Διαβητική Αμφιβληστροειδοπάθεια: Πρόληψη, Έλεγχος & Θεραπεία

🩺 Τι είναι η διαβητική αμφοβληστροειδοπάθεια & γιατί μας αφορά

Η Διαβητική Αμφιβληστροειδοπάθεια (DR) είναι μικροαγγειακή επιπλοκή που προσβάλλει τα αγγεία του αμφιβληστροειδούς. Μαζί με το οδημα αμφιβληστροειδούς από διαβήτη (DME) αποτελεί κύρια αιτία αναστρέψιμης απώλειας όρασης στους ενήλικες. Η έγκαιρη ανίχνευση και η σωστή θεραπεία αποτρέπουν την πλειονότητα των σοβαρών εκβάσεων.

🔬 Παθογένεια σε 3 γραμμές

Υπεργλυκαιμία → ενδοθηλιακή βλάβη & ισχαιμία → ↑ VEGF & αγγειακή διαπερατότητα → νεοαγγείωση (παραγωγική DR) & οίδημα ωχράς (DME).

🗂️ Ταξινόμηση DR/DME

• Μη-παραγωγός DR: ήπια / μέτρια / σοβαρή

• Παραγωγός DR (PDR): νεοαγγεία, κίνδυνος αιμορραγίας/αποκόλλησης

• DME: πάχυνση ωχράς με/χωρίς προσβολή κεντρικής οράσεως

🕒 Πότε ξεκινά ο έλεγχος & κάθε πότε

Συχνότερα (π.χ. ανά 3–6 μήνες) σε σοβαρή NPDR/PDR/DME ή μετά την έναρξη θεραπείας.

🧪 Διαγνωστικά εργαλεία

• Βυθοσκόπηση/φωτογράφηση βυθού

• OCT/OCTA για DME & μικροκυκλοφορία

• Φλουοροαγγειογραφία για ισχαιμία/διαρροή

• Οπτική οξύτητα, Amsler

🎯 Στόχοι συστηματικής ρύθμισης

• HbA1c: συνήθως ≤7% (εξατομίκευση· αποφύγετε απότομη μεγάλη μείωση σε προχωρημένη DR)

• Time in Range (CGM): ≥70% (70–180 mg/dL)

• ΑΠ: <130/80 mmHg

• Λιπίδια: στατίνη για καρδιαγγειακή πρόληψη· ο καλός λιπιδαιμικός έλεγχος συνδέεται με λιγότερες εξιδρωματικές βλάβες

• Νεφρική λειτουργία (eGFR/UACR): στενή παρακολούθηση — η ΧΝΝ επιτείνει DR/DME

💉 Θεραπευτικές επιλογές

Anti-VEGF (πρώτη γραμμή για DME/δραστήρια PDR)

• Μόρια: aflibercept, ranibizumab, bevacizumab (off-label), νεότεροι παράγοντες μακράς δράσης

• Σχήματα: μηνιαίες ενάρξεις → treat-and-extend

• Οφέλη: βελτίωση οπτικής οξύτητας & πάχους ωχράς

Laser

• PRP (παν-αμφιβληστροειδική): σε PDR ή όταν anti-VEGF δεν είναι εφικτό/συμμόρφωση δύσκολη

• Εστιακό/πλέγμα: σε μη κεντρικό DME ή συμπληρωματικά

Κορτικοειδή (ενδοϋαλοειδικά implants)

• Επιλογή σε DME αν ανθεκτικό/μη ανεκτά anti-VEGF

• Παρακολούθηση για αύξηση ενδοφθάλμιας πίεσης/καταρράκτη

Χειρουργική (υαλοειδεκτομή)

• Ενδείξεις: μη απορροφώμενη υαλοειδική αιμορραγία, επιπωματιώδης έλξη ωχράς, ελκτική αποκόλληση

🚩 Πότε παραπέμπουμε άμεσα

• Νέα αιφνίδια μείωση όρασης

• Φωταψίες/μυγάκια με υποψία αιμορραγίας

• Κύηση με ενεργή DR

• PDR/DME στη βυθοσκόπηση της πρωτοβάθμιας

👶 Ειδικές καταστάσεις

• Κύηση: DR μπορεί να επιδεινωθεί· απαιτείται στενή παρακολούθηση. Anti-VEGF γενικά αποφεύγονται στην κύηση· προτεραιότητα στη ρύθμιση/laser όταν χρειάζεται.

