Ποιες εξετάσεις αίματος χρειάζονται νηστεία και πόσες ώρες;

«Πόσες ώρες πρέπει να είμαι νηστικός πριν από τις εξετάσεις αίματος;» Είναι μία από τις συχνότερες ερωτήσεις στο ιατρείο.

Η συνηθισμένη απάντηση είναι «12 ώρες για όλες τις εξετάσεις». Ωστόσο, αυτή η πρακτική δεν είναι απαραίτητη στις περισσότερες περιπτώσεις.

Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2026 στο ιατρικό περιοδικό JAMA Internal Medicine ανέλυσε σχεδόν 10 εκατομμύρια εργαστηριακά αποτελέσματα και έδειξε ότι η διάρκεια της νηστείας επηρεάζει ουσιαστικά μόνο έναν περιορισμένο αριθμό εξετάσεων.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ποιες εξετάσεις χρειάζονται νηστεία, ποιες μπορούν να γίνουν μετά το πρωινό και πότε οι πολλές ώρες χωρίς φαγητό είναι περιττές;

Τι έδειξε η νέα μελέτη του 2026

Ερευνητές από τη Νότια Κορέα ανέλυσαν εργαστηριακά αποτελέσματα εξωτερικών ασθενών πανεπιστημιακού νοσοκομείου, από τον Φεβρουάριο του 2021 έως τον Δεκέμβριο του 2023.

Συνολικά περιλήφθηκαν:

• 9.755.547 εργαστηριακά αποτελέσματα από 101.148 ενήλικες ασθενείς.
• 372 διαφορετικές εργαστηριακές εξετάσεις, από τις οποίες 121 αξιολογήθηκαν λεπτομερέστερα.
• Τρεις κατηγορίες διάρκειας νηστείας: λιγότερο από 8 ώρες, 8 έως 12 ώρες και περισσότερες από 12 ώρες.

Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν περίπου 60 έτη.

Η σημαντική καινοτομία της μελέτης ήταν ότι η διάρκεια της νηστείας καταγραφόταν κατά την αιμοληψία, με διαστήματα μισής ώρας.

Οι ερευνητές δεν περιορίστηκαν στη σύγκριση διαφορετικών ασθενών. Εξέτασαν επίσης αποτελέσματα των ίδιων ανθρώπων, όταν είχαν υποβληθεί στην ίδια εξέταση σε διαφορετικές επισκέψεις, με διαφορετική διάρκεια νηστείας.

Έτσι, μπορούσαν να περιορίσουν την επίδραση παραγόντων όπως η ηλικία, τα νοσήματα και οι διαφορές μεταξύ των ασθενών.

Για να αξιολογήσουν τη σημασία των μεταβολών, χρησιμοποίησαν προδιαγραφές αναλυτικής απόδοσης της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Κλινικής Χημείας (EFLM), οι οποίες βασίζονται στη βιολογική διακύμανση κάθε εξέτασης.

Μια διαφορά που δεν υπερβαίνει αυτές τις προδιαγραφές είναι συνήθως μικρή, χωρίς όμως να αποκλείεται να έχει σημασία όταν η τιμή βρίσκεται κοντά σε συγκεκριμένο διαγνωστικό όριο.

Ποιες εξετάσεις επηρεάζονται περισσότερο από το φαγητό;

Από τις 121 εξετάσεις που αναλύθηκαν λεπτομερώς, οι 27 παρουσίασαν διαφορές μεταξύ των ομάδων νηστείας μεγαλύτερες από τις καθορισμένες προδιαγραφές.

Όταν, όμως, οι ερευνητές συνέκριναν αποτελέσματα των ίδιων ασθενών, οι διαφορές επιβεβαιώθηκαν μόνο σε 10 εξετάσεις.

