Το Σύνδρομο Ανήσυχων Ποδιών (ΣΠΔ) είναι μια συχνή κινητική διαταραχή με ένα σύνολο δυσάρεστων συμπτωμάτων.
Υπάρχει μια ακαταμάχητη επιθυμία του ασθενούς για κίνηση των ποδιών. Γενικά δεν είναι επώδυνο, αλλά μπορεί να είναι αρκετά δυσάρεστο. Τα συμπτώματα ξεκινούν σε κατάσταση ηρεμίας και συνήθως βελτιώνονται με δραστηριότητα όπως το να σηκώνεστε και να περπατάτε. Εμφανίζεται κυρίως τη νύχτα, αλλά μπορεί περιστασιακά να εμφανιστεί και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Το ΣΠΔ συνήθως σχετίζεται με περιοδικές κινήσεις των άκρων κατά τον ύπνο (PLMS), οι οποίες είναι μυϊκές συσπάσεις ή τραντάγματα μετά τον ύπνο. Αυτές συνήθως διαρκούν 30 έως 60 λεπτά. Περίπου το 80% των ασθενών με ΣΠΔ εμφανίζουν PLMS.
Η αιτία του ΣΠΔ δεν είναι πλήρως γνωστή. Φάρμακα όπως η πρεγκαμπαλίνη και η γκαμπαπεντίνη δρουν μειώνοντας τη διεγερσιμότητα των νεύρων και την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών. Το ΣΠΔ μπορεί επίσης να προκληθεί από ανεπάρκεια ντοπαμίνης και μπορεί να αντιμετωπιστεί με φάρμακα που αυξάνουν τη ντοπαμίνη.
Επηρεάζει το 5% έως 15% του πληθυσμού και συνήθως διαγιγνώσκεται μετά την ηλικία των 30 ετών. Οι γυναίκες επηρεάζονται συχνότερα από τους άνδρες. Μπορεί να είναι αρκετά συχνό κατά την εγκυμοσύνη, ειδικά στο τρίτο τρίμηνο (επηρεάζοντας έως και το ένα τρίτο των γυναικών που είναι έγκυες). Είναι επίσης πολύ συχνό σε ασθενείς με νεφρική νόσο τελικού σταδίου, ειδικά σε εκείνους που βρίσκονται σε αιμοκάθαρση.
Το ΣΠΔ μπορεί να χωριστεί σε πρωτοπαθές και δευτεροπαθές. Το πρώτο αναφέρεται σε σύνδρομο ανήσυχων ποδιών χωρίς καθορισμένη αιτία, ενώ το δεύτερο σχετίζεται με πολλές άλλες παθήσεις, όπως η έλλειψη σιδήρου, η νεφρική νόσος τελικού σταδίου, ο διαβήτης, η περιφερική νευροπάθεια, οι ελλείψεις φυλλικού οξέος και μαγνησίου, η φλεβική ανεπάρκεια και διάφορες ρευματολογικές παθήσεις.
Εργαστηριακές εξετάσεις που θα πρέπει να διενεργούνται για τον αποκλεισμό διαφόρων δευτερογενών αιτιών περιλαμβάνουν την TSH, την γενική αίματος, το μαγνήσιο, το φυλλικό οξύ/Β12, τη βιταμίνη D, μελέτες σιδήρου – συμπεριλαμβανομένης της φερριτίνης – και το βασικό μεταβολικό πάνελ.
Έρευνες έχουν δείξει ότι διαφορετικά τμήματα του εγκεφάλου σε ασθενείς με ΣΠΔ έχουν μειωμένο σίδηρο. Η διερεύνηση σιδηροπενίας θα πρέπει να γίνεται σε όλους τους ασθενείς με ΣΠΔ, συμπεριλαμβανομένου του σιδήρου, του TIBC και της φερριτίνης.
Ορισμένα φάρμακα όπως η διφαινυδραμίνη και διάφορα αντιψυχωσικά φάρμακα μπορούν να μειώσουν την ντοπαμίνη και να προκαλέσουν δευτερογενές ΣΠΔ. Η αύξηση της έντασης είναι ένα συνηθισμένο πρόβλημα όταν χρησιμοποιούνται αγωνιστές ντοπαμίνης όπως η λεβοντόπα και η πραμιπεξόλη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ένα φαινόμενο φθοράς ή/και τα ανήσυχα πόδια ξεκινούν νωρίτερα το βράδυ ή ακόμα και το πρωί. Εάν εμφανιστεί αύξηση σε ασθενείς των οποίων τα συμπτώματα του ΣΠΔ ήταν προηγουμένως καλά ελεγχόμενα, θα πρέπει να επαναλάβουν τις εξετάσεις σιδήρου. Οι αγωνιστές ντοπαμίνης, εάν χρησιμοποιούνται, πρέπει να μειώνονται σταδιακά για να αποφευχθεί σημαντική επιδείνωση των συμπτωμάτων.
Η θεραπεία πρώτης γραμμής περιλαμβάνει γκαμπαπεντίνη και πρεγκαμπαλίνη. Άλλοι αποτελεσματικοί παράγοντες για το ΣΠΔ (αν και με κάπως πιο ανεπιθύμητες ενέργειες) περιλαμβάνουν την από του στόματος πραμιπεξόλη ή ροπινιρόλη. Ένα διαδερμικό έμπλαστρο που περιέχει ροτιγοτίνη (Neupro, UCB Pharma) μπορεί επίσης να είναι χρήσιμο. Όλοι οι ασθενείς που διαπιστώνεται ότι έχουν ανεπάρκεια σιδήρου (φερριτίνη < 50 ng/mL) θα πρέπει να λαμβάνουν θεραπεία με σίδηρο.
Η πρόγνωση για το ΣΠΔ ποικίλλει. Πολλοί άνθρωποι μπορούν να αποκομίσουν σημαντική ανακούφιση από τα συνιστώμενα φάρμακα. Ορισμένες από τις εγκεκριμένες από τον FDA μη συνταγογραφούμενες δονητικές συσκευές κάτω άκρων, όπως το TOMAC, μπορεί να είναι αποτελεσματικές αλλά είναι δαπανηρές και συνήθως δεν καλύπτονται από ασφάλιση. Μερικοί άνθρωποι δεν ανταποκρίνονται ή δεν ανέχονται τα φάρμακα και θα συνεχίσουν να παλεύουν με δυσάρεστα συμπτώματα επί μακρόν.
