ρουτίνας για αναζήτηση υποτροπής σε ασυμπτωματικές γυναίκες μετά από θεραπεία πρώιμου καρκίνου. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά σε ορισμένες ασθενείς με μεταστατική νόσο, μαζί με την κλινική και απεικονιστική εκτίμηση. Ο καθιερωμένος προσυμπτωματικός έλεγχος του μαστού βασίζεται στη μαστογραφία, με προσαρμογές ανάλογα με τον κίνδυνο. [7,15]
AFP και PSA έχουν διαφορετικές ενδείξεις
AFP: για την επιτήρηση του ηπατοκυτταρικού καρκίνου σε κατάλληλους ασθενείς με κίρρωση και σε επιλεγμένες ομάδες με χρόνια ηπατίτιδα Β, η AASLD συνιστά υπερηχογράφημα ήπατος μαζί με AFP περίπου κάθε έξι μήνες. Δεν αφορά όλους όσοι έχουν ηπατίτιδα Β και δεν είναι γενικό check-up. Η AFP μόνη της δεν αρκεί για να τεθεί ή να αποκλειστεί η διάγνωση. Έχει και άλλες ογκολογικές χρήσεις, όπως σε ορισμένους όγκους γεννητικών κυττάρων. [1,8]
PSA: αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση, επειδή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για έγκαιρη ανίχνευση καρκίνου του προστάτη μετά από ενημέρωση και κοινή απόφαση. Η USPSTF τοποθετεί αυτή τη συζήτηση κυρίως στις ηλικίες 55–69 ετών. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες της EAU προτείνουν εξατομικευμένη προσέγγιση, με δυνατότητα έναρξης από τα 50 έτη σε άνδρες χωρίς άλλους παράγοντες κινδύνου και νωρίτερα σε συγκεκριμένες ομάδες υψηλού κινδύνου. Συνυπολογίζονται η γενική υγεία και το προσδόκιμο ζωής. [9,10]
Αυξημένο PSA δεν σημαίνει αυτομάτως βιοψία. Ανάλογα με την περίπτωση, προηγούνται επιβεβαίωση της τιμής και εκτίμηση κινδύνου. Η μαγνητική τομογραφία έχει σημαντικό ρόλο πριν από τη βιοψία όταν υπάρχει υποψία εντοπισμένης νόσου. Δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας για κάθε άνδρα που κάνει PSA. [10]
Τι γίνεται όταν ένας δείκτης βγει αυξημένος
Μια απρόσμενη αύξηση μπορεί να οδηγήσει σε επαναλαμβανόμενες αιμοληψίες, απεικονιστικές εξετάσεις και, μερικές φορές, επεμβατική διερεύνηση. Το κόστος δεν είναι μόνο οικονομικό: περιλαμβάνει άγχος, πιθανές επιπλοκές και τυχαία ευρήματα που χρειάζονται πρόσθετο έλεγχο.
Η σωστή αντίδραση δεν είναι ούτε ο πανικός ούτε η αυτόματη καθησύχαση. Ο ιατρός αξιολογεί ποιος δείκτης αυξήθηκε, πόσο, για ποιον λόγο μετρήθηκε, αν υπάρχουν συμπτώματα και πώς μεταβάλλεται η τιμή. Σε ορισμένες περιπτώσεις ενδείκνυται επανάληψη, ενώ σε άλλες χρειάζεται άμεση, στοχευμένη διερεύνηση. Δεν υπάρχει ένας ασφαλής κανόνας «περιμένουμε λίγες εβδομάδες» για όλους.
Εξίσου σημαντικό είναι να μη δημιουργείται ψευδής ασφάλεια από φυσιολογικούς δείκτες. Αίμα στα κόπρανα, ανεξήγητη απώλεια βάρους, ψηλαφητή μάζα ή άλλο επίμονο ύποπτο σύμπτωμα χρειάζεται αξιολόγηση ανεξάρτητα από τα αποτελέσματά τους.