Οι σημαντικότερες μεταβολές, όταν η νηστεία ήταν μικρότερη από 8 ώρες σε σύγκριση με περισσότερες από 12 ώρες, ήταν:

Οι μεταβολές αυτές αφορούν μέσες διαφορές στις συγκρίσεις της μελέτης και δεν σημαίνουν ότι κάθε ασθενής θα παρουσιάσει την ίδια αύξηση.

Ιδιαίτερα για τη λιπάση, η αβεβαιότητα ήταν μεγαλύτερη, επειδή υπήρχαν λιγότερες συγκρίσιμες μετρήσεις.

Τι συμβαίνει με το σάκχαρο μετά το φαγητό;

Η γλυκόζη παρουσίασε σαφή πτώση κατά τις πρώτες ώρες μετά το γεύμα.

Η προσαρμοσμένη μέση τιμή ήταν:

• 134 mg/dl μισή ώρα μετά το φαγητό.
• 113,3 mg/dl τέσσερις ώρες μετά το φαγητό.

Η διαφορά αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 15,4%.

Μετά τις τέσσερις ώρες, οι μέσες τιμές παρουσίασαν σχετική σταθεροποίηση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τέσσερις ώρες νηστείας αρκούν για τη διάγνωση του διαβήτη. Τα διαγνωστικά όρια της γλυκόζης νηστείας έχουν καθοριστεί για αιμοληψία μετά από τουλάχιστον οκτώ ώρες χωρίς θερμιδική πρόσληψη.

Ποιες εξετάσεις επηρεάζονται ελάχιστα;

Για τη μεγάλη πλειονότητα των εξετάσεων ρουτίνας, οι διαφορές ήταν μικρές ή δεν επιβεβαιώθηκαν στις συγκρίσεις των ίδιων ασθενών.

Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• Γενική αίματος: αιμοσφαιρίνη, λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια.
• Ουρία, ουρικό οξύ και ηλεκτρολύτες.
• Τρανσαμινάσες (AST, ALT).
• Λευκωματίνη και ολικά λευκώματα.
• Ολική χοληστερίνη και HDL.
• Χρόνος προθρομβίνης και INR.

Τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη ότι η υποχρεωτική νηστεία για κάθε αιματολογικό έλεγχο δεν είναι επιστημονικά δικαιολογημένη.

Νηστεία πάνω από 12 ώρες: υπάρχει όφελος;

Ένα από τα πιο πρακτικά ευρήματα της μελέτης αφορά την παρατεταμένη νηστεία.

Όταν συγκρίθηκαν οι εξετάσεις ύστερα από 8 έως 12 ώρες και ύστερα από περισσότερες από 12 ώρες νηστείας, δεν διαπιστώθηκε διαφορά που να υπερβαίνει τις διαθέσιμες προδιαγραφές αναλυτικής απόδοσης.

Αυτό ίσχυε ακόμη και για τη γλυκόζη και τα τριγλυκερίδια.

Επομένως, για τις συνήθεις εξετάσεις αίματος που αξιολογήθηκαν, η παράταση της νηστείας πέρα από τις 12 ώρες δεν φαίνεται να προσφέρει πρόσθετο όφελος.

Μάλιστα, ορισμένες εξετάσεις παρουσίασαν υψηλότερες τιμές με την παρατεταμένη νηστεία.

Χολερυθρίνη

Η ολική χολερυθρίνη ήταν υψηλότερη μετά από περισσότερες από 12 ώρες νηστείας, σε σύγκριση με λιγότερες από 8 ώρες.

Η αύξηση της χολερυθρίνης με τη νηστεία είναι γνωστό φαινόμενο και μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονη σε ανθρώπους με σύνδρομο Gilbert.

Βιταμίνη D

Στη μελέτη παρατηρήθηκαν επίσης υψηλότερες τιμές 25-υδροξυβιταμίνης D στην ομάδα παρατεταμένης νηστείας.