• Ταχεία βελτίωση γλυκαιμίας: μπορεί να  επιδεινώσει παροδικά την DR — προγραμματίστε στενότερο έλεγχο.

• ΧΝΝ/υπέρταση: εντατική ρύθμιση μειώνει την εξέλιξη DR/DME.

🛰️ Τεχνολογία & Τηλεοφθαλμολογία

Συστήματα τηλε-DR screening με φωτογράφηση βυθού & AI ανάγνωση αυξάνουν την κάλυψη πληθυσμού και εντοπίζουν πρώιμες βλάβες σε περιβάλλοντα με περιορισμένη πρόσβαση.

🧰 Checklist (ιατρείο πρωτοβάθμιας)

• Ετήσια παραπομπή για οφθαλμολογική εξέταση (ή συχνότερα)

• Καταγραφή HbA1c/TIR/ΑΠ/LDL σε κάθε επίσκεψη

• Ενημέρωση για συμπτώματα συναγερμού (μείωση όρασης, μυγάκια)

• Συν-νοσηρότητες: ΧΝΝ/υπέρταση/δυσλιπιδαιμία

• Κύηση: άμεση οφθαλμολογική εκτίμηση

• Διακοπή καπνίσματος, άσκηση, μεσογειακή διατροφή

📊 Πίνακες «γρήγορης χρήσης»

Διαστήματα ελέγχου (σύνοψη)

Επιλογή θεραπείας (ενδεικτικά)

❓ FAQ — 10 Συχνές Ερωτήσεις

1) Εάν βλέπω καλά, χρειάζομαι έλεγχο;
Ναι — η DR μπορεί να εξελίσσεται σιωπηλά.

2) Μπορεί να βελτιωθεί;
Με καλή ρύθμιση και θεραπεία, η όραση σταθεροποιείται/βελτιώνεται συχνά.

3) Τα anti-VEGF είναι ασφαλή;
Ναι, με παρακολούθηση· το όφελος στην όραση είναι σημαντικό.

4) Θα πονέσω με τις ενέσεις;
Γίνεται με τοπική αναισθησία· είναι σύντομη και καλά ανεκτή πράξη.

5) Το laser καίει την όραση;
Το PRP μπορεί να μειώσει ελαφρά την περιφερική όραση/νυχτερινή όραση, αλλά σώζει την κεντρική και μειώνει σοβαρές επιπλοκές.

6) Μπορεί να ξαναγυρίσει το οίδημα;
Ναι — απαιτούνται επαναληπτικές θεραπείες & παρακολούθηση.

7) Πότε επιδεινώνεται στην κύηση;
Συχνά στο 2ο–3ο τρίμηνο· χρειάζεται στενός έλεγχος.

8) Η ταχεία πτώση HbA1c είναι κακή;
Μπορεί να επιδεινώσει παροδικά DR· προτιμάται σταδιακή ρύθμιση.

9) Βοηθά η πίεση/λιπίδια;
Ναι — ελέγξτε ΑΠ και LDL: επιβραδύνουν την εξέλιξη DR.

10) Τι να προσέχω μετά από θεραπεία;
Ερυθρότητα/πόνο/ελάττωση όρασης/μυγάκια — επικοινωνήστε άμεσα με οφθαλμίατρο.

🧾 Συμπέρασμα

Η Διαβητική Αμφιβληστροειδοπάθεια προλαμβάνεται και αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά όταν συνδυάζουμε: ετήσιο (ή συχνότερο) οφθαλμολογικό έλεγχο, αυστηρή συστηματική ρύθμιση (HbA1c, TIR, ΑΠ, LDL) και σύγχρονες στοχευμένες θεραπείες (anti-VEGF, laser, κορτικοειδή, χειρουργείο όπου χρειάζεται). Η ενημέρωση και η πρόσβαση σε τηλε-screening αυξάνουν την έγκαιρη διάγνωση και διαφυλάσσουν την όραση.

Το άρθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060

📚 Βιβλιογραφία / Εξωτερικοί Σύνδεσμοι

• American Diabetes Association — Standards of Care in Diabetes 2025 (Retinopathy).

• Diabetic Retinopathy Study/ETDRS, σύγχρονες ανασκοπήσεις anti-VEGF & PRP.

• Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία — κατευθυντήριες για DME/DR.
  🔗 Εξωτερικός πόρος: https://www.diabetes.org/diabetes/eye-health