Το τεστ Galleri και η μεγάλη βρετανική μελέτη
Το Galleri ανήκει στις εξετάσεις πολλαπλής ανίχνευσης καρκίνου, γνωστές ως MCED. Αναλύει ελεύθερο κυκλοφορούν DNA στο αίμα και αναζητά μοτίβα μεθυλίωσης που σχετίζονται με καρκίνο. Η μεθυλίωση είναι ένας τρόπος χημικής τροποποίησης του DNA και υπάρχει φυσιολογικά και στα υγιή κύτταρα. Το τεστ αναζητά χαρακτηριστικούς συνδυασμούς αυτών των μεταβολών και προβλέπει την πιθανή προέλευση του σήματος. Θετικό αποτέλεσμα χρειάζεται επιβεβαίωση με τις κατάλληλες διαγνωστικές εξετάσεις. [12]
Τι εξέτασε η NHS-Galleri
Στη μελέτη τυχαιοποιήθηκαν 142.250 άτομα ηλικίας 50–77 ετών σε ετήσιο έλεγχο με Galleri επιπλέον της συνήθους φροντίδας ή σε συνήθη φροντίδα. Προβλέπονταν τρεις ετήσιοι κύκλοι αιμοληψίας, ενώ στην ομάδα ελέγχου τα δείγματα φυλάσσονταν χωρίς να εξετάζονται με το τεστ. Οι καθιερωμένες εξετάσεις προσυμπτωματικού ελέγχου συνεχίζονταν και στις δύο ομάδες. [11]
Το κύριο ερώτημα ήταν αν θα μειώνονταν οι διαγνώσεις σταδίου III ή IV σε 12 προκαθορισμένους τύπους καρκίνου. Επομένως, η μελέτη αξιολόγησε την προσθήκη του Galleri στη συνήθη φροντίδα, όχι την αντικατάσταση της μαστογραφίας ή της κολονοσκόπησης.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Ο κύριος στόχος δεν επιτεύχθηκε. Μετά από τρεις κύκλους ελέγχου και την προβλεπόμενη παρακολούθηση, δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική μείωση των διαγνώσεων σταδίου III ή IV: λόγος επίπτωσης 1,03, με διάστημα εμπιστοσύνης 95% από 0,92 έως 1,14 και p=0,63. [11]
Για το στάδιο IV χωριστά, ένα βασικό δευτερεύον καταληκτικό σημείο, η εκτίμηση ήταν ευνοϊκότερη: λόγος επίπτωσης 0,86, δηλαδή περίπου 14% χαμηλότερη επίπτωση, με διάστημα εμπιστοσύνης 95% 0,74–1,00. Είναι εύρημα που αξίζει περαιτέρω παρακολούθηση. Επειδή όμως ο κύριος στόχος απέτυχε και πρόκειται για δευτερεύουσα ανάλυση, δεν αρκεί για οριστικό συμπέρασμα κλινικού οφέλους. [11]
Η σωστή διατύπωση είναι «δεν αποδείχθηκε το επιδιωκόμενο όφελος στο κύριο καταληκτικό σημείο», όχι «αποδείχθηκε ότι το τεστ δεν έχει κανένα όφελος». Αντίστοιχα, τα αποτελέσματα αυτά δεν αποδεικνύουν ότι το τεστ μειώνει τους θανάτους από καρκίνο. Το κρίσιμο αυτό ερώτημα απαιτεί πρόσθετα δεδομένα και μακρύτερη παρακολούθηση.
Θετικό αποτέλεσμα και πιθανότητα ανίχνευσης δεν είναι το ίδιο
Στη συμπληρωματική δημοσίευση στο Nature Medicine, περίπου 0,8%–1,0% των εξετάσεων ανά κύκλο ήταν θετικές. Στο άθροισμα των τριών κύκλων, 937 από 1.801 θετικά αποτελέσματα συνδέθηκαν με διάγνωση πρωτοπαθούς καρκίνου: θετική προγνωστική αξία 52%. Αυτό αφορά όσους είχαν θετικό τεστ, όχι όλους όσοι εξετάστηκαν. [12]
Η ειδικότητα ήταν περίπου 99,5%–99,6% ανά κύκλο, δηλαδή ψευδώς θετικό αποτέλεσμα σε περίπου 4–5 ανά 1.000 εξετάσεις ατόμων χωρίς καταγεγραμμένο πρωτοπαθή καρκίνο στο αντίστοιχο διάστημα. Η υψηλή ειδικότητα μπορεί να συνυπάρχει με αρκετά ψευδώς θετικά μεταξύ των θετικών αποτελεσμάτων, επειδή ο καρκίνος είναι σχετικά σπάνιος στον εξεταζόμενο πληθυσμό. [12]
Η ευαισθησία ανά κύκλο, με βάση τους καρκίνους που καταγράφηκαν στο αντίστοιχο διάστημα παρακολούθησης, κυμάνθηκε από 26,7% έως 37,2% για όλους τους τύπους μαζί. Αυτός ο ορισμός δεν ταυτίζεται με τη μέτρηση της ευαισθησίας μόνο σε καρκίνους αποδεδειγμένα παρόντες την ημέρα της αιμοληψίας. Δείχνει όμως ότι ένα αρνητικό τεστ δεν αποκλείει καρκίνο. [12]
Τα ποσοστά αφορούν το συγκεκριμένο τεστ, τον συγκεκριμένο πληθυσμό και τον σχεδιασμό της μελέτης. Δεν μεταφέρονται αυτόματα σε κάθε εμπορική εξέταση πολλαπλής ανίχνευσης.