Το εύρημα δεν αποδεικνύει ότι η νηστεία αυξάνει πραγματικά τα αποθέματα βιταμίνης D του οργανισμού και χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Πρακτικός οδηγός: ποιες εξετάσεις χρειάζονται νηστεία;

Η προετοιμασία δεν είναι ίδια για όλες τις εξετάσεις.

Ο ακόλουθος πίνακας συνδυάζει τα ευρήματα της μελέτης με τις κατευθυντήριες οδηγίες και τη συνήθη εργαστηριακή πρακτική.

Εξετάσεις που χρειάζονται νηστεία ή ειδική προετοιμασία

Σημαντικό: Η νηστεία 8 έως 12 ωρών δεν αποτελεί καθολικό κανόνα για όλες τις ειδικές εξετάσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτείται διαφορετική προετοιμασία.

Τριγλυκερίδια: χρειάζεται πάντα νηστεία;

Όχι.

Οι σύγχρονες ευρωπαϊκές και αμερικανικές οδηγίες επιτρέπουν τη διενέργεια λιπιδαιμικού ελέγχου χωρίς νηστεία στις περισσότερες περιπτώσεις.

Η νεότερη αμερικανική οδηγία δυσλιπιδαιμίας του 2026 συνιστά λιπιδαιμικό έλεγχο με νηστεία όταν τα τριγλυκερίδια χωρίς νηστεία είναι 400 mg/dl ή υψηλότερα, όταν υπάρχει γνωστή ή πιθανολογούμενη διαταραχή του μεταβολισμού τους ή σχετικό οικογενειακό ιστορικό.

Το όριο των 400 mg/dl δεν είναι απόλυτο. Σύμφωνα με το επεξηγηματικό κείμενο της ίδιας οδηγίας, επανάληψη με νηστεία μπορεί να εξεταστεί και σε ορισμένους ασθενείς με τριγλυκερίδια 200 mg/dl ή υψηλότερα χωρίς νηστεία, όταν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση της υπερτριγλυκεριδαιμίας.

Επίσης, η μέτρηση με νηστεία μπορεί να βοηθήσει σε ασθενείς με γνωστή σοβαρή υπερτριγλυκεριδαιμία ή ιστορικό παγκρεατίτιδας που οφείλεται σε πολύ υψηλά τριγλυκερίδια.

Ο υπολογισμός της LDL με τον τύπο Friedewald δεν επιβάλλει από μόνος του νηστεία. Ωστόσο, η ακρίβεια του τύπου μειώνεται όταν τα τριγλυκερίδια αυξάνονται, ενώ υπάρχουν νεότεροι τρόποι υπολογισμού της LDL με καλύτερη ακρίβεια.

Σίδηρος και κορεσμός τρανσφερρίνης

Για τον σίδηρο ορού και τον κορεσμό τρανσφερρίνης, η πρωινή αιμοληψία μπορεί να διευκολύνει τη συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες EASL για την αιμοχρωμάτωση, η νηστεία δεν βελτιώνει τη διαγνωστική χρησιμότητα του κορεσμού τρανσφερρίνης.

Επομένως, δεν είναι σωστό να παρουσιάζεται η νηστεία ως υποχρεωτική σε όλους.

γ-GT, λιπάση και αμυλάση

Η μελέτη κατέγραψε μεταβολές της γ-GT και της λιπάσης ανάλογα με τη διάρκεια της νηστείας.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι απαιτείται υποχρεωτικά οκτάωρη νηστεία για τον προσδιορισμό τους.

Σε επαναλαμβανόμενες εξετάσεις παρακολούθησης είναι χρήσιμο να διατηρούνται παρόμοιες συνθήκες αιμοληψίας.

Σε περίπτωση υποψίας οξείας παγκρεατίτιδας, η λιπάση μετράται χωρίς καθυστέρηση, ανεξάρτητα από το πότε έφαγε ο ασθενής.

