🟦 «Ο πόνος καταστρέφει τη ζωή μου»: Πώς αντιμετωπίζεται ο χρόνιος πόνος

Ο χρόνιος πόνος δεν είναι απλώς ένας “παρατεταμένος πόνος”. Σήμερα γνωρίζουμε ότι είναι μια πάθηση του εγκεφάλου, η οποία επηρεάζει τη διάθεση, τον ύπνο, τη λειτουργικότητα, την εργασία και την ποιότητα ζωής. Γι’ αυτό και η θεραπεία του δεν είναι ίδια με την αντιμετώπιση του οξέος πόνου, όπως μετά από έναν τραυματισμό.

Παρακάτω παρουσιάζουμε —με απλό τρόπο— το μοντέλο βιοψυχοκοινωνικής προσέγγισης, το οποίο θεωρείται σήμερα η πιο αποτελεσματική μέθοδος για τη μακροχρόνια αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου.

🟢 Τι είναι ο χρόνιος πόνος;

• Είναι πόνος που διαρκεί πάνω από 3 μήνες.

• Το σώμα έχει πια επουλωθεί, αλλά ο εγκέφαλος συνεχίζει να «αντιλαμβάνεται» πόνο.

• Συχνά συνοδεύεται από:

  • κόπωση

  • άγχος ή κατάθλιψη

  • διαταραχές ύπνου

  • μειωμένη λειτουργικότητα

Ο εγκέφαλος γίνεται «υπερευαίσθητος» και αντιδρά υπερβολικά σε ερεθίσματα που δεν θα έπρεπε να προκαλούν τόσο έντονο πόνο.

🟡 Γιατί τα φάρμακα και οι επεμβάσεις δεν φέρνουν πάντα αποτέλεσμα;

Πολλοί ασθενείς δοκιμάζουν:

• ισχυρά παυσίπονα (όπως οπιοειδή),

• ενέσεις,

• νευρικούς αποκλεισμούς,

• επεμβάσεις ή εμφυτεύματα,
  χωρίς ουσιαστική ή μακροχρόνια ανακούφιση.

Αυτό συμβαίνει επειδή:

• Αυτές οι θεραπείες στοχεύουν στην περιοχή του τραυματισμού, αλλά

• Ο χρόνιος πόνος δημιουργείται και συντηρείται από τον εγκέφαλο.

Άρα χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.

🟣 Η λύση: Η βιοψυχοκοινωνική προσέγγιση

Η σύγχρονη ιατρική αντιμετωπίζει τον χρόνιο πόνο μέσα από τρεις πυλώνες:

1️⃣ Βιολογικός

Ήπια φάρμακα, άσκηση, φυσικοθεραπεία, ρύθμιση ύπνου.

2️⃣ Ψυχολογικός

Η σκέψη και τα συναισθήματα επηρεάζουν τον πόνο.
Η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) βοηθά τον εγκέφαλο να «ηρεμήσει» και να επανεκπαιδευτεί.

3️⃣ Κοινωνικός

Επιστροφή στη λειτουργικότητα, δραστηριότητες, στόχοι, υποστήριξη από οικογένεια και ειδικούς.

🔵 Ο στόχος: Όχι να εξαφανίσουμε τον πόνο — αλλά να πάρουμε πίσω τη ζωή μας

Ο χρόνιος πόνος σπάνια εξαφανίζεται τελείως.
Όμως με σωστή στρατηγική οι ασθενείς:

• μειώνουν σημαντικά την ένταση του πόνου

• βελτιώνουν τον ύπνο

• αρχίζουν να κινούνται ξανά

• επιστρέφουν σε δραστηριότητες και εργασία

• νιώθουν περισσότερο έλεγχο

Για να μετράμε την πρόοδο, χρησιμοποιούμε το εργαλείο ΠΑΛ (Πόνος – Απόλαυση ζωής – Λειτουργικότητα). Οι περισσότεροι ασθενείς βλέπουν βελτίωση μέσα σε λίγες εβδομάδες.

🔶 Ο ρόλος του φυσικοθεραπευτή (ειδικού στον χρόνιο πόνο)

Δεν κάνει «κλασική» αποκατάσταση.
Αντίθετα:

• διδάσκει πώς λειτουργεί ο πόνος

• βοηθά σε σταδιακή, ανώδυνη επαναδραστηριοποίηση

• θέτει μικρούς ρεαλιστικούς στόχους

• δείχνει πώς να μοιράζουμε δραστηριότητες ώστε να μην επιδεινώνεται ο πόνος

Πολλοί ασθενείς που «πόνεσαν» στο παρελθόν στη φυσικοθεραπεία, βελτιώνονται με τη σωστή εξειδίκευση.

🔶 Ο ρόλος του ψυχολόγου – CBT

Ο χρόνιος πόνος επηρεάζεται από:

• φόβο

• άγχος

• απογοήτευση

• αρνητικές σκέψεις

Με την CBT ο ασθενής:

• εντοπίζει τις αρνητικές σκέψεις,

• μαθαίνει να τις αντικαθιστά με πιο ρεαλιστικές,

• μειώνει τον «συναγερμό» του εγκεφάλου

• αποκτά εργαλεία για κρίσιμες στιγμές.

🔴 Οπιοειδή και ασφάλεια

Τα ισχυρά παυσίπονα:

• βοηθούν λίγο στον χρόνιο πόνο,

• προκαλούν υπνηλία, δυσκοιλιότητα, ναυτία,

• αυξάνουν τον κίνδυνο εξάρτησης,

• μπορεί να αυξήσουν τον πόνο μέσω υπεραλγησίας.

Όταν χρειάζονται:

• δίνονται βραχυπρόθεσμα,

• με συνεχή παρακολούθηση (PDMP, εξετάσεις ούρων),

• με στόχο σταδιακή μείωση σε διάστημα 3–6 μηνών.

🟢 Τι μπορεί να πετύχει ο ασθενής;

Συνήθως μετά από μερικούς μήνες θεραπείας:

• ⬇️ Μείωση του πόνου

• ⬆️ Καλύτερη λειτουργικότητα

• ⬆️ Καλύτερος ύπνος

• ⬇️ Λιγότερο άγχος/κατάθλιψη

• ⬇️ Μικρότερη ανάγκη για παυσίπονα

• ⬆️ Αίσθηση ελέγχου και αυτοπεποίθησης

Όπως είπε μια ασθενής:
«Ο πόνος δεν εξαφανίστηκε, αλλά πλέον δεν κυβερνά τη ζωή μου».

Το άρθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060

📚 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Eagen K, et al. Primary Care. 2022; doi:10.1016/j.pop.2022.01.008.

2. Gatchel RJ, et al. Psychological Bulletin. 2007; doi:10.1037/0033-2909.133.4.581.

3. MDCalc – PEG Pain Scale. https://www.mdcalc.com

4. Center to Advance Palliative Care. Shifting Perspectives: Managing Chronic Pain with the Biopsychosocial Model. 2025.