Τι σημαίνουν αυτά για τον ασθενή
Τα δεδομένα της NHS-Galleri δεν επαρκούν για να θεωρηθεί η εξέταση καθιερωμένη προσθήκη στο check-up όλων των ασυμπτωματικών ανθρώπων. Πολύ περισσότερο, δεν δικαιολογούν την παράλειψη του ήδη συνιστώμενου προσυμπτωματικού ελέγχου. Η πιθανή πρωιμότερη διάγνωση πρέπει να σταθμιστεί με τη διερεύνηση των θετικών αποτελεσμάτων, την υπερδιάγνωση, το κόστος και το τελικό όφελος για την υγεία. [1,11,12]
Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από την GRAIL, την εταιρεία που ανέπτυξε το τεστ. Η χρηματοδότηση και οι δηλωμένες σχέσεις των ερευνητών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, μαζί με τον τυχαιοποιημένο σχεδιασμό και τα δημοσιευμένα αποτελέσματα. [11,12]
Η χρήση τέτοιων εξετάσεων σε ανθρώπους με ύποπτα συμπτώματα έχει επίσης μελετηθεί, για παράδειγμα στην παρατηρητική SYMPLIFY. Πρόκειται όμως για διαφορετικό κλινικό ερώτημα. Μια μελέτη διαγνωστικής ακρίβειας δεν αρκεί από μόνη της για να καθιερώσει χρήση ρουτίνας ή όφελος στην επιβίωση. Τα συμπτώματα απαιτούν τη συνήθη στοχευμένη διερεύνηση, χωρίς αναβολή λόγω ενός αρνητικού τεστ. [13]
Τέλος, η NHS-Galleri δεν εξέτασε τα CEA, CA 125, CA 19-9 ή CA 15-3. Οι συστάσεις εναντίον της αδιάκριτης χρήσης τους στο check-up στηρίζονται στα δικά τους δεδομένα και στις αντίστοιχες οδηγίες, όχι στο αποτέλεσμα μιας διαφορετικής εξέτασης.
Πότε έχουν θέση οι καρκινικοί δείκτες
- Σε ήδη διαγνωσμένο καρκίνο, για συγκεκριμένες ενδείξεις παρακολούθησης, σύμφωνα με τον τύπο και το στάδιο της νόσου.
- Στη διερεύνηση ύποπτου ευρήματος, όπως το CA 125 μαζί με την απεικόνιση σε γυναίκα με ύποπτη μάζα εξαρτήματος. Δεν χρησιμοποιούνται ως μεμονωμένη απόδειξη καρκίνου.
- Σε καθορισμένα προγράμματα επιτήρησης, όπως η AFP μαζί με υπερηχογράφημα ήπατος σε επιλεγμένους ασθενείς υψηλού κινδύνου.
- Στην εξατομικευμένη συζήτηση για PSA, αφού εξηγηθούν τα πιθανά οφέλη και οι κίνδυνοι.
