Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη που περιλάμβανε συμπτωματικούς και ασυμπτωματικούς ασθενείς με σημαντική στένωση καρωτίδας αλλά με χαμηλό κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, η επαναγγείωση δεν παρείχε κανένα όφελος σε σύγκριση με τη βέλτιστη φαρμακευτική θεραπεία.
Αρκετές μελέτες που διεξήχθησαν πριν από περίπου τρεις δεκαετίες έδειξαν όφελος από την καρωτιδική ενδαρτερεκτομή (CEA) σε επιλεγμένους ασθενείς με συμπτωματική στένωση καρωτίδας ειδικότερα, καθώς και για εκείνους με ασυμπτωματική στένωση. Έκτοτε, έχουν τεθεί σε εφαρμογή καλύτερες ιατρικές θεραπείες – συμπεριλαμβανομένης της ευρείας χρήσης στατινών και της βέλτιστης ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης – καθώς και χειρουργικές επεμβάσεις.
Για να παρέχουν μια σύγχρονη σύγκριση της καρωτιδικής επαναγγείωσης (είτε CEA είτε τοποθέτηση stent στην καρωτίδα) με τη βελτιστοποιημένη φαρμακευτική θεραπεία, αυτοί οι συγγραφείς διεξήγαγαν μια τυχαιοποιημένη μελέτη με 429 ασθενείς (31% γυναίκες) που εξετάστηκαν σε 30 κέντρα μεταξύ 2012 και 2019. Χορήγησαν σε ασθενείς με τουλάχιστον 50% στένωση της έσω καρωτίδας και προβλεπόμενο 5ετή κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου <20% βελτιστοποιημένη φαρμακευτική θεραπεία (OMT) μόνο ή OMT συν επαναγγείωση. Από τους ασθενείς, το 40% ήταν συμπτωματικοί. Από τους ασυμπτωματικούς ασθενείς, περίπου τα δύο τρίτα είχαν στένωση ≥70%. Οι συγγραφείς ανέλυσαν την «αναλογία νικών», αντιστοιχίζοντας κάθε ασθενή σε μία ομάδα θεραπείας με κάθε ασθενή στην άλλη ομάδα διαδοχικά.
Το κύριο αποτέλεσμα ήταν μια ιεραρχική σύνθεση περιεγχειρητικού θανατηφόρου εγκεφαλικού επεισοδίου, θανατηφόρου εμφράγματος του μυοκαρδίου (ΕΜ) ή θανάτου, μη θανατηφόρου εγκεφαλικού επεισοδίου, μη θανατηφόρου ΕΜ και σιωπηλών εμφράκτων σε απεικόνιση παρακολούθησης 2 ετών. Οι ομάδες θεραπείας δεν διέφεραν στις «νίκες» για το κύριο αποτέλεσμα. Μη θανατηφόρο εγκεφαλικό επεισόδιο εμφανίστηκε σε 11 ασθενείς με OMT και σε 16 ασθενείς με επαναγγείωση, και σιωπηλά εμφράγματα σε 12 ασθενείς με OMT και 7 ασθενείς με επαναγγείωση (και οι δύο μη σημαντικές διαφορές).
Σε αυτή την πρόσφατη μελέτη, η επαναγγείωση των καρωτίδων δεν παρείχε κανένα όφελος σε σχέση με τη βέλτιστη φαρμακευτική θεραπεία. Γίνεται όλο και πιο δύσκολο να δικαιολογηθεί η επαναγγείωση για την ασυμπτωματική στένωση καρωτίδας. Μια μεγαλύτερη δοκιμή (CREST-2) με αποτελέσματα που αναμένονται αργότερα φέτος μπορεί να παρέχει πιο οριστικές πληροφορίες για αυτήν την ομάδα ασθενών. Για συμπτωματικούς ασθενείς χαμηλού έως μεσαίου κινδύνου, η βέλτιστη ιατρική θεραπεία από μόνη της είναι η καταλληλότερη θεραπεία με βάση τα σημερινά δεδομένα.
Βιβλιογραφία
Donners SJA et al. Optimised medical therapy alone versus optimised medical therapy plus revascularisation for asymptomatic or low-to-intermediate risk symptomatic carotid stenosis (ECST-2): 2-year interim results of a multicentre randomised trial. Lancet Neurol 2025 May; 24:389.