Ποιες εξετάσεις μπορούν να γίνουν χωρίς νηστεία;

Για τις παρακάτω εξετάσεις δεν απαιτείται συνήθως νηστεία:

• Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c): αντανακλά τη μέση γλυκαιμία των τελευταίων περίπου 2 έως 3 μηνών.
• Ολική χοληστερίνη, HDL, LDL και non-HDL χοληστερίνη: στις περισσότερες περιπτώσεις αρκεί δείγμα χωρίς νηστεία.
• Γενική αίματος, ΤΚΕ και CRP.
• Ουρία, κρεατινίνη, νάτριο, κάλιο και ουρικό οξύ.
• Τρανσαμινάσες (AST, ALT).
• TSH και FT4: με προσοχή στην ώρα λήψης της λεβοθυροξίνης όταν παρακολουθείται θεραπεία.
• Φερριτίνη και βιταμίνη B12: κατά κανόνα χωρίς νηστεία, εκτός αν το εργαστήριο ζητά διαφορετική προετοιμασία.
• Βιταμίνη D.
• PSA.
• Χρόνος προθρομβίνης και INR.

Για την ολική χολερυθρίνη δεν απαιτείται γενικά νηστεία. Η παρατεταμένη αποχή από τροφή μπορεί μάλιστα να αυξήσει την τιμή της.

Εξετάσεις στις οποίες έχει σημασία η ώρα της αιμοληψίας

Δεν εξαρτώνται όλες οι εξετάσεις κυρίως από το φαγητό. Σε ορισμένες, σημαντικότερο ρόλο παίζει η ώρα ή η σχέση της αιμοληψίας με τη λήψη φαρμάκων.

Κορτιζόλη: Η πρωινή κορτιζόλη μετράται συνήθως περίπου στις 08:00, όταν διερευνάται η επινεφριδιακή λειτουργία. Οι δοκιμασίες καταστολής ή διέγερσης έχουν ξεχωριστά πρωτόκολλα.

Τεστοστερόνη: Στη διάγνωση του ανδρικού υπογοναδισμού συνιστώνται πρωινές μετρήσεις, κατά προτίμηση με νηστεία, και επιβεβαίωση χαμηλού αποτελέσματος σε δεύτερη ημέρα.

Προλακτίνη: Χρήσιμη είναι η αιμοληψία σε συνθήκες ηρεμίας, με αποφυγή πρόσφατης έντονης άσκησης ή άλλων παραγόντων που μπορούν να την αυξήσουν.

Επίπεδα φαρμάκων: Η κατάλληλη ώρα εξαρτάται από το φάρμακο. Για παράδειγμα, η μέτρηση λιθίου γίνεται συνήθως 12 ώρες μετά την τελευταία δόση, ενώ για άλλα φάρμακα χρησιμοποιείται δείγμα λίγο πριν από την επόμενη δόση.

Τι γίνεται όταν το παραπεμπτικό περιλαμβάνει πολλές εξετάσεις;

Αν το παραπεμπτικό περιλαμβάνει μια εξέταση που απαιτεί νηστεία, είναι συνήθως πρακτικό να πραγματοποιηθούν όλες οι εξετάσεις στην ίδια πρωινή αιμοληψία, μετά από την κατάλληλη προετοιμασία.

Για παράδειγμα, αν έχουν ζητηθεί γενική αίματος, TSH, χοληστερίνη και γλυκόζη νηστείας, η ανάγκη νηστείας καθορίζεται από τη γλυκόζη.

Δεν χρειάζεται, όμως, να παραμένει κανείς νηστικός περισσότερο από όσο απαιτείται.

Τι επιτρέπεται το πρωί πριν από την αιμοληψία;

Νερό

Το νερό επιτρέπεται και συνιστάται, εκτός αν υπάρχουν ειδικές ιατρικές οδηγίες περιορισμού υγρών.

Η αφυδάτωση μπορεί να δυσκολέψει την αιμοληψία και να επηρεάσει ορισμένα αποτελέσματα.