Ισχυρό οικογενειακό ιστορικό ή κληρονομική προδιάθεση μπορεί να απαιτεί γενετική συμβουλευτική και ειδικό πρόγραμμα παρακολούθησης. Δεν αποτελεί γενική ένδειξη για ένα πακέτο δεικτών ή για Galleri. [5,8–10]
Ποιος προσυμπτωματικός έλεγχος συνιστάται
Οι επιλογές καθορίζονται από την ηλικία, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, προηγούμενα ευρήματα και τη γενική υγεία. Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει ενδεικτικά τις τελικές συστάσεις της USPSTF για άτομα μέσου κινδύνου, με ειδικά κριτήρια για τον πνεύμονα. Τα ηλικιακά όρια δεν ταυτίζονται απαραίτητα με εκείνα των ελληνικών προγραμμάτων. [9,14–17]
| Καρκίνος | Εξέταση και συχνότητα | Σε ποιους αφορά |
|---|---|---|
| Παχέος εντέρου | Ενδεικτικά, FIT κοπράνων κάθε χρόνο ή κολονοσκόπηση κάθε 10 χρόνια | 45–75 ετών, μέσου κινδύνου. Στα 76–85 έτη η απόφαση εξατομικεύεται. |
| Μαστού | Μαστογραφία κάθε 2 χρόνια | Γυναίκες 40–74 ετών |
| Τραχήλου μήτρας | 21–29 ετών: τεστ Παπανικολάου κάθε 3 χρόνια. 30–65 ετών: HPV υψηλού κινδύνου κάθε 5 χρόνια ή Παπανικολάου κάθε 3 χρόνια ή συνδυασμός τους κάθε 5 χρόνια. | Γυναίκες 21–65 ετών, χωρίς ειδικούς παράγοντες υψηλού κινδύνου |
| Πνεύμονα | Αξονική θώρακος χαμηλής δόσης κάθε χρόνο | 50–80 ετών, με τουλάχιστον 20 πακέτα-έτη, που καπνίζουν σήμερα ή διέκοψαν πριν από λιγότερα από 15 χρόνια |
| Προστάτη | PSA μετά από ενημέρωση και κοινή απόφαση, με εξατομικευμένη συχνότητα | Κυρίως άνδρες 55–69 ετών κατά USPSTF. Ισχύουν διαφορετικές προσεγγίσεις σε άλλες οδηγίες. |
Θετικό FIT χρειάζεται κολονοσκόπηση για να ολοκληρωθεί ο έλεγχος. Τα «20 πακέτα-έτη» αντιστοιχούν, για παράδειγμα, σε ένα πακέτο ημερησίως επί 20 χρόνια ή δύο πακέτα επί 10 χρόνια. Ο έλεγχος του πνεύμονα προϋποθέτει ότι η κατάσταση υγείας επιτρέπει ενδεχόμενη θεραπεία με σκοπό την ίαση. [14,17]
Στην Ελλάδα, το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» περιλαμβάνει δωρεάν εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου, με τα αντίστοιχα κριτήρια συμμετοχής. Η ένταξη στο πρόγραμμα και ο χρόνος επανάληψης της εξέτασης ελέγχονται με βάση τις τρέχουσες οδηγίες και το ιστορικό. [18]
Ο προσυμπτωματικός έλεγχος αφορά ανθρώπους χωρίς συμπτώματα. Όταν υπάρχουν ύποπτα συμπτώματα, χρειάζεται διαγνωστική αξιολόγηση και δεν περιμένουμε να συμπληρωθεί η ηλικία ή το χρονικό διάστημα του επόμενου προληπτικού ελέγχου.
Συχνές ερωτήσεις
Να ζητήσω καρκινικούς δείκτες στο ετήσιο check-up;
Όχι ως γενικό πακέτο εξετάσεων όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα ή συγκεκριμένη ένδειξη. Τα CEA, CA 125, CA 19-9 και CA 15-3 δεν προσφέρουν αξιόπιστη διαβεβαίωση ότι δεν υπάρχει καρκίνος.
Ο δείκτης μου βγήκε λίγο αυξημένος και ανησυχώ
Μια μικρή αύξηση μπορεί να έχει καλοήθη αιτία. Η σημασία της εξαρτάται από τον συγκεκριμένο δείκτη, το μέγεθος και την πορεία της αύξησης, τα συμπτώματα και το ιστορικό. Συζητήστε το αποτέλεσμα με τον ιατρό που ζήτησε την εξέταση.
Οι φυσιολογικοί δείκτες αποκλείουν τον καρκίνο;
Όχι. Δεν αντικαθιστούν τη μαστογραφία, τον έλεγχο του παχέος εντέρου, τον έλεγχο του τραχήλου της μήτρας ή τη διερεύνηση ύποπτων συμπτωμάτων.
Αν το Galleri βγει θετικό σημαίνει ότι έχω καρκίνο;
Όχι απαραίτητα. Στην κύρια ανάλυση διαγνωστικής απόδοσης της NHS-Galleri, περίπου τα μισά θετικά αποτελέσματα συνδέθηκαν με διάγνωση πρωτοπαθούς καρκίνου. Κάθε θετικό αποτέλεσμα χρειάζεται οργανωμένη ιατρική διερεύνηση.
