Νέα μελέτη αποκαλύπτει σημαντικό «χάσμα εγκεφαλικής ηλικίας» — Οι γυναίκες που έλαβαν ακτινοθεραπεία φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο
Οι επιζώντες παιδικού καρκίνου εμφανίζουν σημάδια σημαντικά επιταχυνόμενης γήρανσης του εγκεφάλου, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA Network Open (2025).
Σε ανάλυση 253 ενηλίκων, ο εγκέφαλός τους φαινόταν κατά μέσο όρο 6,6 χρόνια γηραιότερος από τη χρονολογική τους ηλικία.
Σε ορισμένες γυναίκες που διαγνώστηκαν πριν τα 10 έτη και έλαβαν ≥40 Gy κρανιακή ακτινοθεραπεία, η διαφορά έφτανε έως και 37 χρόνια.
📊 Τι έδειξε η μελέτη
Οι ερευνητές από το St. Jude Children’s Research Hospital χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη για να αναλύσουν μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου και να υπολογίσουν τη λεγόμενη «BrainAGE» — δηλαδή τη διαφορά μεταξύ εγκεφαλικής και χρονολογικής ηλικίας.
Συγκρίθηκαν:
-
253 επιζώντες παιδικού καρκίνου
-
43 άτομα χωρίς ιστορικό καρκίνου
📌 Μέση ηλικία κατά τη μαγνητική: 31,7 έτη
📌 Μέσο διάστημα από τη διάγνωση: 21,2 έτη
Αποτέλεσμα:
Οι επιζώντες εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερη εγκεφαλική ηλικία σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (P < .001).
👩 Γυναίκες: η πιο ευάλωτη ομάδα
Οι γυναίκες που:
-
διαγνώστηκαν πριν την εφηβεία
-
έλαβαν υψηλή δόση ακτινοθεραπείας
παρουσίασαν τα πιο έντονα ευρήματα επιταχυνόμενης γήρανσης.
Οι ερευνητές υποθέτουν ότι:
Η έλλειψη προστατευτικής δράσης των οιστρογόνων πριν την εφηβεία μπορεί να παίζει ρόλο.
Τα οιστρογόνα θεωρούνται νευροπροστατευτικά, και η πρόωρη διαταραχή του ορμονικού περιβάλλοντος ίσως επηρεάζει τη μακροχρόνια εγκεφαλική ανθεκτικότητα.
🧠 Πώς επηρεάζεται η γνωστική λειτουργία
Οι επιζώντες παρουσίασαν χαμηλότερες επιδόσεις σε:
-
Μνήμη εργασίας
-
Προσοχή και συγκέντρωση
-
Ταχύτητα επεξεργασίας
-
Λεκτική κατανόηση
-
Ευελιξία σκέψης
-
Οπτική μνήμη
-
Κινητική ταχύτητα
Κάθε αύξηση BrainAGE κατά 10 έτη σχετιζόταν με σημαντική επιδείνωση σε βασικές γνωστικές λειτουργίες.
🔬 Βιοδείκτες: Οξειδωτικό στρες και φλεγμονή
Οι ερευνητές εντόπισαν συσχέτιση μεταξύ αυξημένης εγκεφαλικής ηλικίας και:
-
Δεικτών αγγειακής νόσου (ομοκυστεΐνη, CRP)
-
Δεικτών οξειδωτικού στρες (8-hydroxyguanosine)
-
Χαμηλότερων επιπέδων DHEA-S (ορμονικός πρόδρομος)
Η χρόνια φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες φαίνεται να συμβάλλουν σε νευρωνική απώλεια με την πάροδο του χρόνου.
🏥 Γιατί έχει σημασία για τους γιατρούς
Στις ΗΠΑ ζουν περίπου 500.000 ενήλικες επιζώντες παιδικού καρκίνου.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι:
Όταν ένας 30χρονος επιζών αναφέρει προβλήματα μνήμης, δεν πρέπει να αποδίδονται απλώς στο άγχος.
Η πρώιμη αναγνώριση μπορεί να οδηγήσει σε:
-
Νευρογνωστική παρακολούθηση
-
Παρεμβάσεις τρόπου ζωής
-
Έλεγχο φλεγμονής
-
Ενίσχυση «γνωστικού αποθέματος»
🌿 Τι μπορεί να βοηθήσει;
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει «μαγικό χάπι», αλλά παράγοντες όπως:
✔ Σωματική άσκηση
✔ Ποιοτικός ύπνος
✔ Αντιφλεγμονώδης διατροφή
✔ Έλεγχος άγχους
✔ Νοητική άσκηση
✔ Εμπλουτισμένο περιβάλλον
ενδέχεται να μειώσουν τον ρυθμό επιδείνωσης.
⚠ Περιορισμοί της μελέτης
-
Μονοκεντρική ανάλυση
-
Δεν αποδεικνύεται αιτιώδης σχέση
-
Δεν υπήρχαν άμεσες μετρήσεις οιστρογόνων
📌 Το βασικό μήνυμα
Οι επιζώντες παιδικού καρκίνου φαίνεται να παρουσιάζουν πρώιμα σημάδια επιταχυνόμενης εγκεφαλικής γήρανσης — ιδιαίτερα οι γυναίκες που έλαβαν κρανιακή ακτινοθεραπεία σε μικρή ηλικία.
Η έγκαιρη αναγνώριση και η στοχευμένη παρέμβαση μπορούν να παίξουν κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση της γνωστικής υγείας.
Το άθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060
📚 Πηγή
Phillips NS, et al.
Accelerated Brain Aging in Adult Survivors of Childhood Cancer.
JAMA Network Open. 2025.
doi:10.1001/jamanetworkopen.2025.51865
Leave a Reply