Μια νέα απεικόνιση διευκολύνει την εντόπιση και την θεραπεία μιας συχνής αιτίας υπέρτασης

Μια νέα τεχνική αξονικής τομογραφίας βοηθά στην εντόπιση οζιδίων που παράγουν ορμόνες οι οποίες προκαλούν υπέρταση, θεραπεύοντας ορισμένους ασθενείς με την αφαίρεσή τους, σύμφωνα με τα αποτελέσματα μιας μελέτης.

Ο πρωτοπαθής αλδοστερονισμός (ΠA) ως αποτέλεσμα ενός μονήρους αδενώματος που παράγει αλδοστερόνη είναι μια συχνή αιτία υπέρτασης. Στη μελέτη τους, ο Brown και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι ένας καλοήθης όζος σε ένα από τα δυο επινεφρίδια προκαλεί τα δύο τρίτα των περιπτώσεων σε ασθενείς με αυξημένη έκκριση αλδοστερόνης.

Το 10% της υπέρτασης οφείλεται σε υπερβολική παραγωγή αλδοστερόνης (πρωτοπαθής αλδοστερονισμός ή ΠA) και τουλάχιστον οι μισοί από αυτούς τους ασθενείς είναι δυνητικά ιάσιμοι επειδή μόνο το ένα από τα δύο επινεφρίδια είναι υπεύθυνο. Η παραδοσιακή μέθοδος για τη διαφοροποίηση ετερόπλευρων από αμφοτερόπλευρους τύπους ΠA είναι μια δύσκολη, επεμβατική τεχνική που ονομάζεται AVS. Αυτό δεν είναι ευρέως διαθέσιμο και συχνά αποτυγχάνει. Κατά συνέπεια, λίγοι ασθενείς προσέρχονται για διάγνωση.

Οι ερευνητές συνέκριναν την ακρίβεια μιας μη επεμβατικής εξέτασης— αξονική τομογραφία τομογραφίας εκπομπής ποζιτρονίων [C]metomidate — με δειγματοληψία φλέβας επινεφριδίων (AVS) — μια μελέτη καθετηριασμού — στην πρόβλεψη της βιοχημικής ύφεσης του ΠA και της δυνατότητας χειρουργικής θεραπείας της υπέρτασης.

Η παραδοσιακή μέθοδος χρήσης μιας μελέτης καθετηριασμού ήταν προηγουμένως ικανή να προσδιορίσει εάν η παραγωγή είναι μονόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη, αλλά δεν ήταν σε θέση να πει ποιοι ασθενείς θα μπορούσαν να θεραπευτούν από την υψηλή αρτηριακή πίεση με χειρουργική επέμβαση.

Η νέα σάρωση, η οποία χρησιμοποιεί μια δόση πολύ βραχείας δράσης μιας ραδιενεργής χρωστικής που κολλάει μόνο στον όζο που παράγει αλδοστερόνη – μετομιδάτη – ήταν τόσο ακριβής όσο το AVS, αλλά ήταν πολύ πιο εύκολη και λιγότερο επώδυνη.

Οι φλέβες των επινεφριδίων έχουν διάμετρο μόνο 1 mm και είναι πολύ δύσκολο να καθετηριαστούν, ειδικά στη δεξιά πλευρά. Το PET CT είναι μη επεμβατικό. Ενώ μπορεί να υπάρχουν τεχνικά προβλήματα με την κατασκευή του ισοτόπου ή με τον σαρωτή, όταν ο ασθενής κάνει την ένεση, προκύπτει πάντα ένα αποτέλεσμα. Πολλά από τα οζίδια διαπιστώνονται ότι είναι μικρότερα από ό,τι εκτιμήθηκε από την αξονική τομογραφία ρουτίνας. Αυτό σημαίνει ότι σε πολλούς ασθενείς με φαινομενικά φυσιολογικές αξονικές τομογραφίες (όπως αναφέρουν ακτινολόγοι που δεν είναι εξοικειωμένοι με τις εικόνες PET CT), παραλείπεται μια ιάσιμη αιτία της υπέρτασης.

Επί του παρόντος, λιγότερο από το 1% των ασθενών με ΠΑ διαγιγνώσκονται, και αυτό οφείλεται εν μέρει στην έλλειψη κινήτρων για τη διάγνωση, αφού δεν είναι δυνατό να βρεθεί το περίπου 50% που μπορεί να θεραπευτεί. Μόλις το PET CT είναι διαθέσιμο σε κάθε εξειδικευμένο κέντρο, οι απλές εξετάσεις αίματος για τη διάγνωση της ίδιας της ΠΑ (μέτρηση των ορμονών ρενίνης και αλδοστερόνης σε δείγμα αίματος) μπορούν να συνιστώνται ως εξέταση ρουτίνας σε όλους τους ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση.

Παράλληλα με την αξιολόγηση της πολύ απλούστερης αυτής διαγνωστικής διαδικασίας, έχει αξιολογηθεί μια απλούστερη εναλλακτική λύση από τη χειρουργική αφαίρεση ολόκληρου του επινεφριδίου ως θεραπεία. Η εναλλακτική λύση είναι να «αφαιρέσουμε», με κύματα ραδιοσυχνοτήτων, μόνο τον όζο, αφήνοντας πίσω το υπόλοιπο επινεφρίδιο. Τα αποτελέσματα από τους πρώτους 30 ασθενείς θα υποβληθούν για αξιολόγηση τους επόμενους μήνες. Πρόσφατα ξεκίνησε η μελέτη «WAVE» στην οποία 110 ασθενείς τυχαιοποιούνται είτε σε χειρουργική επέμβαση είτε σε κατάλυση με ραδιοσυχνότητες (RFA). Στη μελέτη αυήτή βοηθάει πολύ η σάρωση. Όχι μόνο βοηθά να αβιχνευθούν οι κατάλληλοι ασθενείς, αλλά βοηθά το άτομο που κάνει την κατάλυση να στοχεύσει το σωστό οζίδιο και να εκτιμήσει την πληρότητα της κατάλυσης με μια σάρωση παρακολούθησης μετά από 6 μήνες.

Βιβλιογραφία

Wu X, et al. [11C]metomidate PET-CT versus adrenal vein sampling for diagnosing surgically curable primary aldosteronism: a prospective, within-patient trial. Nature Med. 2023;doi:10.1038/s41591-022-02114-5.

About Ηρακλής Αβραμόπουλος 1378 Articles
Παθολόγος Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία ΙΑΤΡΕΙΟ Νεαπόλεως 9 15123 Μαρούσι 2106867060 2106838742 6944881577 avramopoulos(at)medweb(dot)gr