Καφές και τσάι

Όταν έχει ζητηθεί εξέταση με νηστεία, η ασφαλέστερη πρακτική είναι να αποφεύγονται ο καφές και το τσάι μέχρι την αιμοληψία, ακόμη και χωρίς ζάχαρη.

Για τις περισσότερες εξετάσεις που δεν απαιτούν νηστεία, η κατανάλωση ενός καφέ δεν αποτελεί συνήθως πρόβλημα, αλλά αυτό εξαρτάται από το είδος της εξέτασης.

Κάπνισμα και άσκηση

Καλό είναι να αποφεύγονται το κάπνισμα και η έντονη σωματική άσκηση πριν από την αιμοληψία, όταν απαιτείται τυποποιημένη προετοιμασία.

Η έντονη άσκηση μπορεί να επηρεάσει, μεταξύ άλλων, την CK, την AST και άλλες εργαστηριακές παραμέτρους.

Φάρμακα

Τα περισσότερα φάρμακα λαμβάνονται κανονικά με λίγο νερό, εκτός αν έχει δοθεί διαφορετική ιατρική οδηγία.

Υπάρχουν, όμως, σημαντικές εξαιρέσεις.

Για παράδειγμα, σε ασθενείς που λαμβάνουν λεβοθυροξίνη, η αιμοληψία για FT4 μπορεί να γίνεται πριν από την πρωινή δόση, ώστε οι επαναλαμβανόμενες μετρήσεις να είναι συγκρίσιμες.

Επίσης, όταν μετρώνται επίπεδα φαρμάκων στο αίμα, η αιμοληψία πρέπει να προγραμματίζεται σε συγκεκριμένη σχέση με τη δόση.

Δεν πρέπει να διακόπτονται ή να παραλείπονται φάρμακα χωρίς οδηγία του θεράποντος γιατρού.

Ιδιαίτερη προσοχή σε ασθενείς με διαβήτη

Η παρατεταμένη νηστεία μπορεί να προκαλέσει προβλήματα σε ανθρώπους που λαμβάνουν φάρμακα με κίνδυνο υπογλυκαιμίας.

Ιδιαίτερα προσεκτικοί πρέπει να είναι όσοι λαμβάνουν:

• Ινσουλίνη.
• Σουλφονυλουρίες, όπως γλικλαζίδη ή γλιμεπιρίδη.

Η παράλειψη γεύματος χωρίς κατάλληλη προσαρμογή της θεραπείας μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία.

Οι ασθενείς αυτοί πρέπει να λαμβάνουν εξατομικευμένες οδηγίες για την αγωγή τους και να προγραμματίζουν, όταν είναι δυνατόν, την αιμοληψία νωρίς το πρωί.

Για πολλούς ασθενείς με διαβήτη, η παρακολούθηση με HbA1c, λιπίδια και νεφρική λειτουργία μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς νηστεία, εφόσον δεν ζητείται ταυτόχρονα γλυκόζη νηστείας ή άλλη εξέταση με ειδικές απαιτήσεις.

Τι άλλο επηρεάζει τις εξετάσεις αίματος;

Η νηστεία είναι μόνο ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν τα εργαστηριακά αποτελέσματα.

Σημασία μπορεί να έχουν επίσης:

• Η ώρα της αιμοληψίας: ορισμένες ορμόνες παρουσιάζουν ημερήσια διακύμανση.
• Η σωματική άσκηση: ιδιαίτερα η έντονη άσκηση μπορεί να αυξήσει μυϊκά ένζυμα.
• Τα φάρμακα και τα συμπληρώματα: μπορούν να μεταβάλουν πραγματικά κάποιες τιμές ή να επηρεάσουν τις εργαστηριακές μεθόδους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η βιοτίνη, που μπορεί να επηρεάσει ορισμένες ανοσολογικές εξετάσεις.
• Η πρόσφατη διατροφή και η κατανάλωση αλκοόλ: επηρεάζουν κυρίως συγκεκριμένες μεταβολικές παραμέτρους.
• Η στάση του σώματος και η αφυδάτωση: μπορούν να μεταβάλουν τη συγκέντρωση ορισμένων ουσιών στο αίμα.

