Η μετφορμίνη δεν είναι πάντα το καλύτερο φάρμακο για έναρξη της αντιδιαβητικής αγωγής

Η αστοχία της μετφορμίνης σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 είναι πολύ συχνή, ιδιαίτερα μεταξύ εκείνων με υψηλά επίπεδα γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (A1c) κατά τη στιγμή της διάγνωσης, σύμφωνα με νέα μελέτη.

Μια ανάλυση δεδομένων ηλεκτρονικού μητρώου υγείας για περισσότερους από 22.000 ασθενείς που άρχισαν μετφορμίνη σε τρεις κλινικές τοποθεσίες στις ΗΠΑ διαπίστωσε ότι πάνω από το 40% παρουσίασε αστοχία της μετφορμίνης. Αυτό ορίστηκε είτε ως αποτυχία επίτευξης ή διατήρησης της A1c σε λιγότερο από 7% εντός 18 μηνών είτε ως η χρήση πρόσθετων φαρμάκων για τη μείωση της γλυκόζης. Άλλοι παράγοντες πρόβλεψης ότι η χρήση μετφορμίνης δεν θα ήταν επιτυχής ήταν η αύξηση της ηλικίας, του αρσενικού φύλου και της φυλής/εθνικότητας. Ωστόσο, το τελευταίο έπαψε να συνδέεται μετά την προσαρμογή για άλλους κλινικούς παράγοντες κινδύνου.

Τα αποτελέσματα μιας πρόσφατης μελέτης υποδεικνύουν ότι η αυξημένη παρακολούθηση με πιθανώς πρώιμη εντατικοποίηση της θεραπείας για την επίτευξη του γλυκαιμικού ελέγχου μπορεί να είναι κατάλληλη σε ασθενείς με κλινικές παραμέτρους που περιγράφονται σε αυτό το άρθρο. Επιπλέον, αυτά τα αποτελέσματα θέτουν υπό αμφισβήτηση την πανταχού παρούσα χρήση της μετφορμίνης ως θεραπεία πρώτης γραμμής και υποδηλώνουν ότι μπορεί να χρειαστεί μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση για τη βελτιστοποίηση της θεραπείας.

Η μελέτη είναι επίσης αξιοσημείωτη καθώς απέδειξε τη σκοπιμότητα χρήσης ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας με μια προσέγγιση μηχανικής μάθησης για την ανακάλυψη βιοδεικτών κινδύνου.

Η αρχική A1c είναι ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας της αστοχίας της μετφορμίνης

Οι ερευνητές εντόπισαν συνολικά 22.047 ασθενείς που άρχισαν θεραπεία με μετφορμίνη από τρεις κλινικές εγκαταστάσεις πρωτοβάθμιας περίθαλψης.

Συνολικά, το 43% (9407) των ασθενών πληρούσαν ένα από τα δύο κριτήρια για αστοχία της μετφορμίνης έως τους 18 μήνες. Μεταξύ αυτών, ο διάμεσος χρόνος μέχρι την αποτυχία της μετφορμίνης ήταν 3,9 μήνες.

Τα μη προσαρμοσμένα ποσοστά αποτυχίας ήταν υψηλότερα μεταξύ των Αφροαμερικανών, των Ισπανόφωνων και άλλων φυλετικών ομάδων σε σύγκριση με τους μη Ισπανόφωνους λευκούς ασθενείς.

Ωστόσο, οι φυλετικές ομάδες διέφεραν επίσης ως προς τα βασικά χαρακτηριστικά. Ο μέσος όρος A1c ήταν 7,7% συνολικά, 8,1% για την ομάδα των Αφροαμερικανών, 7,9% για τους Ασιάτες και 8,2% για τους Ισπανόφωνους, σε σύγκριση με 7,6% για τους μη Ισπανόφωνους Λευκούς.

Από τους 150 κλινικούς παράγοντες που εξετάστηκαν, η υψηλότερη A1c ήταν ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας αποτυχίας της μετφορμίνης, με ταχεία αύξηση του κινδύνου να εμφανίζεται μεταξύ 7,5% και 8,0%. Η κλίση είναι απότομη και μας δίνει κάποια κλινική καθοδήγηση.

Άλλες μεταβλητές που συσχετίστηκαν θετικά με την αποτυχία της μετφορμίνης περιελάμβαναν «διαβήτη με επιπλοκές», αυξημένη ηλικία και υψηλότερα επίπεδα καλίου, τριγλυκεριδίων, καρδιακού ρυθμού και μέσης αιμοσφαιρίνης των ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Παράγοντες που συσχετίστηκαν αντιστρόφως με την αποτυχία της μετφορμίνης ήταν η εξέταση για άλλες ύποπτες καταστάσεις και η ιατρική εξέταση/αξιολόγηση και τα χαμηλότερα επίπεδα νατρίου, λευκωματίνης και χοληστερόλης HDL.

Τρεις μεταβλητές – ο δείκτης μάζας σώματος, η LDL χοληστερόλη και η κρεατινίνη – είχαν σχέση σχήματος U με την αποτυχία της μετφορμίνης, έτσι ώστε τόσο οι υψηλές όσο και οι χαμηλές τιμές να συσχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο.

Οι φυλετικές/εθνοτικές διαφορές εξαφανίστηκαν όταν εξετάστηκαν άλλοι κλινικοί παράγοντες που υποδηλώνουν ότι η βιολογική απόκριση στη μετφορμίνη είναι παρόμοια ανεξαρτήτως φυλής/εθνικότητας.

Τα μη φυσιολογικά εργαστηριακά αποτελέσματα που συσχετίστηκαν με την αποτυχία της μετφορμίνης πιθανότατα αντιπροσωπεύουν βιοδείκτες για χρόνιες νόσους. Ωστόσο, το μέγεθος της επίδρασης για τις εργαστηριακές ανωμαλίες ήταν μικρό σε σύγκριση με αυτό της αρχικής A1c.

Βέβαια καλό είναι να είμαστε προσεκτικοί στην ερμηνεία αυτών των ευρημάτων. Τα δεδομένα των ηλεκτρονικών αρχείων υγείας έχουν περιορισμούς. Έχουμε αποδείξεις ότι σε αυτούς τους ανθρώπους χορηγήθηκε μετφορμίνη. Δεν γνωρίζουμε όμως αν πραγματικά την πήραν. Είνια δύσκολο με βάση αυτά τα αποτελέσματα να κάνουμε κλινικές συστάσεις.

Ωστόσο, τα δεδομένα αυτά μας επισημαίνουν ότι σε άτομα με αρκετά αυξημένη A1c μάλλον θα πρέπει να αρχίζουμε αμέσως διπλή θεραπεία.

Βιβλιογραφία

Suzette J Bielinski, et al. Predictors of Metformin Failure: Repurposing Electronic Health Record Data to Identify High-Risk Patients. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2023;, dgac759,

About Ηρακλής Αβραμόπουλος 1100 Articles
Παθολόγος Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία ΙΑΤΡΕΙΟ Νεαπόλεως 9 15123 Μαρούσι 2106867060 2106838742 6944881577 avramopoulos(at)medweb(dot)gr