Τι θεωρούμε «χρόνιο»
Βήχας που διαρκεί πάνω από 8 εβδομάδες. Ο υποξείας διάρκειας είναι 3–8 εβδομάδες, ενώ ο οξύς λιγότερο από 3 εβδομάδες (συνήθως ιώσεις).
Συχνά αίτια
Μεταρινική καταρροή/ρινίτιδα (αλλεργική ή μη): αίσθημα «κατεβάσματος», συχνό καθάρισμα λαιμού.
Άσθμα/βρογχική υπεραντιδραστικότητα: βήχας τη νύχτα/στην άσκηση, συριγμός.
Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ): καύσος, όξινη γεύση, επιδείνωση μετά γεύματα/ύπτια θέση.
Φάρμακα: αναστολείς ΜΕΑ προκαλούν ξηρό βήχα σε ποσοστό ασθενών — βελτίωση μετά διακοπή/αλλαγή.
Κάπνισμα/ΧΑΠ, επαγγελματικοί ερεθισμοί.
Λιγότερο συχνά αλλά σημαντικά: λοίμωξη παρατεινόμενη, πνευμονία άτυπη, βρογχεκτασίες, διάμεση πνευμονοπάθεια κ.ά.
Red flags — ζήτησε άμεσα ιατρική εκτίμηση
Αιμόπτυση, έντονη δύσπνοια, πόνος στο στήθος
Απώλεια βάρους, επίμονος πυρετός, νυχτερινές εφιδρώσεις
Ιστορικό καρκίνου, ανοσοκαταστολή, έκθεση σε φυματίωση
Βήχας σε παιδί <6 ετών ή έγκυο: εκτίμηση χωρίς καθυστέρηση
Πρώτη προσέγγιση & εξετάσεις
Ιστορικό/κλινική εξέταση (καπνιστική συνήθεια, φάρμακα, ΓΟΠ/αλλεργίες).
Ακτινογραφία θώρακος για αποκλεισμό σοβαρής παθολογίας.
Σπιρομέτρηση ± δοκιμή βρογχοδιαστολής όταν υποπτευόμαστε άσθμα/ΧΑΠ.
Δοκιμαστική αγωγή στο πιθανότερο αίτιο (ρινίτιδα: ρινικά στεροειδή/αντιισταμινικό· ΓΟΠ: υγιεινοδιαιτητικά ± PPI βραχύχρονα).
Επανεκτίμηση σε 2–6 εβδομάδες. Αν δεν βελτιωθεί, κατευθυνόμενος έλεγχος (π.χ. CT, αλλεργιολογικός/ΩΡΛ, γαστρεντερολογικός, πνευμονολογικός).
Τι μπορείς να κάνεις πρακτικά
Διακοπή καπνίσματος· αποφυγή ερεθιστικών.
Υγροποίηση (υγρά, υγραντήρας), μέλι το βράδυ (εκτός <1 έτους).
ΓΟΠ: μικρά νωρίτερα γεύματα, αποφυγή αλκοόλ/λιπαρών/σοκολάτας, ανύψωση κεφαλής κρεβατιού.
Ρινίτιδα: ρινικά διαλύματα, ρινικά στεροειδή/αντιισταμινικό όπου ενδείκνυται.
Ανασκόπηση φαρμάκων: αν λαμβάνεις αναστολέα ΜΕΑ συζήτησε αλλαγή φαρμάκου.
Πότε παραπέμπουμε
Εμμένουσα συμπτωματολογία παρά τις στοχευμένες δοκιμές.
Παθολογική ακτινογραφία/σπιρομέτρηση ή υποψία σοβαρής νόσου.
Επαναλαμβανόμενα επεισόδια με αιμόπτυση.
Συμπέρασμα
Ο χρόνιος βήχας συνήθως έχει αναστρέψιμα αίτια. Με σωστή στοχοθετημένη προσέγγιση (ιστορικό → βασικός έλεγχος → δοκιμαστική αγωγή) οι περισσότεροι ασθενείς βελτιώνονται χωρίς περιττές εξετάσεις.
Το άρθρο επιμελήθηκε ο Ηρακλής Αβραμόπουλος
Παθολόγος – Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής, ΥΓΕΙΑ
