Διαγνωστικά Σφάλματα σε Νοσηλευόμενους Παθολογικούς Ασθενείς: Ποιοι Διατρέχουν τον Μεγαλύτερο Κίνδυνο;

Εισαγωγή

Τα διαγνωστικά σφάλματα αποτελούν μία από τις κύριες αιτίες πρόκλησης βλάβης στο νοσοκομειακό περιβάλλον, η οποία θα μπορούσε να προληφθεί. Παρά τη σημασία του προβλήματος, η μέχρι σήμερα έρευνα έχει εστιάσει κυρίως σε ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως οι ασθενείς που μεταφέρονται στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) ή οι ασθενείς που καταλήγουν εντός νοσοκομείου, παραμελώντας τις συνηθισμένες παθολογικές εισαγωγές. Μια πρόσφατη αναδρομική μελέτη κοόρτης από την Ελβετία, δημοσιευμένη στο Journal of Hospital Medicine, έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, χρησιμοποιώντας μια δομημένη διαδικασία αξιολόγησης για τον εντοπισμό διαγνωστικών σφαλμάτων σε περίπου 350 ενήλικες ασθενείς που εισήχθησαν σε παθολογικές κλινικές πολλαπλών νοσοκομείων.

Συχνότητα και Σοβαρότητα των Διαγνωστικών Σφαλμάτων

Τα ευρήματα της μελέτης είναι αποκαλυπτικά:

• Διαγνωστικό σφάλμα τεκμηριώθηκε στο 15% των εισαγωγών. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων το σφάλμα οδήγησε σε ήπια βλάβη, ωστόσο στο 10% των περιπτώσεων η βλάβη ήταν σοβαρή.
• Τα συχνότερα διαγνωστικά σφάλματα αφορούσαν παραλειφθείσες ή καθυστερημένες διαγνώσεις λοιμωδών νοσημάτων (30%) και καρδιαγγειακών παθήσεων (26%).

Παράγοντες Κινδύνου: Ποιοι Ασθενείς Είναι πιο Ευάλωτοι;

Στην πολυπαραγοντική ανάλυση, ανεξάρτητοι προγνωστικοί παράγοντες διαγνωστικού σφάλματος αναδείχθηκαν:

• Η νευρογνωστική ή ψυχιατρική διαταραχή
• Ο ενεργός καρκίνος

Σε υποομαδικές αναλύσεις, αυξημένο κίνδυνο διαγνωστικών σφαλμάτων εμφάνισαν επίσης οι ασθενείς με κατάσταση DNR (Do-Not-Resuscitate – εντολή μη αναζωογόνησης) καθώς και τα πολυνοσηρά άτομα. Πρόκειται για ασθενείς που, λόγω της πολυπλοκότητας της κλινικής τους εικόνας ή των δυσκολιών επικοινωνίας, χρειάζονται ιδιαίτερη διαγνωστική προσοχή.

Παράγοντες που Συνέβαλαν στο Σφάλμα

Η μελέτη ανέδειξε τους ακόλουθους κύριους μηχανισμούς διαγνωστικού σφάλματος:

• Αποτυχία ή καθυστέρηση στη σκέψη της σωστής διάγνωσης (76%)
• Αποτυχία ή καθυστέρηση στην παραγγελία αναγκαίων εξετάσεων (60%)
• Αποτυχία αξιοποίησης κρίσιμων ευρημάτων από τη φυσική εξέταση (58%)

Τα στοιχεία αυτά υπογραμμίζουν ότι το διαγνωστικό σφάλμα δεν είναι απλώς αποτέλεσμα ελλιπών εξετάσεων, αλλά κυρίως αδυναμίας της κλινικής σκέψης να συμπεριλάβει στη διαφορική διάγνωση τη σωστή υπόθεση.

Επιπτώσεις στην Έκβαση των Ασθενών

Τα διαγνωστικά σφάλματα συνδέθηκαν με σημαντικά χειρότερη πορεία νοσηλείας:

• Σημαντικά μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας (διάμεση τιμή: 12 ημέρες έναντι 5 ημερών)
• Αυξημένος αριθμός μεταφορών στη ΜΕΘ

Κλινικά Συμπεράσματα και Πρακτικές Συστάσεις

Τα ευρήματα της μελέτης επισημαίνουν την ανάγκη για διαγνωστική επαγρύπνηση και συστηματική επαναξιολόγηση των νοσηλευόμενων ασθενών, ιδιαίτερα όσων εμφανίζουν:

• Γνωστική έκπτωση
• Ψυχιατρική νόσο
• Ενεργό καρκίνο
• Πολυνοσηρότητα
• Κατάσταση DNR

Όταν η κλινική πορεία ενός ασθενούς δεν συμβαδίζει με την αρχική διάγνωση, μια σκόπιμη παύση και η ερώτηση «τι άλλο θα μπορούσε να είναι αυτό;» μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό μιας αρχικά παραλειφθείσας διάγνωσης ή ενός νέου εξελισσόμενου προβλήματος. Ακόμη και σε ασθενείς με περιορισμένους θεραπευτικούς στόχους, η μειωμένη ένταση διαγνωστικού ελέγχου δεν θα πρέπει να αποκλείει την ενδελεχή διαγνωστική σκέψη και τη συνεχή κριτική επανεξέταση.

Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060

Βιβλιογραφία

1. Marx CE, et al. Incidence, contributing factors, and predictors of diagnostic errors in medical inpatients: A retrospective cohort study. J Hosp Med 2026 Feb 8; [e-pub]. DOI: 10.1002/jhm.70268