Αξίζει να κάνω ιδιωτικά τεστ αίματος για πολλούς καρκίνους;
Δεν μπορεί σήμερα να προταθεί ως αυτονόητη εξέταση ρουτίνας για όλους. Για το Galleri δεν έχει τεκμηριωθεί ακόμη μείωση της θνησιμότητας από τα δεδομένα που εξετάζονται εδώ. Όποιος το σκέφτεται χρειάζεται ενημέρωση για τα όρια, το κόστος και τη διερεύνηση που μπορεί να ακολουθήσει. Σε κάθε περίπτωση, συνεχίζει τον καθιερωμένο έλεγχο.
Τι να κάνω για ουσιαστική πρόληψη;
Να ακολουθείτε τον προσυμπτωματικό έλεγχο που αντιστοιχεί στον κίνδυνό σας και να αναφέρετε εγκαίρως νέα επίμονα συμπτώματα. Η διακοπή του καπνίσματος, η σωματική δραστηριότητα και η διατήρηση υγιούς βάρους παραμένουν βασικές επιλογές πρόληψης.
Διαβάστε επίσης
Το άρθρο επιμελήθηκε ο Ηρακλής Αβραμόπουλος
Παθολόγος – Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής, ΥΓΕΙΑ
Ιατρείο Νεαπόλεως 9, 15123 Μαρούσι,
τηλ. 2106867060, 6944881577
Βιβλιογραφία
- National Cancer Institute. Tumor Markers. Πηγή.
- Locker GY, Hamilton S, Harris J, et al. ASCO 2006 update of recommendations for the use of tumor markers in gastrointestinal cancer. J Clin Oncol. 2006;24:5313–5327. Σύνοψη συστάσεων.
- Buys SS, Partridge E, Black A, et al. Effect of screening on ovarian cancer mortality: the Prostate, Lung, Colorectal and Ovarian (PLCO) Cancer Screening Randomized Controlled Trial. JAMA. 2011;305:2295–2303. PubMed.
- Menon U, Gentry-Maharaj A, Burnell M, et al. Ovarian cancer population screening and mortality after long-term follow-up in the UK Collaborative Trial of Ovarian Cancer Screening (UKCTOCS): a randomised controlled trial. Lancet. 2021;397:2182–2193. doi:10.1016/S0140-6736(21)00731-5.
- US Preventive Services Task Force. Ovarian Cancer: Screening. 2018. Σύσταση.
- Kim JE, Lee KT, Lee JK, et al. Clinical usefulness of carbohydrate antigen 19-9 as a screening test for pancreatic cancer in an asymptomatic population. J Gastroenterol Hepatol. 2004;19:182–186. doi:10.1111/j.1440-1746.2004.03219.x.
- Harris L, Fritsche H, Mennel R, et al. American Society of Clinical Oncology 2007 update of recommendations for the use of tumor markers in breast cancer. J Clin Oncol. 2007;25:5287–5312. doi:10.1200/JCO.2007.14.2364.
- Singal AG, Llovet JM, Yarchoan M, et al. AASLD practice guidance on prevention, diagnosis, and treatment of hepatocellular carcinoma. Hepatology. 2023;78:1922–1965. doi:10.1097/HEP.0000000000000466.
- US Preventive Services Task Force. Prostate Cancer: Screening. 2018. Σύσταση.
- European Association of Urology. EAU Guidelines on Prostate Cancer. Diagnostic evaluation. 2026. Οδηγίες.
- Sasieni P, Johnson P, Round T, et al. Effect of Screening with Multicancer Early-Detection Test on Late-Stage Cancer Diagnosis. N Engl J Med. Published online September 22, 2026. doi:10.1056/NEJMoa2505723.
- Neal RD, Dolly S, Johnson P, et al. Performance of a multi-cancer early detection test in the randomized controlled NHS-Galleri trial. Nat Med. Published online September 22, 2026. doi:10.1038/s41591-026-04652-8.
- Nicholson BD, Oke J, Virdee PS, et al. Multi-cancer early detection test in symptomatic patients referred for cancer investigation in England and Wales (SYMPLIFY): a large-scale, observational cohort study. Lancet Oncol. 2023;24:733–743. PubMed.
- US Preventive Services Task Force. Colorectal Cancer: Screening. 2021. Σύσταση.
- US Preventive Services Task Force. Breast Cancer: Screening. 2024. Σύσταση.
- US Preventive Services Task Force. Cervical Cancer: Screening. 2018. Τελική σύσταση.
- US Preventive Services Task Force. Lung Cancer: Screening. 2021. Σύσταση.
- Υπουργείο Υγείας. Μόνιμη εθνική πολιτική το πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ έως το 2030 με κάλυψη από τον Τακτικό Προϋπολογισμό. 2026. Ανακοίνωση.