Όταν παρακολουθούμε μια εργαστηριακή τιμή σε βάθος χρόνου, η πραγματοποίηση των εξετάσεων με παρόμοιες συνθήκες διευκολύνει την αξιολόγηση της μεταβολής.

Ποιοι είναι οι περιορισμοί της μελέτης;

Παρά το πολύ μεγάλο μέγεθος των δεδομένων, η μελέτη έχει ορισμένους περιορισμούς.

Πρώτον, ήταν αναδρομική και πραγματοποιήθηκε σε ένα μόνο νοσοκομείο της Νότιας Κορέας.

Δεύτερον, η διάρκεια της νηστείας καταγραφόταν στο αιμοληπτήριο κατά την αιμοληψία, με ακρίβεια μισής ώρας, αλλά βασιζόταν στις πληροφορίες που έδιναν οι ίδιοι οι ασθενείς και δεν μπορούσε να επαληθευτεί ανεξάρτητα. Δεν καταγράφηκε επίσης η σύσταση των προηγούμενων γευμάτων.

Τρίτον, περίπου το 90% των αποτελεσμάτων προερχόταν από άτομα με νηστεία μεγαλύτερη των 12 ωρών. Επομένως, οι συγκρίσεις με τις ομάδες μικρότερης νηστείας στηρίζονταν σε λιγότερες παρατηρήσεις.

Τέταρτον, η απουσία διαφοράς μεγαλύτερης από τις καθορισμένες αναλυτικές προδιαγραφές δεν αποδεικνύει ότι δεν μπορεί να επηρεαστεί μια κλινική απόφαση, ιδιαίτερα όταν μια τιμή βρίσκεται κοντά σε διαγνωστικό όριο.

Τέλος, η μελέτη ήταν παρατηρητική. Δεν μπορεί να καθορίσει από μόνη της την ιδανική προετοιμασία για κάθε εξέταση ή για κάθε κλινική κατάσταση.

Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν την ανάγκη επιβεβαίωσης των ευρημάτων με προοπτικές, πολυκεντρικές μελέτες.

Συχνές ερωτήσεις

Πρέπει να είμαι 12 ώρες νηστικός για όλες τις εξετάσεις αίματος;

Όχι. Οι περισσότερες εξετάσεις ρουτίνας δεν απαιτούν νηστεία. Όταν χρειάζεται, συχνά αρκούν 8 έως 12 ώρες, ανάλογα με την εξέταση.

Μπορώ να κάνω χοληστερίνη χωρίς νηστεία;

Ναι. Ο λιπιδαιμικός έλεγχος μπορεί συνήθως να πραγματοποιηθεί χωρίς νηστεία. Εξαιρέσεις υπάρχουν κυρίως όταν τα τριγλυκερίδια είναι υψηλά ή διερευνάται ειδική διαταραχή του μεταβολισμού τους.

Γιατί χρειάζεται νηστεία για το σάκχαρο;

Επειδή η γλυκόζη αυξάνεται μετά το γεύμα και τα διαγνωστικά όρια της γλυκόζης νηστείας ισχύουν για τουλάχιστον οκτάωρη αποχή από θερμίδες.

Η γενική αίματος χρειάζεται νηστεία;

Όχι. Μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, χωρίς προηγούμενη νηστεία.

Μπορώ να πιω καφέ πριν από την εξέταση;

Αν η εξέταση απαιτεί νηστεία, είναι προτιμότερο να πιείτε τον καφέ μετά την αιμοληψία. Το νερό επιτρέπεται.

