GLP-1 και μείωση κινδύνου εθισμού: Ενθαρρυντικά ευρήματα από μεγάλη μελέτη

Νέα δεδομένα που δημοσιεύθηκαν στο BMJ ενισχύουν την υπόθεση ότι οι αγωνιστές υποδοχέα GLP-1 ενδέχεται να έχουν ευρύτερες «αντι-εθιστικές» ιδιότητες πέρα από τον γλυκαιμικό έλεγχο και την απώλεια βάρους. Η συσχέτιση μεταξύ GLP-1 και μείωσης κινδύνου εθισμού παρατηρήθηκε σε μεγάλη ανάλυση περισσότερων από 600.000 βετεράνων των ΗΠΑ με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Τι έδειξε η μελέτη

Οι ερευνητές συνέκριναν αγωνιστές GLP-1 με αναστολείς SGLT-2 σε οκτώ «emulated target trials» με παρακολούθηση έως 3 έτη.

Στην πρώτη κοόρτη (άνω των 524.000 ατόμων χωρίς προϋπάρχουσα διαταραχή χρήσης ουσιών):

Οι ασθενείς που λάμβαναν GLP-1 εμφάνισαν χαμηλότερο κίνδυνο νέας διάγνωσης:

• Διαταραχής χρήσης αλκοόλ (HR 0.82)

• Κάνναβης (HR 0.86)

• Κοκαΐνης (HR 0.80)

• Νικοτίνης (HR 0.80)

• Οπιοειδών (HR 0.75)

• Άλλων ουσιών (HR 0.87)

• Συνολικού σύνθετου δείκτη SUD (HR 0.86)

Στη δεύτερη κοόρτη (81.617 άτομα με ήδη διαγνωσμένη διαταραχή χρήσης ουσιών):

Η θεραπεία με GLP-1 συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο:

• Επισκέψεων στα επείγοντα σχετιζόμενων με SUD (HR 0.69)

• Νοσηλειών (HR 0.74)

• Υπερδοσολογίας (HR 0.61)

• Θνησιμότητας (HR 0.50)

• Αυτοκτονικού ιδεασμού/απόπειρας (HR 0.75)

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η περίπου 50% μείωση θνησιμότητας που σχετίζεται με ουσίες.

Πώς μπορεί να δρουν τα GLP-1 στον εθισμό

Οι αγωνιστές GLP-1 φαίνεται να επηρεάζουν:

• Το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου

• Τη ντοπαμινεργική δραστηριότητα

• Τη ρύθμιση παρορμητικής συμπεριφοράς

Σε προκλινικά μοντέλα, έχει παρατηρηθεί μείωση της επιθυμίας για αλκοόλ και άλλες ουσίες. Τα νέα κλινικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι η δράση αυτή μπορεί να έχει κλινική σημασία.

Κλινικές επιπτώσεις

Για ιατρούς πρωτοβάθμιας φροντίδας και ενδοκρινολόγους:

Σε ασθενή με διαβήτη τύπου 2 ή παχυσαρκία που:

• Καπνίζει

• Καταναλώνει υπερβολικό αλκοόλ

• Έχει ιστορικό οπιοειδών

Η επιλογή GLP-1 μπορεί να προσφέρει επιπλέον όφελος πέρα από τη ρύθμιση σακχάρου ή βάρους.

Ωστόσο, πρόκειται για παρατηρητικά δεδομένα και όχι για τυχαιοποιημένες μελέτες.

Περιορισμοί

• Πληθυσμός κυρίως ηλικιωμένοι λευκοί άνδρες βετεράνοι

• Πιθανότητα συγχυτικών παραγόντων

• Εξάρτηση από ηλεκτρονικά αρχεία υγείας

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν την ανάγκη για τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, ιδιαίτερα σε πληθυσμούς χωρίς διαβήτη.

Συμπέρασμα

Η σχέση GLP-1 και μείωσης κινδύνου εθισμού φαίνεται να ενισχύεται από ισχυρά πραγματικά δεδομένα. Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν σε κλινικές μελέτες, τα GLP-1 ενδέχεται να αποτελέσουν σημαντικό νέο εργαλείο στην αντιμετώπιση διαταραχών χρήσης ουσιών — έναν τομέα με περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές.

Το άθρο επιμελήθηκε ο Παθολόγος Ηρακλής Αβραμόπουλος
Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Υγεία
Ιατρείο: Νεαπόλεως 9 Μαρούσι 15123
Τηλ: 6944881577, 210 6867060

Βιβλιογραφία

Al-Aly Z, et al. GLP-1 receptor agonists and risk of substance use disorders and related outcomes in people with type 2 diabetes: target trial emulation. BMJ. 2026; doi:10.1136/bmj-2025-086886.

Editorial: Qeadan F. Commentary on GLP-1 receptor agonists and substance-related outcomes. BMJ. 2026.