Αν μείνω νηστικός 14 ή 16 ώρες, θα είναι ακριβέστερα τα αποτελέσματα;

Όχι απαραίτητα. Στη μελέτη του 2026 δεν διαπιστώθηκε πρόσθετο πλεονέκτημα της νηστείας πάνω από 12 ώρες για τις εξετάσεις που αξιολογήθηκαν.

Αν τη μία φορά έκανα εξετάσεις νηστικός και την άλλη όχι, συγκρίνονται τα αποτελέσματα;

Για πολλές εξετάσεις ναι. Για άλλες, όπως η γλυκόζη και τα τριγλυκερίδια, έχει μεγαλύτερη σημασία να γνωρίζουμε τις συνθήκες της αιμοληψίας.

Συμπέρασμα

Η αντίληψη ότι όλες οι εξετάσεις αίματος απαιτούν 12 ώρες νηστείας δεν ανταποκρίνεται στα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα.

Για τις περισσότερες συνήθεις εξετάσεις, η νηστεία δεν είναι απαραίτητη.

Όταν ζητείται γλυκόζη νηστείας ή συγκεκριμένες μεταβολικές και ορμονικές εξετάσεις, χρειάζεται η κατάλληλη προετοιμασία.

Η μελέτη του 2026 δείχνει επίσης ότι η παράταση της νηστείας πέρα από τις 12 ώρες δεν προσφέρει μετρήσιμο πλεονέκτημα στις συνήθεις εξετάσεις που αξιολογήθηκαν.

Η σωστή πρακτική δεν είναι να παραμένουν όλοι οι ασθενείς νηστικοί, αλλά να δίνονται σαφείς και εξατομικευμένες οδηγίες ανάλογα με τις εξετάσεις και τον λόγο για τον οποίο ζητούνται.

Το άρθρο επιμελήθηκε ο Ηρακλής Αβραμόπουλος
Παθολόγος – Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής, ΥΓΕΙΑ
Ιατρείο Νεαπόλεως 9, 15123 Μαρούσι,
τηλ. 2106867060, 6944881577

Βιβλιογραφία

1. Shin S, Kim S, Yu S, Yoo SJ, Park K, Chang J, et al. Fasting duration and differences across routine laboratory tests. JAMA Intern Med. 2026 Sep 28. doi:10.1001/jamainternmed.2026.4718
2. Nordestgaard BG, Langsted A, Mora S, Kolovou G, Baum H, Bruckert E, et al. Fasting is not routinely required for determination of a lipid profile: clinical and laboratory implications including flagging at desirable concentration cut-points. A joint consensus statement from the European Atherosclerosis Society and European Federation of Clinical Chemistry and Laboratory Medicine. Eur Heart J. 2016;37(25):1944-58.
3. Blumenthal RS, Morris PB, Gaudino M, Johnson HM, Anderson TS, Bittner VA, et al. 2026 ACC/AHA/AACVPR/ABC/ACPM/ADA/AGS/APhA/ASPC/NLA/PCNA Guideline on the Management of Dyslipidemia: a report of the American College of Cardiology/American Heart Association Joint Committee on Clinical Practice Guidelines. J Am Coll Cardiol. 2026;87(19):2624-757.
4. European Association for the Study of the Liver. EASL Clinical Practice Guidelines on haemochromatosis. J Hepatol. 2022;77(2):479-502.
5. Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, Hayes FJ, Hodis HN, Matsumoto AM, et al. Testosterone therapy in men with hypogonadism: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2018;103(5):1715-44.
6. American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. 2. Diagnosis and classification of diabetes: Standards of Care in Diabetes 2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S27-S49. doi:10.2337/dc26-S002
7. Simundic AM, Cornes M, Grankvist K, Lippi G, Nybo M. Standardization of collection requirements for fasting samples: for the Working Group on Preanalytical Phase (WG-PA) of the European Federation of Clinical Chemistry and Laboratory Medicine (EFLM). Clin Chim Acta. 2014;432:33-7.